Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, başıboş sokak köpekleri düzenlemesine ilişkin taslağın Meclis’e gönderildiğini açıkladı. Tunç, “Hem hayvanları koruyacak hem de insan sağlığını tehdit eden durumu ortadan kaldırmaya yönelik orta yol bulunması gerekli” dedi.

Nilüfer Belediyesi CHP Meclis Üyesi Mesut Şehitoğlu, 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü sebebiyle yayınladığı mesajda, “BİK Resmi İlan Yayımıyla Alakalı İnternet Haber Sitelerine Dair Hükümler yönetmeliğinin taslak yönetmeliği milletimizin, özgür ve tarafsız haberlere ulaşmasını engellememelidir, taslağın kapsamlı bir şekilde yeniden ele alınması gerekmektedir” dedi.

Toplumun farklı kesimlerine yönelik birçok projeye öncülük eden, Nilüfer Belediyesi CHP Meclis Üyesi Mesut Şehitoğlu 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü sebebiyle yayınladığı mesajda gazetelerin ve internet medyalarının yaşadığı sorunlara dikkat çektiği açıklamasında Basın İlan Kurumu’nun hazırladığı internet haber sitelerinin resmi ilan alma şartlarını düzenleyen yönetmelik taslağının beklentilerden uzak olduğunu ifade etti.

“YENİ DÜZENLEMELER İSTİHDAM KAYBININ DA ÖNÜNE GEÇECEKTİR”

Şehitoğlu açıklamalarında şu ifadelere yer verdi, “Bilindiği üzere, “Dezenformasyonla mücadele düzenlemesi” olarak bilinen ancak ‘Sansür Yasası’ olarak ifade ettiğimiz Basın Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi geçtiğimiz günlerde TBMM’den geçmişti. Düzenleme içerisinde olumlu olarak değerlendirdiğimiz maddelerden biri de internet medyasına resmi ilan ve basın kartı hakkı tanınmasıydı. Basın İlan Genel Müdürlüğü (BİK) Resmi İlan Yayımıyla Alakalı İnternet Haber Sitelerine Dair Hükümler yönetmeliğinin taslak yönetmeliğe göre; haber siteleri bulundukları illere göre 5 kategoriye ayrılıyor. Bursa’nın içinde bulunduğu 3. kategoride, asgari kadro sayısı 8, günlük asgari haber sayısı 50, tekil ziyaretçi sayısı 20 bin, sayfa görüntülenme sayısı 60 bin, resmi ilan için bekleme süresi ise 24 ay olarak belirlendi. Bu şart kriterler milletimizin, özgür ve tarafsız haberlere ulaşmasını engellememelidir. Devlet eliyle verilecek Basın İlan desteğinin daha kapsamlı bir şekilde ele alınarak, mağdur bir kesimin ortaya çıkmaması adına yeniden düzenlenmesi gerekmektedir. Bu anlamda yapılacak yeni düzenlemeler basınımızın gerçek anlamda özgür ve tarafsızlığına büyük katkı sağlayacağı gibi istihdam kaybının da önüne geçecektir.”

Şehitoğlu son olarak şunları söyledi, “Toplumun nabzını ölçen, yerelde ve genelde ülke gündemini belirleyen, kamuoyunu aydınlatan güçlü kalemlerimizin, genç gazetecilerin, basının çalışanı tüm arkadaşlarımızın 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü’nü kutluyorum. Büyük fedakarlıklarla, kamuoyunu aydınlatma ve bilinçlendirme konusundaki toplumsal sorumluluğunu yerine getiren bu uğurda hayatını kaybeden kalemleri saygıyla anıyorum. Basının;  tarafsız, özgür ve toplumun sesi olması gerektiği inancıyla 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Gününüz kutlu olsun.”

Dezenformasyon Yasasının uzantısı olarak hazırlanan yönetmelikle ilgili iki yazı yazdım. Her iki yazıda çığlık niteliğindeydi, okuduysanız biliyorsunuzdur. Çünkü gerçek şu ki; sadece gazetecilik yaparak yaşamını sürdüren, uzun yıllardır internet haber sitesiyle halka gerçek bilgiyi ulaştırmaya ve bunu kıt kaynaklarla yaparak ayakta durmaya çalışan bizim gibi gazeteciler için bu taslak yönetmelik idam sehpası gibi…

13 Ocak’ta Basın İlan Kurumu Genel Kurulu olağanüstü toplantı yapacak ve bu yönetmelik görünen o ki mevcut haliyle onaylanacak.

3. kategori içinde bulunan Bursa’da 8 kişilik kadro, 20 bin günlük tekil tıklama, 60 bin görüntülenme ve 24 ay bekleme süresi şartı var. Bu şartlara haiz olarak süreklilik gösterebiliyorsanız 2 yıl sonra Basın İlan Kurumundan ilan hakkı kazanacaksınız.

Şartları Bursa’da sağlayabilecek kurum sayısı 5’i geçmez. İsimleri lazım değil, hepsi de patronları sermayedar olan, inşaat gibi, hastane gibi başka sektörlerde faaliyet gösteren yayınlar.

Hem İletişim Başkanlığının, hem Basın İlan Kurumunun hem de hükumetin çığlığımızı duyacağına, demokrasinin sacayaklarından en önemlisi gazetecilik mesleğini sermayeye teslim etmeyeceğine inanmak istiyoruz.

Bu minvalde aşağıda sıralayacağım sakınca ve önerilerin dikkate alınacağını umuyorum:

• 8 kadro sınırlaması gazetecilerin değil, sermaye ve güç odaklarının yerine getirebileceği bir şarttır. Aynı zamanda gazetecilerin kötü şartlara (düşük maaş, uygunsuz fiziki ortamlar, dayatmalar, sansür ve engellemeler vb.) zorunlu kılar.
• Gazeteci fikir işçisi gibi değil sermayenin, güç odağının sözcüsü gibi davranmak zorunda kalır. Örneğin; iş bulmak zorunda olan bir gazetecinin fonlarla desteklenen şer grupları veya illegal oluşumların yayınlarında görev almak zorunda kalmaları gibi…
• Gücün, gazeteciler yerine sermaye odaklarına geçmesi, siyaseti, kamu yönetimini ve yaşamı derinden etkileyecek sonuçlara neden olabilecek yapıların oluşmasına neden olur.

Bunun örneklerinden biri;

Aydın Doğan’ın ‘Türkiye’de başbakanı biz belirleriz’ sözleri.

Bir diğeri;

Uzan Grubu’nun sahip olduğu yayınlarda devleti ve hükümeti esir alma girişimleri.

Bir diğeri de;

Yakın zamanda darbe girişimine kadar varan FETÖ’nün yayın organlarıyla  siyasetin, ticaretin ve halkın üzerinde kurmaya çalıştığı baskı.

Bir diğer mahsuru ise;

• Hür girişim ve kişinin anayasal hakkı olan ticaret haklarının sınırlandırılıyor ve dahi elinden alınıyor olmasıdır.
• Ayrıca kademe yerine alt kadro sınırının gerçekçiliğin ötesinde belirlenmesi, sektörde tekelin yeniden geri dönmesini sağlayacak, istihdamı olumsuz yönde etkileyecektir.
• Günlük 20 bin tekil tıklama 60 bin görüntülenme şartı ise yine hayatın doğal akışına uzak, gerçekçi olmayan ve günümüz şartlarında yapay zekâ kullanımının her geçen gün daha da geliştiği günümüzde istismara ve manipülasyona çok açık, ölçümü ve hakkaniyetin oluşturulması zor olan bir şarttır.
• Gazetecilik mesleğinde çok okunurluk bir kıstas olsa da asıl kıstas etkidir. Dijital mecralarda çok okunurluğu sağlamak da çok okunurluğun önüne geçmek de mümkündür.

Yüksek miktarlarda sponsorlu paylaşımlarla okunurluk elde edilebileceği gibi, internet sitelerindeki yazı ve haberler kurulacak geniş çaplı WhatsApp gruplarında metin görseli kopyalarının paylaşımlarıyla okunurluğu düşürmek de mümkündür.

Bu ve benzeri birçok mahsur ne yazık ki taslak metinde göz önüne alınmamıştır. Bu şekliyle çıkacak yönetmelik mesleğe ve gazeteciliğe fayda değil, sonuçları tedavi edilemez zararlar verecektir.

Oysa; yönetmeliğin gazeteciler ve fikir işçilerinin daha fazla haklarının korunması ve özgür hareket etmesinin sağlanması gerekir.

Önerilerimiz;

• Öncelikle basın kanununda gazetelere sağlanan şartların biraz daha esnetilerek internet alanında uygulanmasıdır. Şu anda günlük basılı yayın olan gazeteleree de sayfa sayısına, personel sayısına göre basın ilan girdisi yapılmaktadır. Aynı kademe değerlemesi (3 Personel, 5 personel, 8 personel gibi) internet gazeteciliğine uygulanabilir.
• Bugün yeni kurulan birçok site ile 5 yıldan fazla süredir internet haber sitesi olan girişimler aynı kefeye koyulmamalıdır.

İnternet haberciliğinin en büyük zorluklarını çekmiş, öncü olmuş, yasası, yönetmeliği, kuralı, kaidesi olmayan sektörde basın meslek etiği kurallarına uygun davranmış, kurulduğu günden beri künyesi olan, haber ve yazılarının arkasında duran gazeteciler merdiven altı değildir, öyle de görülmemelidir.

• Karşılanamaz şartları uygulamaya koymak yerine, alanın sağlıklı işlemesini sağlayacak kolaylıklar getirilmesi, ancak çok sıkı denetlenmesi
• Sadece sayıyı sağlamak için sigorta, kadro kullanıp fiili çalıştırma yapmayan kurumların tespiti için sistematik bir şekilde denetlenmesi; kademeli denetleme sistemleriyle fikir işçilerinin haklarının korunması şarttır. Basın ilan hakkı kullanan basın yayın kuruluşlarının fikir işçileri için uygulayacakları alt maaş sınırlarının ayrıca belirlenmesi sağlıklı bir sistem için gereklidir.
• Sosyal hak ve özlük haklarının güvence altına alınması, atılacak en sağlıklı adımlar olacaktır.

Mevcut haliyle yönetmelik çıkarsa gazetecileri ötekileştiren, ancak rant ve kartelcileri haksız güç sahibi yapan çağın gerçeklerinden, haktan ve hakkaniyetten uzak bir yapı devlet eliyle oluşturulmuş olur.

Yönetmelik; bir kez daha gözden geçirilip, değerlendirilip, gazetecileri ve gazetecilik mesleğini öne çıkaran, öncelik sayan, hür ve bağımsız aynı zamanda şeffaf ve denetlenebilir hale getirilmelidir.

Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu tarafından yazılı bir açıklama yapılarak, Basın İlan Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan ve 13 Ocak Cuma günü BİK Genel Kurulu’na sunulacak olan “Resmi İlan ve Reklam Yönetmeliği” taslağının içeriğine ilişkin “ağır şartlar, gerçekçi olarak değiştirilmeli” çağrısı yapıldı.

Yönetmelik taslağının, Anadolu’daki internet haber siteleri için asgari kadrodan tekil ziyaretçi sayısına kadar çeşitli ağır koşullar getirdiğine dikkat çekilen yazılı açıklamada, şu görüşlere yer verildi;

“Bilindiği gibi; 2022 yılında TBMM gündemine gelen 7418 sayılı Basın Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu olarak bazı maddelerde iyileştirme yapılmasına ilişkin tüm başvurularımız sonuçsuz kalarak 13 Ekim 2022 tarihinde kabul edilmişti.

Resmi Gazetenin 18 Ekim 2022 tarihli nüshasında yayımlanarak yürürlüğe giren 7418 sayılı Kanun, resmi ilan ve reklamların internet haber sitelerinde Basın İlan Kurumu aracılığıyla yayınlatılmasını içeriyor. Ancak, bu kanun gereği Basın İlan Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan ve 13 Ocak Cuma günü BİK Genel Kurulu’na sunulacak olan “Resmi İlan ve Reklam Yönetmeliği” taslağı, bu kez internet haber siteleri için ağır koşulları içeriyor.

Yönetmelik taslağında; İstanbul, Ankara ve İzmir dışında kalan yerlerdeki internet haber sitelerinin asgari kadro sayısı 4 ile 8 arasında, günlük asgari haber sayısı 30 ile 50 arasında, tekil ziyaretçi sayısı 3 bin ile 20 bin arasında, sayfa görüntülenme sayısı da 9 bin ile 60 bin arasında olması, resmi ilan almak için bekleme süresinin de 24 ay olması öngörülüyor.

Anadolu medyasının mevcut durumuna bakıldığında, yönetmelik taslağında yer alan bu hükümlerin gerçekçi olmadığı ve bu şartlara göre yayın yapılmasının mümkün olmadığı açıkça görülmektedir.

İnternet mecrasında görev yapan meslektaşlarımızın gazetecilik özlük haklarına kavuşması ne kadar sevindirici olsa da, taslak yönetmelik bir o kadar üzücü içeriktedir.

Bu nedenle Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu olarak çağrımız, 13 Ocak’ta yapılacak Genel Kurul’da taslağın değiştirilerek uygulanabilir hale getirilmesi yönündedir.

Bu kapsamda özellikle yerel medyanın yaşadığı sorunları da bir kez daha gündeme getirmek isteriz.

Defalarca açıkladığımız gibi; ekonomik, siyasi ve teknolojik gelişmelerden yakından etkilenen medya sektörü, ülkemizde son çeyrek asırda önemli bir değişim ve dönüşüm sürecine girmiş, ancak zaman içinde değişimlere paralel olarak yaşanan sorunların çözümlenmesi bir yana, birbiri üzerine eklenmesiyle günümüzde adeta kaderine terk edilmiştir.

Sektörde yaşanan sorunlar önem sırasına alınamayacak kadar büyük, karmaşık ve birbirini etkileyen niteliktedir. Medya sektörü, ekonomik sorunların yanı sıra yasal düzenleme eksiklikleri, basın özgürlüğü, yetişmiş eleman sıkıntısı, teknik altyapı, istihdam ve etik değerlerin farkında olmadan ya da bilerek ötelenmesi gibi sorunlarla karşı karşıyadır.

Yaşanan tüm bu sorunlara, TBMM’de kabul edilerek yürürlüğe giren “Basın Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”ndeki basın özgürlüğünü kısıtlayıcı maddeler nedeniyle yeni eklemeler olmasından endişe edilmektedir.

Bu nedenle, sorunların zaman geçirilmeden hem ayrı ayrı, hem de bir bütün halinde ele alınarak çözüm önerileri üretilmeli, zaman geçirilmeden de uygulanmalıdır.

Çağrımız; Siyasetçilerden, hukukçulardan, bürokratlardan, akademisyenlerden, sendikalardan, medya kuruluşlarından ve basın meslek örgütlerinden temsilcilerin bir araya gelmesi, Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu tarafından hazırlanan Basın Meslek Yasasını ele alması ve bu yasanın gerekli düzenlemelerle Türkiye’ye kazandırılmasıdır.

Kamuoyunun bilgisine sunarız.”