Türkiye’nin yetiştirdiği önemli ses sanatçısı, sinema ve tiyatro oyuncusu Işıl Yücesoy’un 55. sanat yılında sahneye taşıdığı ‘İzninle’ adlı müzikli oyun, Bursalı sanatseverlerle buluştu.

Usta ses sanatçısı ve oyuncu Işıl Yücesoy’un 55. sanat yılında tiyatro sahnesine döndüğü ‘İzninle’ adlı müzikli oyun, Tayyare Kültür Merkezi’nde sahnelendi. İzzettin Çalışlar’ın kaleme aldığı, Arsen Gürzap’ın rejisörlüğünü üstlendiği oyuna, Bursalı sanatseverler büyük ilgi gösterdi. Oyunun müzik kayıtları ise Berkan Kaya’ya ait.

Evli ve iki çocuk annesi Açelya’nın, 45 yıllık evliliğinde aldatıldığını anlamasıyla, içinde olduğu sıkışmışlıktan, toplum baskısından ve rutinlerinden kurtulmaya çalışmasını konu alan oyunda, Yücesoy’un insanın kalbine işleyen sesi ve güçlü performansı izleyicileri adeta büyüledi. Herkesin kendinden bir parça bulabildiği Açelya, sıcaklığı ve içtenliği ile zaman zaman izleyenleri güldürürken zaman zaman da ağlattı.

Oyunun sonunda seyirciler tarafından uzun süre ayakta alkışlanan Yücesoy’a, günün anısına Büyükşehir Belediyesi Meclis üyesi Emel Duman tarafından çiçek takdim edildi. Bursa’nın kendisi için ayrı bir yeri olduğunu anlatan Yücesoy, “Sizin dostunuzum” sözüyle sevenlerini selamladı.

Osmangazi Belediyesi, Bursa’yı edebiyat dünyasının usta isimlerinden Ahmet Hamdi Tanpınar’ı, vefatının 62’inci yıl dönümünde düzenlenen sempozyum ile andı. Seçkin akademisyenlerden ve edebiyatçılardan oluşan konuşmacılar, Tanpınar gibi değerli bir edebiyatçının daha iyi bilinmesine ve anlaşılmasına katkıda bulunmak adına usta edebiyatçının kişiliği ve eserleri üzerine bilgiler verdi.

Panorama 1326 Bursa Fetih Müzesi’nin ev sahipliği yaptığı ‘Ahmet Hamdi Tanpınar Sempozyumu’na çok sayıda akademisyen, araştırmacı ve edebiyatsever katıldı. Osmangazi Belediyesi tarafından bu yıl 5’incisi gerçekleştirilen sempozyumda büyük edebiyatçının eserleri, edebi kişiliği, yaşam öyküsü ve akademik fikirleri ele alındı. Şiirden, romana, öyküden makaleye ve edebiyat tarihine birçok alanda eser veren Ahmet Hamdi Tanpınar’ın eser ve fikirlerini geleceğe aktarılması adına düzenlenen sempozyum, 4 oturum olarak gerçekleştirildi.

“Yaşadığı dönemde değeri anlaşılmayan Tanpınar’ı geleceğe taşıyoruz”

Sempozyumun açılış konuşmasını yapan Osmangazi Belediye Başkanı Mustafa Dündar, “Osmangazi Belediyesi olarak sosyal ve kültürel faaliyetler konusunda iddialı çalışmalar yürütüyoruz. Ahmet Hamdi Tanpınar Edebiyat Sempozyumu da bunlardan bir tanesi. Ahmet Hamdi Tanpınar, yaşarken ‘sükût suikastı’na uğradığını söylüyor. Osmangazi Belediyesi olarak bizler yapmış olduğumuz edebiyat yarışmaları, sempozyumlar ve çıkardığımız dergiler ile yaşadığı dönemde kıymeti anlaşılamamış olan Tanpınar’ı geleceğe taşıyoruz. Bu sene Ahmet Hamdi Tanpınar Edebiyat Yarışması’nın 23’üncüsünü düzenliyoruz. Bir kişinin Ahmet Hamdi Tanpınar hakkında bir şeyler yazabilmesi için Tanpınar’ın eserleri ve edebiyatçı kişiliği konusunda bilgi sahibi olması, onun düşüncelerini bilmesi gerekiyor. Yani Tanpınar’ı okuması gerekiyor” dedi.

Ahmet Hamdi Tanpınar Edebiyat Yarışması’nın tüm dünyanın takip ettiği bir yarışma olduğuna vurgu yapan Başkan Dündar, “Bu yarışma sayesinde Türk edebiyatına birçok eser kazandırdık. 2001 yılından bu yana yarışmamızı düzenliyoruz. Yarışmamız yıllar geçtikçe kurumsal bir hal aldı. Ahmet Hamdi Tanpınar Edebiyat Yarışması’nı, bir yarışma olmaktan çıkartıp Ahmet Hamdi Tanpınar Etkinlikleri’ne dönüştürdük. Akademisyenlerimiz ve edebiyatçılarımız ile birlikte Ahmet Hamdi Tanpınar Akademisi’ni oluşturduk. Bu akademi çerçevesinde de bu yıl 7’incisini gerçekleştirdiğimiz Ahmet Hamdi Tanpınar Sempozyumu’nu düzenliyoruz. Ahmet Hamdi Tanpınar Akademisi çerçevesinde bir de dergi çıkartıyoruz. Yılda bir çıkan bu dergimizin 8’inci sayısı yayında. Güzel bir sempozyum olmasını temenni ederek, tüm katılımcılarımıza dolayı teşekkürlerimi sunuyorum” diye konuştu.

Sempozyumun konuşmacılarında Prof. Dr. Abdullah Uçman da, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın son 25-30 yıldır üzerinde en çok konuşulan, tartışılan edebiyatçılardan bir tanesi olduğuna dikkat çekerek, “Tanpınar çok yönlü bir şahsiyettir. Kendisi ölümünden sonra şair olarak anılmak istiyorsa da daha çok romancı ve fikir adamlığı yönüyle ön plana çıkmıştır” dedi. Osmangazi Belediyesi’nin 23 yıldır düzenlediği Ahmet Hamdi Tanpınar Edebiyat Yarışması’nın takdiri hak eden bir etkinlik olduğuna vurgu yapan Uçman, “Bu yarışma sayesinde Türk edebiyatına şiir, roman ve deneme yeni isimler kazandırılıyor. Bu çok önemli. 8 yıldır, yılda 1 kez olmak üzere Tanpınar Zamanı adlı dergi çıkartılıyor. Bir de bu yıl 7’incisini düzenlediğimiz Ahmet Hamdi Tanpınar Sempozyumu var. Bu çalışmaların en önemli tarafı tüm bu etkinliklerin kitap haline getirilmesi ve kütüphanelerde yerlerini alması” ifadelerini kullandı.

Tüm gün süren sempozyumda sunulan bildiriler, kitap haline getirilerek edebiyat dünyasına kazandırılacak.

Osmanlı’nın ilk başkenti olmasının yanında, ordunun kılıç ve kama gibi silah ihtiyaçlarının karşılanması bakımından demir işlemeciliğinin de başkenti olan Bursa’nın 700 yıllık bir geçmişe sahip bıçakları, ilk kez düzenlenen Bursa Bıçak Festivali’nde görücüye çıktı. Maharetli ustaların ellerinde ateş ve suyla şeklini bulan bıçakların sergilendiği festival ile 700 yıllık bu mirasın gelecek kuşaklara aktarılması hedefleniyor.

Tarihi ve kültürel miras yatırımları ile Bursa’yı adeta bir açık hava müzesine dönüştüren Bursa Büyükşehir Belediyesi, kültürel mirasın da gelecek kuşaklara aktarılması yönündeki çalışmalarına bir yenisini daha ekledi. Osmanlı ordusunun silah ihtiyacının karşılaması nedeniyle o dönemde demir işlemeciliğinin de başkenti olan Bursa’nın dünya çapında ün kazanan bıçakları, Büyükşehir Belediyesi tarafından ilk kez düzenlenen festivalde vitrine çıktı. Atatürk Kongre ve Kültür Merkezi’nde düzenlenen ‘Bıçak Festivali’nin açılış töreni, mehter takımı ve kılıç kalkan ekibinin gösterisiyle başladı. Törene, Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş’ın yanı sıra Bursa Milletvekili Refik Özen, AK Parti İl Başkanı Davut Gürkan, Bursa Bıçakçılar Derneği Başkanı Fatih Adliğ, sektör temsilcileri ve bıçak sanatı tutkunları katıldı.

Köklü gelenek

Festivalin açılış töreninde konuşan Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş, Bursa’nın Allah vergisi pek çok özelliğe sahip olduğunu, bıçakçılığın da Bursa için köklü bir gelenek olduğunu vurguladı. Bursa’da bıçağın 700 yıllık bir geçmişi olduğunu hatırlatan Başkan Aktaş, “Bıçakçılık, Balkan göçmenlerinin 93 Harbi’nden sonra getirdikleri köklü bir gelenektir. Şehrimizin dört bir yanının bıçakçılık kültürünün izleriyle dolu olduğunu da hatırlatmak isterim. Dünyada ilk ve tek demir kakmaların bulunduğu Yeşil Türbe’den, dünyanın ilk müziksiz dansı olan kılıç kalkan oyununa; Osmanlı’nın ilk başkenti Bursa’mızın her köşesinde bu kültür mirasımızın hatıraları gizlidir. Bursa’nın kültürel değerlerini koruyup gelecek nesillere aktarmak için çalışmalar yürütüyoruz. Dünyaya nam salan Bursa bıçakçılığının ihtişamlı tarihini hatırlatmak ve tanınırlığını tekrar kazandırmak için sergi, yarışma ve fuar gibi etkinliklerin yer aldığı renkli bir festival hazırladık. İlk kez düzenlememize rağmen festivalimize 89 firma 107 stant ile katıldı. Yine deprem bölgesinden 6 misafir firmamız var. Festivali gezenler, bıçak ustalarının gösterilerini izleyebilecek, geleneksel yöntemlerle yapılan bıçakçılık zanaatı hakkında konunun uzmanlarından bilgi alabilecek ve atölyelere katılabilecek. Sosyal medyadan tanıdığımız ünlü aşçı CZN Burak ve aşçı Suat Durmuş’un da yer alacağı Türkiye’nin bu ilk bıçak festivalinde sahnede gerçekleştirilecek heyecan dolu pek çok gösterinin yanı sıra e-spor turnuvaları ile ziyaretçilerimiz keyifli anlar yaşayacak” dedi.

Akla ilk bıçak geliyor

Bursa Milletvekili Refik Özen, çocukluğunun Cumhuriyet Caddesi’nde ve Bıçakçılar Çarşısı’nda geçtiğini hatırlatarak festivalin düzenlenmesinde emeği olan Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş’a teşekkür etti. Bursa denince akla birçok özelliğin geldiğini ancak bunların başında ise bıçak olduğunu belirten Özen, “Bu mesleğin hem geliştirilmesi hem dünyaya tanıtılması ve katma değerinin arttırılması noktasında bu tarz organizasyonları önemsiyoruz. Artık büyüyen ve üreten bir Bursa, büyüyen ve üreten bir Türkiye var. Cenk meydanlarında kılıçlarla dünyaya meydan okuyan ecdadın torunları olarak bu kültürü yaşatmamız önemli. Gastronomi turizmi dünyada ve Türkiye’de önemli bir alan. Gastronominin en önemli girdisi de bıçaktır. Bu alanı inşallah Bursa esnafı olarak hızlı bir şekilde dolduracağız. Bizler her türlü desteği vermeye hazırız. Bu festivalin Türkiye’de ilk defa Bursa’da düzenlemesini de önemli buluyorum. Bu festivali önümüzdeki senelerde uluslararası seviyeye çıkartmalıyız. Bunu da başaracağımıza inanıyorum. Festivalde emeği geçen herkesi kutluyorum” dedi.

Bıçağa dair her şey

Bursa Bıçakçılar Derneği Başkanı Fatih Adliğ ise 700 yıllık geçmişi olan Bursa bıçağının bu festivalle bir kez değer kazandığını söyledi. Geçmişten günümüze kadar ustaların hünerleriyle Bursa bıçağının dünyaya tanıtıldığını belirten Adliğ, Bursa bıçağının savunma, mutfak, av ve kamp gibi birçok özelliği aynı anda taşıdığını anlattı. Bursa bıçağının en büyük özelliğinin ise keskinlik olduğunun altını çizen Adliğ, “Bu festivalde Bursa bıçağına dair her şeyi görebileceğiz. Yarışmalarla renkli bir festival yapılacak. Kültürel mirasın korunması adına önemli çalışmalar yapan Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş’a, ustalarımıza ve festivalde emeği geçen herkese teşekkür ediyorum” dedi.

Bıçak yarışmasının jüri üyeleri adına konuşan Selman Metin Annan ise çok güzel bir festival hazırlandığını dile getirdi. Festivalin ve bıçak yarışmasının amacına ulaşmasını temenni eden Annan, organizasyonun uzun yıllar yapılmasını da arzuladığını söyledi.

Bu arada festival kapsamında düzenlenen bıçak tasarım yarışmasının kazananları da ödüllerine kavuştu. Yarışmanın Şef Bıçağı Kategorisinde birinci olan İrfan Çankaya 25 bin, ikinci olan Elie Boudjok 15 bin ve üçüncü olan Furkan Nurullah Ekim de 10 bin TL para ödülü kazandı. Yarışmanın Av Bıçağı Kategorisinin birincisi olan Ali Şahin de 50 bin TL ile ödüllendirildi.

Başkan Aktaş, yarışmanın jüri üyelerine de günün anısına plaket verdi. Kurdele geçerek festivali ziyarete açan Başkan Aktaş ve beraberindekiler daha sonra stantları gezerek, bıçakları yakından inceledi.

İnegöl Belediyesi Kent Müzesi, 18 Mayıs Dünya Müzeler Gününü farklı bir etkinlikle kutladı. “Yaşayan Müze” etkinliğinde şehrin tarihi değerleri, canlı heykellerde hayat buldu. Müzeyi gezen öğrenciler, heykellerin bir anda canlanıp dile gelerek kendilerini ve dönemlerini anlatmasıyla büyük şaşkınlık yaşadı. Ayrıca müzede meslekler bölümünde de heykellerin yerini gerçek ustalar aldı. Kent Müzesinin her bir bölümünün dile geldiği “Yaşayan Müze” etkinliği büyük beğeni topladı.

İnegöl Belediyesi, 18 Mayıs Dünya Müzeler Gününü farklı bir etkinlik ile kutladı. “Yaşayan Müze” etkinliğinde Kent Müzesinde bulunan şehrin tarihi değerleri, canlı heykellerle hayat buldu. Adeta tarihin canlandığı etkinlikte; Kent Müzesinde bulunan İnegöl’ün fatihi Turgut Alp, şehrin tarihi değerlerinden İshak Paşa, İnegöl’ün düşman işgalinden kurtuluşunda önemli bir rol oynayan Hüsnü Güven ve Kurtuluş Savaşı döneminde kendi küçük olmasına rağmen büyük işler başarmış Küçük Kamil’e hayat veren canlı heykeller, ziyaretçilere kendilerini ve dönemlerini anlattı.

TARİHİ ŞAHSİYETLER CANLANDIRILDI

İnegöl’ün kadim geçmişinde önemli bir yere sahip olan bu dört değer, “Yaşayan Müze” etkinliği ile yeniden hayat buldu. Müze içerisinde bulunan Turgut Alp ve İshak Paşa’nın balmumu heykelleri kaldırılarak yerlerine canlı heykeller yine bu tarihi şahsiyetlerin kıyafetleriyle geçti. Hüsnü Güven ve Küçük Kamil de kendilerine yer verilen bölümlerde canlı heykeller tarafından canlandırıldı. İnegöl Belediyesi Şehir Tiyatrosu Güzel Sanatlar Yönetmeni Volkan Derman’ın rejisiyle Şehir Tiyatrosu sanatçıları; Zafer Karataş, Mevlüt Zobu, Mustafa Demir ve Arda Aki dönemin kostümleri ve imajıyla hayat verdi. İnegöl’e önemli katkılarda bulunmuş tarihi şahsiyetleri canlandıran sanatçılar, bu etkinlik kapsamında müzeyi ziyarete gelen öğrencilere kendilerini anlattılar.

ÖĞRENCİLER ŞAŞKINLIKLARINI GİZLEYEMEDİ

Farkındalık ortaya koyan bu çalışma sırasında çeşitli okullardan öğrenciler de müzeyi gezdi. Belediye Başkanı Alper Taban’ın da öğrencilere eşlik ettiği müze ziyareti sırasında, canlı heykellerin aniden hareketlenerek kendilerini ve dönemlerini anlatması büyük şaşkınlığa neden oldu. Heykellerin canlandığını gören öğrenciler şaşkınlıklarını gizleyemedi.

YAŞAYAN MÜZEDE MESLEKLER DE HAYAT BULDU

Etkinlik kapsamında sadece tarihi şahsiyetler değil, İnegöl Kent Müzesinde tarihi yaşatan meslekler de hayat buldu. Kent Müzesi ve Mobilya Ağaç Sanayi Müzesi içerisinde yer alan; Bakırcı, Yorgancı, Yemenici, Terzi, Saatçi, Fıçıcı, Takunyacı, Kürekçi ve Mobilyacı dükkanlarının başında bu meslekleri icra eden ustalar yer aldı. Bu mesleklere ömürlerini adamış olan ustalar, gelen öğrenci gruplarına mesleklerini kendileri anlattı. Bakırcı Recep Serbest, Yorgancı Salim Tetik, Terzi Zeki Bayram, Gömlekçi Fahri Durgut, Yemenici Mehmet Başarır, Fıçıcı Erdoğan Erkuş, Takunyacı Mehmet Günay ve Kürekçi Mahmut Yalaza ile Berat Yalaza Kent Müzesinin meslekler bölümüne hayat verdi.

BAŞKAN TABAN’DAN USTALARA TEŞEKKÜR VE HEDİYE

Etkinlik kapsamında gün boyu müzede misafirlere mesleklerini anlatan ustaları Belediye Başkanı Alper Taban da tek tek ziyaret edip katkı ve desteklerinden dolayı teşekkür ederek hediye takdiminde bulundu.

İznik Belediyesi hayata geçirdiği “Yaşayan İznik Hazineleri” projesi kapsamında 26.belgeselinde İznik’te yarım asırdır traktör ustalığı yapan Mehmet Eren’in (65) hayatını ve mesleğini ele aldı.

Unutulmaya yüz tutmuş el sanatlarının ustaları ile mesleklerinde yarım asrı devirmiş kişilerin hayatları İznik Belediyesi Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Biriminin “Yaşayan İznik Hazineleri” projesi kapsamında belgeselleştirilmeye devam ediyor. Bu kapsamda yarım asırdır İznik’te traktör ustalığı yaparak geçimini sağlayan Mehmet Eren icra ettiği mesleğini 70’li yıllardan bu yana aynı heyecanla devam ettiriyor.

1958 yılında Karasu da dünyaya gelen Mehmet Eren İlkokulu burada okuduktan sonra babasının isteğiyle 1975 yılında ailecek İznik’e taşınırlar. 1977’de İznik’te üç kardeş olarak traktör bakım, tamir servisini kurarlar. Yarım asra yakındır yaptığı çalışmalarla tarım sektörüne ve çiftçilere hizmet eden Eren hala işini aşkla devam ettiriyor.

“BAĞ BAHÇE TİPİ TRAKTÖRÜN ÇIKMASINA VESİLE OLDUK”

Esnaflıkta geçirdiği yarım asrı o günleri yaşarcasına anlatan Mehmet Eren (65) konuşmasında “Çiftçilerimize çok emeğimiz oldu. Fabrikaların ürettiği traktörler ilk başlarda İznik’te bağ ve bahçelere uymadı. Bizlerde buna bir formül geliştirdik ve uygulamaya başladık. Bu formülü biz uyguladıkça fabrika bunu fark etti. Bizlere mühendisler gönderdiler, çalışmalarımızı incelediler. Bizler fabrikaya giderek bunları anlattık. Bağ ve bahçe tipi traktörlerin çıkmasına vesile olduk. Gençlerimize tavsiyem büyüklerinin öneri ve söylediklerini dikkate alsınlar. Bir işi ehline danışsınlar. On düşünüp bir karar versinler. Ellerinde muhakkak bir zanaatları olsun. Ne iş yaparlarsa yapsınlar yedekte bir zanaat olsun. İşleri gider ama o zanaat her zaman elinde kalır” diye konuştu. Eren konuşmasında ayrıca İznik Belediye Başkanı Kağan Mehmet Usta’ya ve ekibine bu çalışmalar ile gelecek kuşaklara aktarılan tecrübeler ve meslekler dolayısıyla teşekkür etti.

İznik Belediyesi Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Biriminin hayata geçirdiği “Yaşayan İznik Hazineleri” belgesellerinin ilki 75 yıllık fıçı ustası Merhum İsmail Alkış ile gerçekleştirildi. İkinci belgesel ise İznik’e bağlı İnikli Mahallesi’nde ikamet eden 20 yıldır bastonculuk ile uğraşan Şükrü Kaya ile gerçekleştirildi. Üçüncü belgesel dünyaca ünlü Müşküle İğne Oyaları ile dördüncü belgesel 62 yıldır küfe sanatı ile uğraşan Hakkı Ateş (76) ile beşinci belgesel 63 yıldır terzilik sanatını icra eden İsmet Acar (75)  altıncı belgesel İznik’e bağlı Tacir Mahallesi’nde 50 yıldır Sıcak Demir Ustalığı yapan Necip Saraç (62) ile yedinci belgesel 55 yıldır Yorgan Ustalığı yapan Ali Topkara (68) ile sekizinci belgesel 55 yıldır Radyo ve Televizyon Ustalığı yapan Ekrem Sevim ile dokuzuncu belgesel Çömlek Ustası Hasan Yaman (55)  ile onuncu belgesel Saat Ustası Ramis Asa (72) ile on birinci belgesel 70 yıldır Yüncülük mesleği ile uğraşan Süleyman Ferik (84) ile on ikinci belgesel 50 yıldır soba ustası olan Mehmet Topçu (72) ile, on üçüncü belgesel Ahşap Ustası Servet Bağcı (63) ile on dördüncü belgesel yarım asırlık Bisiklet Tamir Ustası Ahmet Aşık (65) ile on beşinci belgesel yarım asırlık terzi ustası Ahmet Turhan (68) ile on altıncı belgesel yarım asırlık matbaa ustası Ramiz Pancar (75) ile on yedinci belgeseli İznikspor’un efsane futbolcusu Kaptan İsmail Hakkı Çelik (69) ile on sekizinci belgeseli yarım asırlık elektrik ustası Mehmet Potur (72) ile on dokuzuncu belgesel yarım asırlık taş ustası Mehmet Arslan (76) ile yirminci belgesel ise otuz sekiz yıldır anahtarcılık ve çilingircilik yapan Kadir Kardaş (64) ile yirmi birinci belgesel kırk üç yıldır motor ustalığı yapan Recep Aksu (65) ile yirmi ikinci belgesel, elli yedi yıldır berberlik yapan Recep Altın (69) ile yirmi üçüncü belgesel elli iki yıldır zirai aletler ustalığı yapan Cemalettin Değirmenci (75) ile yirmi dördüncü belgesel elli üç yıldır ahşap ustalığı yapan İsmail Güneş (78) yirmi beşinci belgesel yarım asırdır esnaflık yapan Kemal Yazan (85) ile yirmi altıncı belgesel ise yarım asırdır traktör ustalığı yapan Mehmet Eren (65) ile gerçekleştirildi.

Yaşayan İznik Hazineleri projesi önümüzdeki süreçte de ustaları ekranlara yansıtmaya devam edecek.

6 Şubat’ta merkez üssü Kahramanmaraş meydana gelen 7.7 ve 7.6 büyüklüklerindeki depremlerde Hatay’da çok sayıda bina çökerken birçok binada ağır hasar alıp kullanılmaz hale geldi. Bölgede incelenen 500 binada yapılan 8 kritik hata bilirkişi raporuna yansıdı.

Depremin yaşandığı Hatay’da 500 dolayında binayı inceleyen inşaat mühendislerinden Suat Torun, yıkıma sebep olan hataların “zayıf kolon”, “düz demir kullanımı”, “taşıyıcı elemanlara verilen zararlar”, “kesit yetersizliği”, “uygunsuz etriye aralıkları”, “yumuşak kat etkisi”, “zemin sıvılaşması” ve “çerçeve süreksizliği” gibi başlıklarda toplandığını belirtti.

“SAHADAKİ NUMUNELERİ YETKİLİLERE TESLİM ETTİK”

Depremin yaşandığı Hatay’da 500 dolayında binayı inceleyen inşaat mühendislerinden Suat Torun, Hatay’da depremin hemen ardından hasar tespit çalışmalarına katkı vermek ve İnşaat Mühendisleri Odası üyesi olarak gönüllü bilirkişilik yapmak üzere sahaya gittiğini ve 10 gün bölgede kaldığını anlattı. Meslek odası olarak hasar tespiti yaparken ayrıca bilirkişi olarak savcılık adına gerekli verileri topladığını dile getiren Torun, mimarlar, jeoloji mühendisleri ve inşaat mühendisleri olarak birlikte hareket ettiklerini, araziyi, yapıyı ve tasarımı incelediklerini aktardı.

Mühendis Torun, bölgede savcılık adına 200’e yakın, İnşaat Mühendisleri Odası adına ise 300 olmak üzere toplam 500 binayı incelediğini söyledi. Bu çalışmaları yaparken bir inşaat mühendisi olarak yaptığı çalışmaları paylaşan Torun, delillerin karartılmaması için binaların fotoğraflarını ve videolarını çektiklerini, binanın ne sebeple yıkıldığını tespit etmek için çeşitli çalışmalar yürüttüklerini kaydetti. Torun, “Binaların kolon ve kirişlerinden örnekler aldık. Yapının bütünlüğü bozulmuşsa bile her bir donatının ölçümlerini yaptık. Sahadaki numuneleri de yetkililere teslim ettik.” dedi.

Hatay’da yapıların çok büyük hasar gördüğünü vurgulayan Torun, sahada gördükleri binaların büyük çoğunluğunun eski yapılar olduğunu ifade etti.

“ÖNCELİKLİ SEBEP YAPIM HATALARI”

Torun, depremde yıkıma neden olan hatalar konusunda şu değerlendirmelerde bulundu:

“Sahada en çok rastladığımız sorun beton kalitesizliği yani istenen dayanıma sahip olmayışıydı. Bunun dışında demir gibi donatıların istenen çapta ve yapıda olmadıklarını tespit ettik. Proje ve uygulama hatalarını da gördük. Bir de zemin etütlerinin iyi yapılmaması ve zemin sıvılaşmasından kaynaklı büyük problemlerle karşılaştık. Genelde öncelikli sebep yapım hataları kaynaklı olarak ortaya çıkıyor. Genel başlıkları ise zayıf kolon, düz demir kullanımı, taşıyıcı elemanlara verilen zararlar, kesit yetersizliği, uygunsuz etriye aralıkları, yumuşak kat etkisi ve çerçeve süreksizliği olarak sıralayabiliriz. Proje hataları da gördük. Tasarım yapılırken binanın x ve y düzleminde deprem kuvvetlerini alması için perdeler tasarlanır. Bunların tüm kolonlarının kirişlerle bağlanması gerekir. Yapılmaması halinde yapı hasarları oluşur.”

“BETONDA BÜYÜK TANELİ ÇAKILLAR TESPİT EDİLDİ”

İncelediği 500’e yakın binada rastladığı sorunları çektiği fotoğraflarla belgeleyen Torun, yıkımların en çok kontrolsüz yapım hataları nedeniyle oluştuğunu tespit ettiklerini ifade etti. Hatay’da yıkılan bir binanın fotoğrafı üzerinden örnek veren Torun, beton içindeki agrega denilen çakıl, kum gibi malzemenin istenen boyutta olmadığını gözlemlediklerinin altını çizdi.

Betondaki bu çakılların boyutunun 8-10 santimetreye varan büyük çaplarda olduğunu tespit ettiklerini aktaran Torun, “Bu çakılların büyük oluşu deprem açısından büyük risk yaratır ve binanın mukavemetini zayıflatır. Burada kırma taş kullanılması gerekirdi. Bunları maalesef incelediğimiz binalarda göremedik.” diye konuştu.

“DENİZ KUMU BETONUN YAPISINI BOZMUŞ”

Hatay’da binalarda deniz kumu kullanıldığını da tespit ettiklerini belirten ve kumun içinde deniz kabuğunu belgeleyen bir fotoğrafı gösteren Torun, “Deniz kumunun en büyük tehlikesi, tuz oranının yüksek olmasından dolayı betonun yapısını bozar. Bu nedenle beton istenen dayanıma sahip olamaz. Deniz kumunun, binalarda beton içinde bulunan demirin korozyona uğramasına yani çapının küçülmesine, ayrıca paslanıp çürümesine de neden olduğunu gördük. Korozyon nedeniyle 16 milimetre çapında olması gereken demirin 10 milimetreye kadar düştüğünü gördük.” ifadelerini kullandı.

Torun, demirlerin açıkta olması ve havayla temas etmesinin de korozyona uğrayarak çap kaybetmelerinin bir diğer nedeni olduğuna dikkati çekti.

“KOLONLAR DAHA İNCE, DEMİR KALİTESİ YETERSİZ”

Torun, eski yönetmeliklere göre inşa edilen yapıların kolon kesitlerinin yetersiz olduğuna işaret ederek, “Hatay’da eski binalarda genelde 18-20 santimetre dolayında kolonlar, 15-20 santimetre arasında da kirişler tespit ettik. Bu boyuttaki elemanlar kesit yetersizlikleri sebebiyle yapıların hasara uğramasına sebep olmuş. Şimdiki yönetmeliklerde kolon boyutunun minimum 30, kiriş genişliğinin de 25 santimetre olması gerekiyor.” şeklinde konuştu.

Betonarme binalarda betonla daha iyi birliktelik sağlayan nervürlü demirlerin de önemine değinen Torun, “Nervürsüz demir beton içinde sıyrılması kolay olduğu için görevini yerine getirememiş. Bu sebepten yapılar çok hızlı hasar almış ve çökmüş. Nervürlü yapılarda yapı hasar alsa da donatı sıyrılmamış, yıkılma olmamıştır. Şimdiki yönetmeliklerde nervürlü demir kullanmak mecburi.” ifadelerini kullandı.

Gaziantep bölgesinde hasar tespit çalışmalarına katılan inşaat mühendislerinin de kolonlarla ilgili gözlemlerini aktaran Torun, “Meslektaşlarımız, bu şehirde bazı yapılarda bulunulan mekanı genişletmek amacıyla kolon kesimlerine rastladı. Bu binayı yıkıma götüren, ana taşıyıcı sisteminin tamamen çökertilmesi anlamını taşıyor.” değerlendirmesinde bulundu.

“DEMİR BÜKÜLÜRKEN YAPILAN ‘KÜÇÜK’ TEKNİK DETAY YIKIMA SEBEP OLMUŞ”

İnşaat çeliğinin bükülmesiyle elde edilen bir sargı donatısı olan etriyelerin birleştirilme yönteminin ve aralıklarının çok önemli olduğunu görsellerle anlatan Torun, şöyle konuştu:

“Bu donatının istenen düzeyde yapılmaması nedeniyle binaların mukavemetinde ciddi sorunlar ortaya çıkmış görünüyor. Çapları 6 milimetre olan ve gönyesi 135 derece bükülmeyen etriyeleri tespit ettik. Hem çap yetersizliği hem de 135 derece bükülmemeleri, görevlerini yerine getirmesine engel olmuş. Deprem olduğunda bu bükümlerin binayı koruyucu bir özelliği vardır. Bu küçük bir teknik detay gibi görünse de yapılmadığında binayı yıkıma kadar götüren büyük bir hatadır.”

TAŞIYICI ELEMANLARA VERİLEN ZARARLAR

Torun, Hatay’da özellikle yıkılan ve ağır hasar alan binalarda tesisat gibi yapı tamir işlerinin taşıyıcı elemanlara zarar verdiğini de gördüklerini belirterek, “Bazı binalarda tesisatın kesilen kolonların aralarına yerleştirilmiş olduğunu da gördük. Tamiratlar sırasında binalara ek yükler de yüklenmiş. Ustaların bilinçsizce yaptığı bu tür yanlışlar, yapılara ağır hasarlar vermiş ve yıkıma sebep olmuş.” diye konuştu.

YUMUŞAK KAT ETKİSİ, YAPI YAKLAŞMA MESAFESİ VE ZEMİN SIVILAŞMASI

Özellikle zemin katlarda betonarme binaların deprem esnasında yıkılmasına neden olan en önemli mimari tasarım hatalarından birinin yumuşak kat meydana gelmesi olduğunu aktaran Torun, bu nedenle yıkılmış bir binanın görselini de paylaştı.

Yapı yaklaşma mesafesini de çok yetersiz bulduklarını dile getiren Torun, “Neredeyse yan yana yapılan binalar gördük. Bu nedenle hasarlı bir bina yanındaki binayı da yıkmış. İki bina arasındaki darlıktan dolayı ağır hasarlı bir binanın yandaki binaya zarar vererek ölümlü bir hasar oluşturduğunu gördük.” dedi.

Torun, özellikle yan yatan bazı binalarda yapı hasarlarının yanı sıra zemin sıvılaşmasına bağlı sorunlar ile alt katlardaki çıkmalar nedeniyle çerçeve süreksizliğinin oluşmasına neden olan sorunları tespit ettiklerini söyledi.

“TAŞERONLAR VE USTALAR EĞİTİLMELİ”

Bilirkişi Suat Torun, inşaat yapım işlerinin meslekten gelen kişilerce yapılması ve bu kişilerin altında çalışan taşeronların ve ustaların eğitilmesi gerektiğini vurguladı.

İnşaat mühendisliği lisans derslerinde bu tür problemlerin tekrarlanmaması için müfredata yeni derslerin eklenmesi gerektiğini belirten Torun, “Şu anda bu tür dersler yüksek lisans derecesinde okutuyor. Staj süreleri uygulama deneyimi için uzatılmalı. Tabii toplum bilincinin de oluşması gerekiyor. Mümkün olduğunca dayanıklı olması için çaba gösterilmesi, ev sahibi olmak isteyenlerin evin içinden çok yapının taşıyıcı özelliklerini öğrenip sorgulaması gerektiğini düşünüyorum.” dedi.