“Total diz protezi, diz ekleminde aşırı hasar veya deformasyon sonucu, hastanın günlük yaşam aktivitelerini yerine getiremeyecek duruma gelmesiyle başvurulan etkili bir tedavi yöntemidir. Bu cerrahi işlemde, hasar görmüş diz eklemi yapay bir protezle değiştirilir” diyen Nev Sağlık Grubu Ortopedi ve Travmatoloji bölümünden Op. Dr. Yaşar Akdoğan, total diz protezi tedavisi hakkında açıklamalarda bulundu.

Nev Sağlık Grubu Ortopedi ve Travmatoloji bölümünden Op. Dr. Yaşar Akdoğan, total diz protezi tedavisi hakkında açıklamalarda bulundu.

Dr. Akdoğan, “Total diz protezi, aşınmış olan eklem yüzlerinin, metal ve polietilenden imal edilen, ağrısız eklem hareketi için tasarlanmış özel parçalar ile kaplanarak yapay bir eklem oluşturulmasıdır. İlk kez 1968 yılında uygulanan diz protezi, cerrahi teknikler, kullanılan maddeler ve tasarım alanındaki ilerlemeler sayesinde geliştirilerek günümüzde çok daha başarılı bir tedavi yöntemi olmuştur” diye konuştu.

“Total diz protezi kimin için uygundur?”

Akdoğan, “İstirahat, ilaçlar, fizik tedavi yöntemleri, baston kullanımı ve eklem içi enjeksiyonlar gibi tedavi yöntemleri uygulanmış olmasına rağmen diz ağrıları kontrol edilemeyen, yürüme, merdiven çıkma gibi günlük yaşam aktiviteleri ileri derecede kısıtlanmış ve eklem kıkırdağında ileri harabiyet olan hastalarda total diz protezi uygundur. Hastanın 60-80 yaşları arasında olması tercih edilir, ancak romatoid artrit ve osteonekroz gibi bazı özel durumlarda daha erken yaşlarda da protez yapılabilir” ifadelerinde bulundu.

“Total diz protezi nasıl yapılır?”

Op. Dr. Yaşar Akdoğan, “Total diz protezinin parçaları uygun anestezi yapıldıktan sonra, dizin önünden yapılan bir kesi ile diz eklemine ulaşılır. Eklemi oluşturan üç kemiğin (femur, tibia ve patella) birbirlerine temas eden yüzlerindeki aşınmış kıkırdak dokusu, ince bir kemik tabakası ile birlikte kesilerek çıkartılır, sonra uygun boyutlarda seçilen protez parçaları, kemik çimentosu (polimetil metakrilat) adı verilen bir dolgu maddesi kullanılarak, hazırlanan kemik yüzeylere tutturulur. Böylece eklem yüzleri, metal ve plastikten yapılmış parçalarla yeniden kaplanmış olur. Ameliyat 1-2 saat arasında sürer. Ameliyat sonrası ağrı kontrolü için sıklıkla epidural (belden yerleştirilen) veya damar yoluyla ilaç veren ağrı pompaları kullanılır. Ertesi gün diz hareketlerine başlanır ve yardımla ayağa kalkılır. Oda ve koridor içinde rahat yürüyebilir hale geldiğinizde hastaneden taburcu olabilirsiniz. Bu süre, hastadan hastaya çok farklılık göstermekle birlikte 3 ile 7 gün arasında değişebilir” dedi.

“Total diz protezi ameliyatı sonrası ne beklemeliyim?”

“Total diz protezi yapılan hastaların %90’ından fazlasında diz ağrılarında belirgin bir azalma ve yürüme/merdiven inip çıkma gibi günlük yaşam aktivitelerini yapmada belirgin bir iyileşme elde edilir” diyen Akdoğan, “Hastaneden taburcu olduğunuzda bir destek kullanarak, ev içinde yürüyüş yapma imkânınız olacaktır. Ağrınızın belirgin olarak düzelmesi ve bağımsız sokağa çıkmanız, her hasta için farklı olmakla birlikte 4 ila 8 hafta arasındadır. Total diz protezi sonrası koşma, sıçrama gerektiren sporlar ve ağır işlerin yapılması uygun değildir, bu tip aktiviteler protezin ömrünü kısaltacaktır. Yürüyüş, golf, yüzme gibi zorlayıcı olmayan sporlar yapılabilir. Araba kullanmakta bir mahsur yoktur. Cerrahiden önce bacağınızda var olan eğrilik ve şekil bozuklukları da ameliyat sırasında düzeltilir, bu diz protezinin ömrünü uzatacaktır. Ancak özellikle kilolu hastalarda, bu hareket açıklığı daha azdır. Ortalama hareket açıklığı 115 derece civarındadır, bu nedenle diz protezi sonrası yere tam çömelmek veya namaz kılmak sıklıkla mümkün değildir. Son yıllarda, diz hareket açıklığını artıran teknikler ve tasarımlar uygulanıyor olsa da hastaların ayaklarını altlarına alıp oturmaları diz protezinin uzun süreli sağ kalımı açısından sakıncalı olabilir” dedi.

“Total diz protezi sonrası manyetik rezonans görüntülemesi (MR) yapılabilir mi?”

Dr. Akdoğan, “Modern total diz protezlerinin çoğu MR uyumlu bir metal olan krom kobalt alaşımından imal edilir. Her ne kadar dizin yakın komşuluğundaki dokular görüntülenemese de başka bir bölgenin MR’ının çekilmesinde bir sorun yaşanmaz. 1990’dan önce yerleştirilmiş olan bir diz proteziniz var ise, MR uyumu açısından markası veya metal alaşımını doktorunuza danışmanız uygun olur” dedi.

“Total diz protezinin bir ömrü var mıdır?”

“Total diz protezini oluşturan metal ve plastik parçalar, hareket sırasında ortaya çıkan sürtünmeye bağlı olarak zaman içinde aşınır. Aşınma ile ortaya çıkan ve gözle görülmeyecek kadar küçük metal ve plastik parçalarına karşı vücudun cevabı ile diz protezinin parçaları tutunduğu kemikten ayrılıp gevşeyebilir” diyen Akdoğan, “Uygun cerrahi teknik ve modern protez tasarımları kullanılarak yapılan diz protezlerinin ömrü günümüzde 15-20 yıla kadar uzamıştır. Gevşeyen diz protezleri, çoğu hastada ikinci bir ameliyat ile çıkartılıp yeniden protez yerleştirilebilir, ancak ikinci protezin ömrü, ilki kadar uzun değildir. Aşınma, gevşeme gibi sorunlara erken tanı koymak amacıyla, yakınmanız olmasa bile düzenli aralıklarla muayene ve röntgen incelemeleri ile diz protezinizin kontrol edilmesi uygundur. Doktorunuz size ne zaman aralıklarında kontrole geleceğinizi belirtecektir” dedi.

“Total diz protezi sonrası enfeksiyondan korunmak için ne yapılmalıdır?”

Akdoğan, “Düşük te olsa, kana karışan bakterilerin diz protezinize ulaşarak oraya yerleşmesi ve enfeksiyon oluşturması riski vardır. Protez ameliyatından sonraki ilk iki yıl içinde diş veya idrar yolları ile ilgili bir cerrahi işlem geçirecekseniz, mutlaka öncesinde antibiyotik kullanmanız gerekir. Özellikle diş çekimi, taş temizliği ve kanal tedavisi gibi işlemlerden bir saat önce uygun bir antibiyotik ile enfeksiyondan korunma önemlidir. Antibiyotiğin dozu ve süresi için mutlaka ortopedi doktorunuza danışmanız uygun olacaktır. Ayrıca ayak bakımına dikkat etmeniz, ayak ve tırnak enfeksiyonu bulguları ortaya çıkarsa ortopedi doktorunuzu bilgilendirmeniz gerekir” açıklamalarında bulundu.

“Ramazan ayında spor yapmak pek çok kişi için zorlu bir deneyim olabilir. Ancak doğru bilgi ve planlama ile bu süreci sağlıklı ve formda geçirebilirsiniz” diyen Nev Sağlık Grubu Ortopedi ve Travmatoloji bölümünden Op. Dr. Yaşar Akdoğan, Ramazan’da sağlıklı spor yapmanın detaylarını açıkladı.

Op. Dr. Yaşar Akdoğan, “Ramazan’da sağlıklı spor yapmanın 10 altın kuralı aşağıdaki gibidir” diyerek, şunları sıraladı:

• Oruç tutarken de egzersiz yapabilirsiniz ancak hangi saatlerde hareket etmeye karar verdiğinize dikkat edin. Sahur sonrası veya iftardan birkaç saat sonra en ideal zamanlar olacaktır.
• Sporu aşırıya kaçmadan, kontrollü bir biçimde uygulamalısınız. Aksi takdirde, vücut enerjisini tükenmiş olur ve oruç tutmayı daha zorlaştırır.

• Egzersizin türünü akıllıca seçmelisiniz. Düşük yoğunluklu aktiviteler örneğin yürüyüş veya yoga, en uygun olanlar olabilir.

• Bol miktarda su tüketmeyi unutmayın. İftardan sahura kadar olan sürede, vücudunuzun ihtiyaç duyduğu sıvıyı karşılamalısınız.
• Dengeli ve yeterli beslenme kritiktir. Protein ağırlıklı beslenerek kas kaybını önleyebilirsiniz.

• Orucunuzu açtıktan sonra hemen ağır bir egzersize girişmeyin.
• Enerji seviyenizi dengeleyin ve kendinize fazla yüklenmeyin.

• Antrenmanlarınızda dinlenme periyotlarını göz ardı etmeyin. Kısa aralar vücudunuzun toparlanmasına destek sağlar.
• Ramazan süresince düzenli uyku alışkanlığı kazanın.
• Yeteri kadar dinlenmek enerjinizin yüksek kalmasına yardımcı olur.”

“Ramazan’da egzersiz düzeni nasıl olmalıdır?”

“Ramazan ayında egzersiz yapmak tahmin ettiğinizden daha kolay” diyen Akdoğan, “Ancak dikkate almanız gereken bazı kritik noktalar bulunmakta. Egzersiz programınızı oruç saatlerinize göre düzenlemelisiniz. Yani sahur ve iftar saatleri arasındaki sürede yoğun bir egzersiz rutini uygulamaktan kaçınmalısınız. Bu zaman diliminde vücudunuz yağ depolarını enerji kaynağı olarak kullanır ve bu esnada gerçekleşen yoğun fiziksel aktivite vücut enerjisinin hızla tükenmesine yol açar. Sahurda yapılan hafif egzersiz metabolizmanızın gün boyu hareketli kalmasına yardımcı olabilir. Ancak buradaki hedef büyük kas gruplarını çalıştırmaktan ziyade genel kan dolaşımını iyileştirmektir. Bu nedenle sahurdan sonra yürüyüş gibi hafif aerobik aktiviteler en uygun seçeneklerdir. İftar sonrasında ise kasları hedefleyen bir egzersiz rutinine geçebilirsiniz. Fakat unutmayın ki iftar sonrası ağırlık kaldırmadan önce dengeli bir öğün tüketmeli ve yeterli sıvı almış olmalısınız. İftardan yaklaşık 1-2 saat sonra başlayacak olan antrenmanlar en iyi tercih olacaktır” ifadelerinde bulundu.

“Ramazan ayında hangi sporlar tercih edilmeli?”

Op. Dr. Yaşar Akdoğan, “Ramazan’da enerji seviyeniz düşebilir. Bu sebeple ağır ve yüksek yoğunluklu egzersizlerden kaçınmalısınız. Yürüyüş, hafif tempolu koşu, yoga veya pilates gibi düşük yoğunluklu aktiviteler daha uygundur. Bu tarz egzersizler, kalp ritmini zorlamadan yükselterek genel dayanıklılığı iyileştirir. Bunun yanında, güne başlamadan önce sabah sahurda ya da iftardan bir süre geçtikten sonra spor yapmayı tercih edebilirsiniz. Sabah saatlerinde yapılan sporların avantajı ise bedeni daha enerjik ve canlı hissettirmesidir. Eğer iftardan sonra egzersiz yaparsanız, vücudunuz egzersizin ardından gereksinim duyduğu enerjiyi alabilir. Ayrıca Ramazan süresince hava sıcaklığı ve nem oranını da dikkate almanız önemlidir. Yaz aylarında oruç tutarken, özellikle sıcak günlerde açık havada yoğun bir şekilde spor yapmaktan kaçınmalısınız. Ramazan’da fitness yapmak istiyorsanız sıcak havalarda kapalı merkezde ya da evde egzersiz yapmayı tercih edebilirsiniz” dedi.

“Ramazan ayında kimler spor yapmamalı?”

“Kronik hastalığı olan ve durumunun kötüleşmesine yol açabilecek kişiler, oruçlu oldukları süre boyunca egzersiz yapmamalıdır” diyen Akdoğan, “Özellikle diyabet veya kalp sorunu olan kişilerin doktor gözetiminde hareket etmeleri önemlidir. Ayrıca yüksek tansiyonu olan bireyler Ramazan’da spor yapmadan önce bir uzmana başvurmalıdır. Bunlara ek olarak, hamile ve emziren annelerin Ramazan ayında spor yaparken özenli olmaları gereklidir. Bu dönemde vücut ekstra enerjiye ihtiyaç duyar ve aşırı egzersiz hem annenin hem de bebeğinin sağlığına zarar verebilir” açıklamalarında bulundu.

Adrenalin dolu bu aktiviteyi yaparken nelere dikkat etmeniz gerektiğiniz biliyor musunuz?

Kayak yaparken dikkat edilmesi gerekenleri, Nev Sağlık Grubu Ortopedi ve Travmatoloji bölümünden Op. Dr. Yaşar Akdoğan açıkladı.

“Isınma hareketleri yapmadan olmaz!”

Op. Dr. Yaşar Akdoğan, “Kayağa başlarken ısınma hareketleri yapmak, kaslarınızı hazırlayarak ani hareketlerde büyük yaralanmaların önüne geçer. Kayağa başlamadan önce kayak aletleri seçimi hayati önem taşır. Sizin vücudunuza uygun olmasının yanında malzemeleri alırken özel yapılmış gor-teks kumaşlı kıyafet kullanmalısınız. Eğer hassas bir dokunuz varsa eldiven, maske gibi önemler alabilirsiniz. Kayak yaparken ayakkabılarınız ayağınızı sarmalı ve gevşeklik olmamalıdır. Aksi takdirde ayağınızdan kayar ve çok büyük yaralanmalara mahal verebilir. Kayak kıyafeti seçimi yaparken üşümenize engel olacak ve rüzgârdan koruyacak kıyafetler seçmelisiniz. Kayak yapan kişi vücut ağırlığını dengelemeli ve düşme tehlikesini azaltmalıdır. Eğer düşecekse vücudunun ağır basan tarafına doğru düşmelidir” şeklinde açıklamalarda bulundu.

“Bilmiyorsanız danışmalısınız”

“Eğer ilk defa kayak yapacaksanız ve bilginiz yoksa, mutlaka bir bilene sormak lazım. Eğitmen direktifleri doğrultusunda yapacağınız kayak hayati tehlikenizi azaltır” diyen Akdoğan, “Kayak sırasında güneş ışığından ve rüzgârın zararlarından korunmak istiyorsanız gözlük takmak sizin daha sağlıklı kayak yapmanıza olanak tanır. Kayak yaparken sizi ve diğer kayak yapanları tehlikeye atmamak için kurallara uymalısınız” ifadelerinde bulundu.

“Kayak boyunuzu doğru seçin”

Op. Dr. Yaşar Akdoğan, “Kayak boyu yanlış olursa, ne kadar doğru kayılırsa kayılsın düşmenin önüne geçemezsiniz. Bu nedenle, kayağınız sizin ağırlığınıza ve fiziksel özelliklerinize göre olmalıdır. Hangi kayak boyunun size uygun olacağını öğrenmek yapacağınız spor dalına ve hızınıza göre değişir. Çok hızlı gidecekseniz uzun kayaklar, daha yavaş hızlarda gidecekseniz kısa kayaklar kullanmalısınız. Kayak yapmadan önce kayağınızı test edin” şeklinde uyarıda bulundu.