“Bir şeyi 40 kez söylersen olur” deyimi, bir düşüncenin, dileğin veya iddianın sürekli tekrarlandığında gerçeklik algısı yaratacağını veya nihayetinde gerçekleşeceğini vurgulayan Türk kültürüne ait bir sözdür.
Bu ifade, insan zihninin aşinalık etkisiyle sürekli duyduğu bir bilgiyi doğru kabul etme eğilimine dayanır.
İnsan zihni, bir bilgiyi daha önce duymuş olmanın verdiği aşinalığı çoğu zaman o bilginin doğruluğuyla karıştırıyor.
Biz farkında bile olmadan içimizde o bilginin gerçek olduğuna dair güçlü bir his yaratıyor. Yani bir şeyin sadece tekrar edilmesi, kanıta ihtiyaç duymadan onun doğru kabul edilmesine yol açabiliyor.
İnternet geldi, devir değişti.
Her bilginin, söylenenin doğruluğuna inanmamız daha da zorlaşsa da…
Farklı bir çağda yaşıyoruz artık.
Sosyal medya büyük güç haline geldi, haber ve bilgi akışının önemli bir belirleyicisi oldu.
Sosyal medya özellikle gençliğin vaz geçilmezi…
Ülkemizde yaklaşık 55 milyon kişi facebook, instagram, twitter gibi popüler uygulamaların takipçisi. Dünyayı oradan takip ediyor.
Ama bilimsel olarak hiçbir dayanağı olmayan bir inanışın kuşaktan kuşağa aktarılmasında olduğu YANLIŞLAR da çoğaldı.
● Ispanağın mucizevi bir demir kaynağı olduğu inancı:
Evet, Ispanak iyi bir demir kaynağıdır ancak sanıldığı gibi en yüksek demir deposu değildir
100 gram ıspanakta vücut tarafından emilimi yaklaşık %1-2 miligramdır.
Ispanaktaki demir bitkisel kaynaklı (non-heme) olduğu ve yüksek oksalik asit içerdiği için vücut tarafından emilimi (yaklaşık) kırmızı ete kıyasla çok düşüktür.
● Doğa ve hayvanlar dünyasından verilen klasik bir örnek ise boğaların kırmızı renge sinirlendiği bilgisidir.
Boğalar aslında renk körüdür ve kırmızıyı diğer renklerden ayırt edemezler.
Onları sinirlendiren şey matadorun elindeki pelerinin rengi değil, o pelerinin sallanma hareketidir.
● Sürekli duyduğumuz “Balık hafızalı” deyimi:
Oysa Japon balıkları; yapılan araştırmalar bu balıkların yollarını bulabildiklerini, sahiplerini tanıdıklarını ve bilgileri aylar boyunca akıllarında tutabildiklerini göstermiştir.
●“Eski dosttan zarar gelmez”
Sizce ne kadar güvenli?…
Zihnimizdeki doğruların çoğunun kanıtlarla değil, sadece tekrarlarla var olduğunu görmek ürkütücü olduğu kadar ibret verici olmalı.
Günümüzde; sırf tekrar ediliyor diye kabullenmek yerine “Neden?” diye sormak, bu klişeleşmiş sözde doğruları çöpe atıp, zihninizde yeni ve gerçek doğrulara yer açabilir.
Belki bir şeyi 40 kere söylemek onu gerçek yapmaz ama bir şeyi 40 kere sorgulamak sizi gerçeğe götürebilir.
Kulaktan dolma bilgiler ile konuşmaya meyilli olduğumuzdan sıfatını düzgün gördüğümüz birinin söylediği her kelimeyi doğru kabul edip ne anlama geldiğini bile araştırmadan bülbül gibi tekrarlayarak etrafa caka satmamız ne kadarı doğru?
