İnegöl Belediyesi ile Bursa Olgunlaşma Enstitüsü iş birliğinde düzenlenen “Hayra Açılan Kapılar Geleneksel Kapı Tokmakları Sergisi” İnegöl Kent Müzesinde izlenime sunuldu. Olgunlaşma Enstitüsünün Seramik ve Cam Süsleme Teknolojileri Atölyesinde tasarlanan 30 eserden oluşan sergi, 06 Aralık tarihine kadar açık kalacak.

Bursa Olgunlaşma Enstitüsü Seramik ve Cam Süsleme Teknolojileri Atölyesinde tasarlanan ve İnegöl Belediyesi iş birliğinde Kent Müzesi sergi salonunda görücüye çıkan “Hayra Açılan Kapılar Geleneksel Kapı Tokmakları Sergisi” Perşembe günü açıldı. Bursa Olgunlaşma Enstitüsü Araştırma Bölümünün Bursa yöresi asırlık yapılarındaki kapı tokmakları araştırmasından yola çıkılarak hazırlanan ve 30 eserden oluşan sergi, 06 Aralık 2024 tarihine kadar İnegöl Kent Müzesi’nde ziyaret edilebilecek.

İNEGÖL KENT MÜZESİ 170. SERGİSİNİ AÇTI

İnegöl Belediyesi, bu sergiyle birlikte Bursa Olgunlaşma Enstitüsü iş birliğinde 7’nci sergisini açmış oldu. Daha önce 2012 2019 yılları arasında 6 sergi çalışması yapılmıştı. Aynı zamanda “Hayra Açılan Kapılar Geleneksel Kapı Tokmakları Sergisi” İnegöl Kent Müzesinin kuruluşundan bu yana 170’inci sergisi olma özelliğini taşıyor.

ROMA VE OSMANLI DÖNEMİNE AİT TARİHİ YAPILARDAN ESİNLENİLEREK HAZIRLANDI

Sergi açılışı Perşembe günü 14.00’da Kaymakam Eren Arslan, Belediye Başkanı Alper Taban, Milli Eğitim Müdürü Halil İbrahim Zengin, Belediye Meclis Üyeleri, siyasi parti temsilcileri, Bursa Olgunlaşma Enstitüsü temsilcileri, kurum öğretmenleri ve öğrencileri ile davetlilerin katılımıyla gerçekleşti. Sergiyle ilgili bilgi veren Bursa Olgunlaşma Enstitüsü Seramik Bölümü Öğretmeni Fatma Kaçar, “Burada izleyeceğimiz eserler Roma ve Osmanlı dönemine ait Bursa’daki tarihi yapılarda bulunan kapılar ve kapı tokmaklarından esinlenerek hazırlandı. Osmanlıda kapıların ve tokmak çeşitlerinin farklı anlamları var. Bu bir kültür” dedi.

KAPI TOKMAKLARI ANADOLU’NUN YAŞAM TARZINI YANSITIYOR

İnegöl Belediye Başkanı Alper Taban ise kapı tokmakları ve halkalarının sanat tarihimizde önemli bir yere sahip olan kıymetli kültür mirası olduğuna dikkat çekti. Geleneksel Anadolu evlerinin kapı tokmaklarının işlevsel bir amaca hizmet etmenin yanında Anadolu’nun yaşam tarzını, sanat zevkini ve zanaat inceliklerini de yansıttığını kaydeden Başkan Taban, “Kapı, tüm dünyada olduğu gibi Anadolu evinde de önemli bir ögedir. Ailenin sosyal ve kültürel kimliğini belirler. Tokmaklar da aynı şekilde içeride yaşayan topluluğun sosyal durumunu simgeler. Bursa Olgunlaştırma Enstitüsü atölyelerinde 18. ve 19. Yüzyıllara ait Bursa bölgesi kapı tokmakları ve desenlerinden yola çıkılarak seramik ve tiffany vitray teknikleri kullanılarak şekillendirilen özgün tasarımlar oluşturuldu. Açılışını yaptığımız sergi 1 ay boyunca Kent Müzemizde açık olacak. Bu vesileyle sergi eserlerinin ve serginin hazırlanmasında emeği geçenlere de teşekkür ediyorum. Vatandaşlarımızı da sergiyi gezmeye davet ediyorum” diye konuştu.

Konuşmalar sonrası sergi açılışı gerçekleştirildi. Ardından misafirler sergiyi gezerek eserleri ilgiyle inceledi.

Bursa’nın İznik ilçesinde yapımı 2300 yıl öncesine uzanan tarihi surların gizemi, arkeolojik kazılarla gün yüzüne çıkıyor. İki sur duvarı arasındaki alanın Bizans ve Osmanlı döneminde mezarlık olarak kullanıldığı belirlenirken, yine sur duvarının altında Roma dönemine ait bir villa ile sur kapısını kontrol etmek üzere yapılmış olduğu sanılan bir bina kalıntısına ulaşıldı.

Makedonya Kralı Büyük İskender’in kumandanlarından Antigonius Monophthalmos tarafından M.Ö. 316’da kurulan, Bitinya, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı medeniyetinin izlerini halen taşıması nedeniyle dünyada eşine az rastlanan ve bütünüyle açık hava müzesi olan Bursa’nın İznik ilçesinde tarih ayağa kaldırılıyor. İznik’te yapımına Bitinya döneminde M.Ö. 4’üncü yüzyılda başlanan ve antik yazarlardan Strabon’un verdiği bilgiye göre 2,5 kilometre uzunluğunda olan İznik Surları, Kuzey Avrupa’da yaşayan barbar kavimlerden Gotların 258 yılındaki saldırıları sonrasında güçlendirilip, uzatılarak bugünkü hali olan 4 ana ve 12 tali kapı ile 4970 metre uzunluğa ulaşmış. Tarih boyunca yaşanan kuşatmalar ve büyük depremlere rağmen günümüze kadar ulaşmayı başaran tarihi surlar, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izni ile İznik Müzesi Başkanlığında Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından restore ediliyor.

Roma dönemine ait villa

Bursa Uludağ Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof.Dr. Mustafa Şahin’in bilimsel danışmanlığında tarihi surların Yenişehir Kapı bölümünde sürdürülen arkeolojik kazılar, kenti savunma amaçlı yapılan surların farklı amaçlar için de kullanıldığını gözler önüne serdi. İç ve dış surlar arasındaki alanın Bizans ve Osmanlı dönemlerinde mezarlık olarak kullanıldığını gösteren çok sayıda iskelet ortaya çıktı. Kazıya bilimsel danışmanlık yapan Arkeoloji Bölüm Başkanı Prof.Dr. Mustafa Şahin, “Biz burada anlama ve kurtarma amaçlı sondaj kazıları şeklinde kazılar yürütüyoruz. Mesela bir Roma villası olabilecek bir yapı kalıntısı bulduk. Bunu bulduğumuz, milattan sonra 2 yüzyıla ait kandiller ve benzeri buluntular anlıyoruz. Sur duvarı tam villanın üzerinden geçiyor. Bu da bize şunu gösteriyor. Demek ki bu sur duvarları yapılırken bazı yapılardan fedakarlıkta bulunulmuş. Sonrasında da 5 veya 6 yüzyıllarda Yenikapı’nın giriş çıkışını kontrol altına alan bir binanın bu villanın üzerine inşa edildiğini görüyoruz” dedi.

Mezarlık olarak kullanılmış

Bunun yanında sur duvarları arasında çok sayıda defin ile karşılaştıklarını dile getiren Prof. Dr. Şahin, “Özellikle kademeli olarak yapılan definlerin, bu alanda çok uzun yıllar süren bir defin geleneği olduğunu gösteriyor. Elde ettiğimiz bulgulara göre bunlar saldırılar esnasında ölen Bizanslı ya da şehit düşen İslam askerlerine ait değil. Düzenli bir defin olduğunu bize gösteriyor. Çünkü düzenli bir şekilde yapılan mezarlar ve bu mezarların içerisinde yapılan definleri görüyoruz. Buluntular arasında çok ilginç bir grup var. O da şu bir alanda biraz daha alt kotta Hıristiyan kökenli insanlar, bunun hemen bir üst kotunda da defin geleneğinden anlaşıldığı kadarıyla bir Müslüman’a ait mezar yer alıyor. Demek ki hem Bizans döneminde hem de sonrasında Türklerin gelmiş olduğu dönemde bu alanın yine mezar alanı olarak kullanıldığını görüyoruz” diye konuştu.

Definecilere uyarı: Boşuna gelmeyin

Mezar geleneklerine bakıldığında bu alanda defnedilenlerin ‘orta direk’ diye tabir edilebilecek sıradan halk olduğunu da sözlerine ekleyen Şahin, “Bu mezarlar, bizim ‘çatkı mezar’ dediğimiz iki tane içbükey kiremidin birleştirilerek oluşturulduğu mezarlar. Herhangi bir gayret, herhangi bir işçilik, herhangi bir maliyet yok bunlarda. Yani sıradan definler. Burada bir mesaj da vereyim. Bu tür mezarlarda hiçbir şekilde define olmaz. Ne Hıristiyanlar, ne Müslümanlar, ölülerini defnederken yanlarına değerli eşya bırakmazlar. Onun için yani bu mezarları gördükleri zaman işte altınlar, şunlar, bunlar kimse hayal etmesin. Boşu boşuna mezarlarda yatanları rahatsız etmesinler” dedi.