Deprem bölgesindeki gıda arz güvenliği sağlanması amacıyla bazı tarımsal ürünlerin ihracatına getirilen kısıtlamalar üretici ve ihracatçıları zor durumda bıraktı. Mevcut şartlarda üreticilerin ayakta kalmasını sağlayan en önemli unsurun üretilen ürünün bir bölümünün ihraç edilmesi olduğunu kaydeden UYMSİB Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Senih Yazgan, “Bu dönemde ihracatın yasaklanması üretimden kaçışı hızlandıracak, ihracat pazarlarının kaybedilmesine de yol açacaktır. Acilen bu karardan geri dönülmeli” dedi.

Tarım Bakanlığı, Gıda Kontrol Genel Müdürlüğü’nün 02 Mart 2023 tarihinde yayınladığı bir yazı ile deprem bölgesindeki gıda arz güvenliği sağlanması amacıyla bazı tarımsal ürünlerin ihracatına getirilen kısıtlamalar üreticileri memnun etmedi. Aynı yazıda son günlerde piyasalarda domates fiyatlarındaki artış gerekçe gösterilerek, domates ihracatının da 14 Nisan tarihine kadar yasaklandığının belirtilmesi üzerine üretici ve ihracatçılar alınan kararının sektöre zarar vereceği görüşünde.

Kararı değerlendiren Uludağ Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği (UYMSİB) Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Senih Yazgan, kararın üreticiler, ilgili sektörler ve ihracatçılarla bilgi paylaşılmadan alınmasını doğru bulmadıklarını belirterek, “Acilen bu karardan geri dönülmeli. İhracatın yasaklanması yerine firmaların ihracat kapasitesi oranında ihracat kotası konularak üreticilerimizin ve elde edilmiş olan pazarların korunması sağlanmalı. Aksi halde geri dönüşü olmayan yaralar açılacak” açıklamasını yaptı.

İhracatın yasaklanması üretimden kaçışı hızlandırır

Tek ekim domates üretiminin aşırı yüksek hasat döneminde olduğunu ve mevsimsel olarak havaların da ısınmasıyla domates üretim miktarlarının çoğalacağını söyleyen Yazgan, “Üretimde artan girdi maliyetlerine bağlı olarak 1 kg domates kazançsız yaklaşık 8-10 TL’dir. Bu rakama hasat işçiliği, paketleme, nakliye ve diğer girdiler eklendiğinde üreticilerimizin ürünlerini piyasaya arz edeceği rakamlar ortaya çıkacak. Oluşan bu maliyetler karşısında üreticilerimizi ayakta tutabilecek tek alternatif, üretilen ürünün bir bölümünün ihraç edilmesidir. Bu dönemde ihracatın yasaklanması üretimden kaçışı hızlandıracak, ihracat pazarlarının kaybedilmesine de yol açacaktır. Bu durumun akabinde, Nisan ve Mayıs aylarında mevsim normallerinin altında üretim miktarı olacağı gibi, üreticilerin ağır zararlarının yanı sıra fiyatlarda mevsim şartlarının üstünde olacaktır” dedi.

Elde edilen pazarların bir günde kaybedilmesi söz konusu

Deprem felaketinden ötürü ağır tahribat gören Hatay, Adıyaman bölgesinden gelen ihracat paketleme evlerinde ve seralarda toplama faaliyetlerinde on binlerce işçinin istihdam edildiğini vurgulayan Yazgan, yaralara bir nebze de olsa merhem olunduğunu ifade etti. Alınan karar neticesinde, ihracatçı firmaların işletmelerinden işçilerini çıkarmak zorunda kalacağını ve ağır olan yaraların iyice artacağının altını çizen Yazgan, sözlerine şöyle devam etti:

“Uzun uğraşlarla kazanılan uluslararası pazarlarımızda en önemli beklenti, tedarikçi ülkelerin sürdürülebilir arzının olmasıdır. Bu kararla elde edilen pazarların bir günde kaybedilmesi söz konusu. Kaldı ki, rakibimiz olan başta İspanya, Yunanistan, Fas, Tunus gibi ülkeler bu pazarlarımıza girdiklerinde yerimizi tekrar alabilmemiz mümkün olmayacak. Bu pazarların kaybı bir sonraki senenin üretim planlamasını ciddi etkileyecek. İhracat, 14 Nisan’da açılsa dahi yabancı zincir marketler başka tedarikçi ülkelerle anlaşmalar yaparak taahhüt verecektir ve Türkiye için dönüşü uzun yıllar alacak. Ayrıca, rakip üretici ülkeler özel ve uzun süreli anlaşmalar yapmadan ürünlerini vermeyeceklerdir. Bağlayıcı olmak için durumu fırsata çevireceklerdir.”

Sektör ağır tahribat görecek, tahsilat kaybı olacak

Zincir marketlerin taahhütler altında olan Türkiye’deki ihracatçılara ve üreticilere ağır sorumluluklar yüklediğine dikkat çeken Yazgan, “İzin verildiğinde ihracat yapabilecek maddi güçteki ihracatçı firma sayısı ciddi şekilde azalacak, sektör ağır tahribat görecek. Ayrıca devam etmeyen ticari faaliyetteki ticari alacaklarda ciddi tahsilat kaybı olacak. Hâlihazırda, taahhüt edilmiş ve işletmelerde yabancı marketlere hazırlanmış ürünlerin an itibariyle yasak kapsamına girmesi milyonlarla ifade edilen değerlerin kaybolmasına neden olacak” diye konuştu.

Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin kırsalda kalkınmayı sağlamak amacıyla Tarım AŞ marifetiyle dağıttığı yaban mersini fidanlarından oluşan tarlalarda hasat bereketi başladı. Orhaneli’ndeki hasada katılan Başkan Aktaş, kırsala desteklerinin kesintisiz devam edeceğini söyledi.

Bursa’da kırsal kalkınmanın sağlanması hedefiyle kaliteli fide, fidan dağıtımı ve ekipman destekleri başta olmak üzere her alanda çiftçilerin yanında olan Büyükşehir Belediyesi, hasatta da çiftçileri yalnız bırakmıyor. Bursa’yı üzümsü meyvelerde lider konuma getirmek amacıyla dağıtılan yaban mersini fidanları meyve vermeye başlarken, Orhaneli’nin Çivili Mahallesi’nde hasat başlangıç töreni yapıldı. Törene, Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş’ın yanı sıra Orhaneli Belediye Başkanı Ali Aykurt, Uludağ Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Senih Yazgan, Tarım İl Müdür Vekili Erdoğan Ceylan, meclis üyeleri, muhtarlar ve üreticiler katıldı.

Destek artıyor

Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş, Kırsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı, Tarım ve Peyzaj AŞ, HAGEL ve BUSKİ marifetiyle kırsala desteklerinin devam ettiğini söyledi. Özellikle üzümsü meyveler konusunda önemli desteklemeler yaptıklarını ifade eden Başkan Aktaş, “2019 yılında, 36.300 adet yaban mersini ve ahududu fidanını üreticilerimize teslim etmiştik. Bugüne kadar 1.515.807 fidan dağıtımı ile toplamda desteğimiz 8 milyon 822 bin TL’yi aştı. 2022 yılı hibeli fidan desteği projemiz ile üreticilerimize yaklaşık 2.5 milyon adet yaban mersini, ahududu, aronya fidanı ve çilek fidesi desteği planlıyoruz. Hedefimiz 2023 yılında toplamda 5 milyon fidanı üreticimizle buluşturmak. Fidan desteği projemizi 3 yıl boyunca yüzde 50 hibeli olarak gerçekleştirmiştik. 2022 yılında hibe desteğimizi arttırarak yüzde 60’a çıkardık” dedi.

Hedef tersine göç

Bursa’nın en fazla göç veren dağ ilçelerinde göçün durması hatta tersine göçün başlaması hedefiyle her alanda yatırımlarının devam ettiğini, Göynükbelen’e yaptıkları gençlik kampı ile bölgede yıl boyu önemli bir hareket yaşanacağını hatırlattı. Dağ ilçelerinin tarım, hayvancılık ve eko turizmle kalkınacağını kaydeden Başkan Aktaş, “Bundan sonraki sürecin iyi planlanması lazım. Nüfusun buradan gitmemesini, aksine burada nüfusun artmasını temin edeceğiz. Doğalgazla alakalı ciddi altyapı yatırımı yapıldı. Karagöz Mesire Alanı’nı bitirdik, ince detayları kaldı. Yine rafting parkuru, Keles Kocayayla’da, Harmancık’ta, Büyükorhan’da yatırımlarımız var. Tarım da bu bölge için ana konu başlıklarımızdan biri. Ben hasadın verimli geçmesini diliyorum” diye konuştu.

Bölgeye hayat getirecek

Uludağ Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Senih Yazgan da yaban mersininin dünyada hem tazesi hem de dondurulmuşu en pahalı ürün grupları içerisinde yer aldığını hatırlatarak, ürünün ihracatı için ellerinden geleni yaptıklarını söyledi. Ancak kaliteli ve standartlara uygun üretim ve kalibrasyonun çok önemli olduğunu kaydeden Yazgan, “Sertifikalandırma da yaptıktan sonra en kötü ihtimalle ulusal marketlere, sonra da uluslararası marketlere bu ürünleri götürebilecek olan ihracatçılarımızın yarış içerisinde olacağına inanıyorum. Bu değerli ürüne sahip çıkın. Bu emeği buraya taşıyan başta Büyükşehir Belediye Başkanımız olmak üzere emeği geçen herkese teşekkür ederim” dedi.

Orhaneli Belediye Başkanı Ali Aykurt da göreve başladığı 2014 yılında ilçede sadece 500 metrekarelik bir yaban mersini bahçesi olduğunu ancak Büyükşehir Belediyesi’nin de destekleri ile  bu alanda çok önemli gelişmeler yaşandığını hatırlattı.

Tarım İl Müdür Vekili Erdoğan Ceylan ise Türkiye’de 4200 dekarlık yaban mersini ekimi ve 2300 ton üretim olduğunu, Bursa’nın ise 2300 dekarlık ekim ve 861 tonluk üretimle ilk sırada olduğunu vurguladı. Ceylan, üreticilere bereketli bir sezon diledi.

Tarım ve Peyzaj A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı ve meclis üyesi Selahattin Külcü de kendisinin de bir çiftçi olduğunu hatırlatarak, kooperatifleşmenin önemini anlattı. Külcü, özellikle pazarlama noktasında bireysel raket etmektense birlik olmanın ürünün değerini daha da artıracağını kaydetti.

Konuşmaların ardından Başkan Aktaş ve protokol üyeleri, bahçede yaban mersini hasadına katıldı.