Dünyanın önemli deprem kuşaklarından biri üzerinde yer alan Türkiye’nin deprem riskini en aza indirecek önemli bir çalışmaya Bursa’da imza atılıyor. Bursa Teknik Üniversitesi tarafından sıvılaşma riski gözlenen zeminlerin iyileştirilmesi için geliştirilen bor katkılı enjeksiyon malzemesi, Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin destekleriyle ilk kez kentin sıvılaşma riski yüksek bölgelerinden olan Gemlik ilçesi Kurşunlu bölgesinde denendi.

Birinci derece deprem kuşağında yer alan Bursa’yı olası depremin yıkıcı etkilerine karşı daha dirençli hale getirmek isteyen Büyükşehir Belediyesi, JICA ile birlikte başlattığı Deprem Riskini Azaltma ve Önleme Planlaması Projesi’nin yanı sıra Bursa Teknik Üniversitesi ile de zemin sıvılaşmasını önleme projesini yürütüyor. Bursa Teknik Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Eyüphan Avcı’nın geliştirdiği patentli bor katkılı zemin enjeksiyon malzemesi, sıvılaşma riski gözlenen zeminlere uygulanacak. Laboratuvar testleri başarıyla tamamlanan malzeme, zemindeki sıvılaşmayı önleyip, zeminin mukavemetini arttıracak. Proje kapsamında özel malzeme ilk olarak Gemlik ilçesi Kurşunlu sahilinde uygulandı. Bursa Büyükşehir Belediyesi ve Bursa Teknik Üniversitesi’nden yetkililerin de katıldığı çalışmada, sondaj makinesiyle zemin delinerek enjeksiyon malzemesi aktarıldı. Daha sonra araziden alınacak numuneler tekrar çeşitli testlere tabi tutulacak. Testlerin ardından bor katkılı malzeme, başta Bursa olmak üzere Türkiye’nin ve dünyanın her yerinde depreme karşı güvenli yapılar için kullanılmaya başlanacak.

Tüm yapılar için kullanılmaya başlanacak
Kentsel Dönüşüm Daire Başkanlığı Deprem ve Zemin İnceleme Şube Müdürlüğü’nden Jeoloji Mühendisi Akın Karabudak, Bursa Büyükşehir Belediyesi ve Bursa Teknik Üniversitesi arasında imzalanan protokol kapsamında zemin iyileştirme çalışmasını ilk olarak Kurşunlu Sahili’nde uyguladıklarını söyledi. Bu inovatif yaklaşımın, Bursa’nın deprem dayanıklılığını artırmada önemli bir rol oynayacağını belirten Karabudak, “Laboratuvar testleri başarıyla sonuçlanan malzemeyi arazide uygulamaya başladık. Yaptığımız denemelerin ardından araziden numunelerimizi alıp, tekrar teste tabi tutacağız. Ardından özel olarak geliştirilen malzeme ülkemizde ve yurt dışında depreme karşı güvenli yapılar için kullanılmaya başlanacak” dedi.

“Sıvılaşma ortadan kalkıyor”
Bursa Teknik Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Eyüphan Avcı, bor katkısıyla elde edilen malzeme üzerinde 10-15 yıl laboratuvar çalışması yaptıklarını ifade etti. Saha analiz aşamasını ise fay hattının da geçtiği Gemlik Kurşunlu bölgesinde yürüttüklerini anlatan Avcı, “Gemlik Kurşunlu bölgesi, sıvılaşma riskinin yüksek olduğu bir alandır. Ayrıca ciddi oranda akış halinde yer altı suyu var. Yani en zorlanacağımız arazilerden birinde malzemeyi görmek istedik. Arazinin tahsisi ve ekipman konularında bizlere destek olan Bursa Büyükşehir Belediyesi’ne teşekkür ediyoruz. Sıvılaşabilir zeminlerin önlenmesine yönelik yaptığımız çalışmada hayli yol kat ettik. Önceliğimizi Bursa’ya verdik ve yaklaşık bir aylık çalışmamız kaldı. Daha sonra gerekli raporları yayınlayacağız. Kocaeli ve Bursa gibi yerlerde sıvılaşabilir alanların bulunduğunu biliyoruz. Deprem anında bu bölgelerde ciddi hasar oluşabilir. Çimento kökenli malzemeler yeraltı suyunun bulunduğu ve akış halinde olduğu yerlerde zamanla dayanımını kaybediyor veya katılaşmayabiliyor. Geliştirdiğimiz malzeme ise yeraltı suyunun bulunduğu alanlarda boşluklara enjekte edilirken çok hızlı katılaşıyor ve çok hızlı şekilde dayanım kazanıyor. Bunun sonucunda da sıvılaşma ortadan kalkıyor” dedi.

Çevre dostu malzeme
Sıvılaşma riski olan zemin boşluklarına geliştirdikleri özel malzemeyi doldurduklarını belirten Avcı, malzemenin zamanla katılaştığını ve zemin içindeki boşlukları doldurduğu anlattı. Bu sayede sıvılaşma tehdidinin de ortadan kalktığını dile getiren Avcı, “Bu müdahale sayesinde binaların deprem anında göreceği hasarı en aza indirmeyi hedefliyoruz. En son Kahramanmaraş merkezli depremlerde ciddi yıkımlar meydana geldi. Deprem bölgesinde de 2 yıldır çalışma yürütüyoruz. Özellikle Hatay bölgesinde sıvılaşma nedeniyle hasar oranı çok büyük oldu. Geliştirdiğimiz malzeme ayrıca mevcut binalarda da kullanılabilecek. Binanın içindeki temellerden, demirlere zarar vermeden küçük delikler açarak rahatlıkla müdahalelerde bulunabileceğiz. Aynı zamanda yaptığımız ön çalışmalar tekniğimizin son derece ekonomik olacağını gösteriyor. Bor katkısından elde ettiğimiz malzememiz çevre dostu bir malzemedir” dedi.

Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı (JICA) ile birlikte yürüttüğü ‘Deprem Risk Azaltma ve Önleme Planlama Projesi’nde çalışmalar tüm hızıyla sürüyor. ‘Deprem tehlike değerlendirmesi’ ve ‘Bina risk değerlendirmesi” sonuçları ortaya çıkan projede, ikinci aşamaya geçildi ve ‘Altyapı ve kamu binası risk değerlendirmesi’ ile ‘Kentsel dirençlilik planı’ hazırlanmasına başlandı.

Birinci derece deprem kuşağında yer alan Bursa’da, 1999 Marmara depreminin ardından ‘zemin etütleri araştırma birimini kurarak’ Bursa ili Sismik Zemin Tehlike Değerlendirme Projelerini hayata geçiren Bursa Büyükşehir Belediyesi, JICA ile yürüttüğü ‘Deprem Risk Azaltma ve Önleme Planlaması Projesi’ni de tüm hızıyla sürdürüyor. Projenin birinci kısmında Bursa’da meydana gelecek olan muhtemel bir depremde hasar riski yüksek alanların belirlenmesi hedeflendi. Gerek Bursa Büyükşehir Belediyesi gerekse paydaş kurumlardan önemli veriler toplanırken, alanında uzman akademisyenlerden oluşan bilim kurulu üyeleri de öneriler sunarak projeye yön verdi. Veriler ışığında yapılan analizler sonucunda projenin ilk çıktıları olan ‘Deprem tehlike değerlendirmesi’ ve ‘Bina risk değerlendirmesi’ sonuçları ortaya çıktı.
Çıkan sonuçlar doğrultusunda projenin ikinci aşamasına geçilirken, ikinci aşamada risk değerlendirmesi analizleri neticesinde ‘Altyapı ve kamu binası risk değerlendirmesi’ ile ‘Kentsel dirençlilik planı’ hazırlanmaya başlandı. Projenin ikinci kısmında, Bursa’da meydana gelecek olan muhtemel bir depremde hasar görebilir kamu binası, köprü, bağlantı yolu ve alt yapıların tespit edilmesi ve olası bir depremde kritik yol ağlarının belirlenmesi amaçlanıyor. Elde edilen tüm sonuçlarla kentsel dönüşüm için öncelikli alanlar belirlenecek. Ayrıca proje kapsamında oluşturulan ‘Kentsel dirençlilik planı’ ile Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından çalışmaları yürütülen ‘Çevre Düzeni Planı’ birbirine entegre edilecek. Böylece kenti etkileyecek olan doğal afetler göz önüne alınarak Bursa’yı daha güvenli, daha dirençli ve daha sürdürülebilir bir şehir haline getirmeye yönelik stratejik çözümler üretilecek.

Büyükşehir Belediyesi Meclis Salonu’nda yapılan projenin bilgilendirme toplantısına, Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Doç. Dr. Ergül Halisçelik, Genel Sekreter Yardımcısı Mehmet Tözün Bingöl, üniversite, kamu kuruluşları ve JICA temsilcileri ile Büyükşehir Belediyesi bürokratları katıldı.

Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Doç. Dr. Ergül Halisçelik, çalışmalarından dolayı JICA takım liderine ve üyelerine teşekkür etti. JICA ile işbirliğinin 2021 yılında başladığını, projenin süresinin de 42 ay olarak belirlendiğini söyleyen Halisçelik, 2026 yılının sonuna doğru da projeyi tamamlamayı hedeflediklerini belirtti. Projenin tüm kurum ve kuruluşlarının koordinasyonunda yürütüldüğünü anlatan Halisçelik, “Deprem konusunda birçok kurumun farklı projeler yürüttüğünü görüyoruz. Bu tür çalışmalar ancak tüm kurum ve kuruluşların iş birliğiyle bir anlam ifade eder. Bursa’nın kaynaklarının ekonomik ve verimli kullanılmasını önemsiyoruz. Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey’in vizyonu doğrultusunda Bursa’da yaşam kalitesini yükseltmeyi, akıllı, dirençli ve sürdürülebilir bir kent oluşturmayı amaçlıyoruz. Bu anlamda, yerel, ulusal ve uluslararası iş birliklerini önemsiyoruz. Kurduğumuz Bursa Planlama Ajansı ile Bursa’nın anayasası olan 1/100.000’lik Çevre Düzeni Planı’nı tüm paydaşlarımızla hazırlıyoruz. Bursa’nın dirençliliği konusunda tüm kamu kurum ve kuruluşlarının katkısını çok kıymetli buluyoruz. Çalışmaya katkı sağlayan herkese teşekkür ediyorum” dedi.

Proje Danışmanı Prof. Dr. Şerif Barış, depremlere karşı önemli deneyimi bulunan Japonya’nın tecrübelerinden yararlanmanın önemine dikkat çekti. Bursa Büyükşehir Belediyesi ile JICA arasında 2 yıldır süren çalışmaları değerlendirdiklerini anlatan Barış, “Bursa’nın olası depremdeki risklerini azaltmayı amaçlıyoruz. Bir Bursa modeli oluşturarak diğer kentlere de örnek olmak istiyoruz. Çalışma sırasında çok sayıda veri elde etmeyi hedefliyoruz. Bunun için de toplumun tüm kesimlerinin çalışmaya katkı sunması gerekir. Ancak bu şekilde Bursa’yı depreme daha dirençli hale getirebiliriz” dedi.

JICA Takım Lideri Shinichi Fukasawa, temel amaçlarının Bursa’yı olası bir depreme karşı hazır hale getirmek olduğunu dile getirdi. Bursa’nın dirençli planını oluşturmayı amaçladıklarını ifade eden Fukasawa, “Hem Bursa Büyükşehir Belediyesi hem de diğer paydaşlarla ortak çalışmalar yürütüyoruz. Proje sonunda 3 tane çıktı elde etmeyi düşünüyoruz. Bunlar risk ve tehlike analizi, kentsel dirençlilik planının hazırlanmasıdır. Ayrıca kentsel dirençlilik planının da Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin mevcut planlarına ve diğer paydaşların afet planlarına entegre edilmesidir. Projemizin temel amacı budur” dedi.

Osmangazi Belediyesi, Hamitler Mahallesi’nde madde bağımlıları tarafından kullanıldığı belirlenen metruk binayı yıktı.

Osmangazi Belediyesi, vatandaşların emniyeti ve sağlığı açısından risk oluşturan metruk binaların yıkımını sürdürüyor. Vatandaşlardan gelen talep ve şikayetleri dikkate alan Yapı Kontrol Müdürlüğü ekipleri, son olarak Hamitler Mahallesi Tepe Sokak üzerinde yer alan metruk binayı yıktı. Belediye ekipleri, hukuki ve idari süreçleri tamamlanan binanın yıkımı sırasında herhangi bir olumsuzluk yaşanmaması için yıkım öncesinde gerekli tüm tedbirleri aldı. Yıkımın ardından ortaya çıkan molozlar ise belediye ekipleri tarafından kamyonlara yüklendi.

Belediye ekipleri, mahalle sakinlerinin huzuru ve güvenliği için metruk binaları, yürürlükteki yasa ve yönetmeliklere göre yıkmaya devam edeceklerini söyledi.

Osmangazi Belediyesi, vatandaşların can güvenliğini tehdit eden ve sosyal riskler oluşturan metruk binaları tek tek yıkıyor. Belediye ekipleri son olarak Çaybaşı Mahallesi’nde yer alan metruk binanın yıkımını gerçekleştirdi.

Atıl vaziyette bulunan ve kent estetiğini bozan metruk yapılar, madde bağımlılarının mesken tutması sebebiyle de vatandaşlar için tehlike arz ediyor. Yapı Kontrol Müdürlüğü ekipleri durum tespiti yapılıp, yasal işlemleri tamamlanan metruk binaları yıkarak ortadan kaldırıyor. Çaybaşı Mahallesi’nde vatandaşların emniyeti ve sağlığı açısından risk oluşturan metruk bina, hukuki ve idari süreçlerin tamamlanmasının ardından belediye ekipleri tarafından yıkıldı. Yıkım esnasında olumsuzluk yaşanmaması için gerekli tedbirler ekipler tarafından alındı. Yıkımın ardından ortaya çıkan molozlar, belediye ekipleri tarafından kamyonlara yüklenerek yıkım alanı temizlendi.

Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın, vatandaşların huzuru ve güvenliği açısından metruk binaların riskler taşıdığına dikkat çekerek, “Amacımız daha güzel, modern, sağlıklı ve yaşanabilir bir Osmangazi oluşturmak. Metruk binalar, gerek çökme riski taşıması gerekse de kötü niyetli kişiler tarafından mesken tutulması nedeniyle vatandaşlarımızın can ve mal güvenliği için tehlike arz ediyor. Mahalle sakinlerinin huzuru ve güvenliği bizim için önemli. Bu doğrultuda vatandaşlarımızın güvenliği için metruk binaların yıkımına devam edeceğiz” dedi.

Karacabey’de merkezde ve kırsalda metruk binaların yıkımıyla ilgili Karacabey Belediyesi’nin çalışmaları titizlikle devam ediyor.

Son olarak Abdullahpaşa ve Saadet mahallelerinde gerçekleşen yıkımla birlikte, ilçede ortadan kaldırılan metruk bina sayısı 133’e yükseldi.

İlçe genelinde harabe halde, kullanılmayan ve bu durumdan dolayı görüntü kirliliğine neden olan metruk binaların yıkım işlemleri titizlikle gerçekleşiyor.

Vatandaşlar da uygulamadan memnun

Fen İşleri Müdürlüğü ekipleri tarafından yasal prosedürlerin tamamlanması ile birlikte yıkım işlemleri gerçekleştirilen mahallelerdeki muhtar ve vatandaşlar da uygulamadan duydukları memnuniyeti dile getiriyor.

Karacabey Belediye Başkanı Ali Özkan, harabe halde bulunan metruk binaların güvenlik ve sağlık açısından risk taşıdığının ve bu binaların ortadan kaldırılması için çalışmalarına hız kesmeden devam edeceklerini belirtti.

Metruk binalara yönelik çalışmalarının yıllardır kararlılıkla devam ettiğini ifade eden Özkan, bu yönde yapılan çalışmalardan vatandaşların da memnun olduğunu vurgularken, binaların bulunduğu bölgelerin çevre güzelleştirmeleriyle birlikte yaşanabilir hale getirildiğini ifade etti.

Özkan, Karacabey halkı için daha yaşanılabilir ve modern bir kent inşa etmek için bu yöndeki çalışmaların devam edeceğinin de altını çizdi.

Karacabey Belediyesi tarafından, kent genelinde metruk binaların yıkım işlemleri aralıksız sürüyor.

Karacabey Belediyesi son olarak Hürriyet ve Bayramdere mahallelerinde gerçekleştirdiği yıkımla birlikte 131. binanın yıkımını da tamamlamış oldu. Fen İşleri Müdürlüğü ekipleri tarafından yıkımı gerçekleştirilen binalar, gerekli prosedürler tamamlandıktan sonra tek tek ortadan kaldırılıyor.

Açık otopark çözümü ile trafik nefes alıyor

Karacabey Belediyesi, uzun zamandır ilçe merkezi ve kırsalda, mahalle halkı için hem güvenlik riski oluşturan hem de görüntü kirliliğine neden olan binaları titizlikle yıkıyor. Belediye ekipleri, yıkımları gerçekleştirdikten sonra gerekli düzenlemeleri de yaparak, buraların yeni bina yapılana kadar açık otopark olarak hizmet vermesini sağlayıp ilçe trafiğine de rahat bir nefes aldırıyor.

Belediye Başkanı Ali Özkan, daha yaşanılabilir ve modern kent hedefi doğrultusunda metruk binaların yıkımına hız kesmeden devam edileceğinin altını çizdi.

Daha yaşanabilir Karacabey vurgusu

Konuyla ilgili açıklamasında Özkan, “Hem can güvenliğini tehdit eden hem de kötü amaçlı kullanımlara neden olabilen metruk binalar çevrede yaşayan vatandaşları rahatsız ve tedirgin ediyor. Bizler bu konuyu çok önemsiyoruz. Fen İşleri Müdürlüğü ekiplerimizce toplamda 131 binanın yıkımı gerçekleştirdik. Amacımız, her yönüyle vatandaşlarımız için daha yaşanabilir bir kent inşa etmek’’ şeklinde konuştu.

Elazığ’da bir firma tarafından makas operatörleri için 300 bin liraya kadar maaş teklifi sunulmasına rağmen, depremlerin etkisiyle yıkılma riski taşıyan binaların yıkımı için operatör bulunamıyor.

Cumhuriyet Halk Partisi Bursa Milletvekili ve Halk Sağlığı Profesörü Dr. Kayıhan Pala halk sağlığını doğrudan etkileyen başta hava kirliliği olmak üzere çevre sorunları hakkında bilgi almak için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına farklı başlıklarda soru önergeleri veriyor. CHP’li Pala’nın hava kirliliği ile vermiş olduğu soru önergesine 15 günde cevap vermesi gereken Bakanlık, 40 gündür cevap vermiyor!

Hava kirliliğinin sağlık açısından başta çocuklar, yaşlılar ve yoksullar olmak üzere herkesi etkileyen en önemli çevresel risklerden birini oluşturduğunu belirten CHP’li Pala, “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hava kalitesinin ülkemiz genelinde izlenmesi amacıyla 81 ilde toplam 360 hava kalitesi ölçüm istasyonu kuruldu. Bu istasyonlardan 340 adedinde Partikül Madde (PM₁₀), 305 adedinde Kükürt dioksit (SO₂), 302 adedinde Azot oksitler (NO_x), 206 adetinde Ozon (O₃), 190 adedinde Karbonmonoksit (CO) ve 173 adedinde Partikül Madde (PM_2.5) parametreleri ölçülüyor. Dioksin ve furan gibi sağlığı tehdit eden birçok hava kirleticisi ise maalesef rutin olarak ölçülmüyor ve raporlanmıyor.” dedi.

Bakanlığa hava kirliliği hakkında 40 gün önce 17 soru yönelttiğini belirten Pala, “Dünya Sağlık Örgütü 2013 yılında partikül maddeyi (PM) kanserojen ilan etmiş ve sağlığın korunması açısından havadaki PM2.5 düzeyi için sınır değer önermiştir. PM2.5 düzeyinin izlenmesi ve sağlığı etkileyecek düzeyde artış göstermemesi için önlem alınması halkın sağlığının korunması açısından bir zorunluluk olduğu halde, ülkemizde halen PM2.5 için ulusal sınır değer belirlenmemiştir. Neden bugüne kadar PM2.5 için ulusal sınır değer belirlenilmesinden kaçınılıyor, bu soru dahil toplam 17 soruyu Bakan Özhaseki’ye yönelttim. Hava kirliliğiyle baş edebilmek için atılması gereken ilk adım, hava kirleticilerinin bilimsel yöntemlerle ve süreklilik gösterecek biçimde ölçülmesi olmalı. Bakana yöneltmiş olduğum sorular tamamen bilimsel bir raporlamayla verilecek yanıtlar, Bakanlığın cevap vermemiş olması hava kalitesinin izlenmesi ve önlem alınmasıyla ilgili işlerin gerektiği gibi yapılmadığına dair kaygılarımızı arttırıyor” dedi.

Pala yaptıkları bir araştırmada Türkiye’de 2018 yılında yüksek düzeyde PM2.5’e uzun süreli maruz kalmanın 44 bin 617kişinin erken ölümüne neden olduğunu ortaya çıkardığını, bu nedenle Dünya Sağlık Örgütü tarafından belirlenen PM2.5 sınır değerine uymanın halkın sağlığı açısından yaşamsal olduğunu vurguladı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Erzincan’ın İliç ilçesindeki maden sahasında yaşanan toprak kayması sonrasında heyelan riski olan toprak kütlesine müdahale çalışmalarının devam ettiğini ifade etti.