Nilüfer Tarımsal Analiz Laboratuarı’nda toprak numuneleri alınan çiftçilerin analiz raporları çıkmaya başladı. Nilüfer Belediyesi’nin ücretsiz gerçekleştirdiği hizmetin ardından raporlarını alan Çatalağıl Mahallesi üreticileri, bilinçli tarım yapacak olmanın mutluluğunu yaşadı.

Tarımsal üretimi güçlendirip, bilinçli tarımın yaygınlaştırılması için projeler geliştiren Nilüfer Belediyesi, çiftçilerin tarlalarından elde ettiği toprak numunelerinin analiz sonuçlarını dağıtmaya başladı. Bir süre önce çiftçilerin tarlalarından alınan toprak numuneleri Nilüfer Tarımsal Analiz Laboratuarı’nda ücretsiz analiz edildi. İlk olarak Çatalağıl Mahallesi’nin toprak analiz sonuçları çıktı.

Çatalağıl Mahallesi’nde analiz sonuçları ve konuyla ilgili bilgilendirme toplantısı yapıldı. Burada konuşan Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Öğretim Üyesi  Prof. Dr. Murat Ali Turan, tarımsal ve bitkisel üretim yaparken; toprak, gübre, su ve bitki kaynaklarının öneminden bahsetti. Bilinçli tarımın önemini vurgulayan Turan, “Nasıl tıpçılar kontrolsüz antibiyotik kullanmayın diyorlarsa, bizde sakın toprak analizi olmadan, bitki analizi olmadan gübre atmayın diyoruz. Boş yere paranızı heba ediyor olabilirsiniz. Toprak ve bitki analizine verdiğiniz para size geri dönecektir. Bu analizler cebinizden daha az para çıkmasını sağlar. Daha bilinçli üretim yapmayı sağlar” dedi.

Konuşmaların ardından Çatalağıl Mahalle Muhtarı Celalettin Boran’ın da yer aldığı bir tören yapıldı. Elde edilen 74 toprak analizi sonucu sahiplerine dağıtıldı.

Nilüfer Belediyesi,  diğer mahallelerde de bilgilendirme toplantıları ve toprak analiz sonuçlarının dağıtımını sürdürecek.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Erzincan’da yaşanan toprak kaymasıyla ilgili açıklama yaptı. Açıklamada, toprak kaymasını önlemek amacıyla önlemler alındığı ve bölgeden numuneler alınarak takip edildiği belirtildi. Şu ana kadar herhangi bir kirlilik tespit edilmediği ifade edildi.

Gemlik Belediye Başkanı Mehmet Uğur Sertaslan yaptığı uygulamalarla çiftçilere yanında olmaya devam ediyor. Gemlik’te belediye tarafından açılan analiz laboratuvarı, ücretsiz fide dağıtımı, sulama havuzu ve hatları gibi uygulamalarla çiftçilere destek olan Başkan Sertaslan’ın son hizmeti ise, ilçenin en son 1970’li yıllarda hazırlanan toprak haritasını uzun süren çalışmalar sonucunda tekrar güncelleyerek çiftçilerin hizmetine sunması oldu.

Gemlik Belediyesi, Uludağ Üniversitesi Ziraat Mühendisliği Fakültesiyle ortaklaşa yaptığı çalışmayla ilçede çiftçilere rehber olacak bir kaynak hazırladı. İlçenin farklı bölgelerinden alınan toprak numuneleri ile hazırlanan ve ortaya çıkarılan haritalar, topraktaki mineral miktarını belirterek doğru gübreleme ve ilaç uygulamaları konusunda çiftçilere yol gösterecek.

Başkan Sertaslan, “Çiftçilerimizin her zaman yanındayız”

Gemlik Belediyesi’nin Çiftçi Belediye misyonuyla her zaman üretenin yanında olduğunu ve bunu yaptığı uygulamalarla gösterdiğini ifade eden Gemlik Belediye Başkanı Mehmet Uğur Sertaslan, “Her yıl yapılan tarım uygulamalarına çiftçilerimiz milyonlarca lira para harcarken, bilimsel temeli olmayan bu uygulamalar yüzünden harcadıkları para boşa gidiyor. Topraklarında hangi mineralin eksik olduğunu bilmeyen çiftçilerimizin, dededen kalma yöntemler veya çevreden duyduklarıyla yaptığı uygulamalar, hem zaman hem de ekonomik kayıplara yol açıyor. Biz, Gemlik Belediyesi olarak göreve geldiğimiz günden bu yana çiftçi belediye misyonuyla hizmet veriyoruz. Türkiye’de belediye eliyle açılan ilk laboratuvarı biz kurduk. Bu laboratuarda çiftçilerimiz toprak ve yaprak analizlerini çok uygun fiyatlarla yaptırabiliyor.  Üreticilerimize yeni bir çalışmamızın bitişinin müjdesini vermek istiyorum. Uludağ Üniversitesi Ziraat Mühendisliği Fakültesiyle yaptığımız ortak çalışmayla birlikte, ilçemiz arazilerinin verimlilik ve güncel kullanım durumlarını araştırarak, köy bazlı değerlendirilmesi ve haritalanması projesini hayata geçirdik. En son 1970’de hazırlanan haritalamayı güncelleyerek tekrar çiftçilerimizin hizmetine sunduk. Biz Gemlik Belediyesi olarak çiftçilerimizin her zaman yanındayız” dedi.

Gemlik Belediyesi tarafından ilçenin Umurbey Mahallesi’nde kurulan ve bu zamana kadar çok sayıda çiftçinin toprak numunesi getirerek faydalandığı laboratuvarda çiftçilere sonuçlar dağıtılmaya ve yol haritası belirlenmeye başlanırken, ilk sonuçlar Gemlik Belediye Başkanı Mehmet Uğur Sertaslan ve Gemtar Yönetim Kurulu Başkanı İlhan Demiröz tarafından çiftçiye takdim edildi.

Topraktan aldıkları numunenin çeşitli işlemlerden geçmesinin ardından çıkarılan mikro elementlerin raporunun çiftçiye verilmesinin ardından Gemlik Belediyesi’nin alanında uzman ziraat mühendisleri tarafından elementlerin miktarına göre atılacak ilaç, gübre ve tarım uygulamaları hakkında bilgi verildi.

“Bilimsel tarıma teşvik ettik”

Gemlik Belediyesi’nin kurduğu laboratuvarın Gemlik’ten ve çevresinden çok sayıda talep aldığını ifade eden Gemlik Belediye Başkanı Mehmet Uğur Sertaslan, yapılan bu yatırımla çiftçileri bilimsel tarıma teşvik ettiklerini ve bu sayede her yıl milyonlarca liranın çiftçilerin cebinden çıkmasını önleyerek ülke ekonomisine katkı sunduklarını belirtti.

Başkan Sertaslan konuşmasının devamında;

Gemlik Belediyesi olarak çiftçilerimizin her zaman yanındayız. İlçe belediyeleri tarafından ilk kez hayata geçirilen bu laboratuvar, bugüne kadar çiftçilerimizin yoğun talebiyle karşı karşıya kaldı. Numunelerini getiren çiftçilerimiz buradaki çıkan analiz sürecine göre, alanında uzman mühendislerimiz tarafından ilaç ve gübreleme tavsiyelerini aldı. Bizlere ilk numunelerini getiren vatandaşlarımızın bugün sonuçlarını vermekten mutluluk duyuyoruz. Laboratuvarımıza toprak örneklerini getirip belirlenen yol haritasıyla birlikte tarım uygulamalarını yapmaya davet ediyorum” dedi.

Toprak örnek sonuçlarını alan çiftçiler, böylesine bir hizmetin Gemlik çiftçisine sunulmasından dolayı Belediye Başkanı Mehmet Uğur Sertaslan’a teşekkür etti.

İnegöl Belediyesi’nin çiftçiyi desteklemek adına 2021 yılında başlattığı ‘Ücretsiz Toprak Analizi’ uygulaması devam ediyor. Üreticilerin de yoğun ilgi gösterdiği uygulama ile geçtiğimiz yıl 411 numunenin analizinin yapıldığını açıklayan Belediye Başkanı Alper Taban, “Bu yıl da toprak analizi için üreticilerimizden numune kabulüne yeniden başladık” dedi.

Her alanda vatandaşın yanında olan, şehrin değerlerini yükseltme adına girişimlerde bulunan İnegöl Belediyesi 2021 yılı Eylül ayında tarımda daha önce uygulanmamış, yerel yönetim ile çiftçi arasında Türkiye’de ilk kez yapılan bir iş birliğine imza atmıştı. Çiftçilerin girdi maliyetlerini asgariye düşürmek, daha nitelikli üretim yapmak ve kullanılan gübrenin daha bilinçli bir şekilde kullanılmasını sağlamak adına bir laboratuvar ile anlaşan İnegöl Belediyesi, isteyen tüm çiftçilerin tarlalarının toprak analizini ücretsiz yaptıracaklarını duyurmuştu. Uygulama başladığı günden bu yana üreticiler tarafından da yoğun bir ilgiyle karşılandı. Toprak numunelerinin toplanması için özel torbalar hazırlayan İnegöl Belediyesi, muhtarlıklar organizasyonu ile vatandaşlara ulaştırılan bu torbalar ile numuneleri alarak laboratuvara ulaştırılıyor. Toprak analizleri İnegöl Belediyesi’nde toplanarak belirli aralıklarla anlaşmalı Toprak Tahlil Laboratuvarında çiftçilerden hiçbir bedel talep edilmeden yaptırılıyor.

2023 YILI İÇİN NUMUNE KABULÜ BAŞLADI

İnegöl Belediyesi, 2023 yılı için de toprak analizi uygulamasının startını verdi. Analiz için numune toplamaya başlandığını duyuran Belediye Başkanı Alper Taban, üreticilere çağrıda bulundu. Geçtiğimiz yıl İnegöl’de üreticilerin getirdiği 411 adet toprak numunesinin ücretsiz olarak analizinin yaptırıldığını kaydeden Başkan Taban, “Bugüne kadar imkanlarımızın elverdiği şartlar altında hep çiftçimizin yanında olduk, olmaya da devam edeceğiz. Bu uygulamada da elde edilen sonuçlara göre İnegöl’ümüzde ortalama organik madde miktarının normalde olması gereken miktarın oldukça altında olduğu saptandı. Organik madde miktarını artırmak için üreticilerimize alternatif yollar tavsiye edildi. Bu yıl da toprak analizi için üreticilerimizden numune kabulüne yeniden başladık. Cerrah Ek Hizmet Binamızda yer alan Muhtarlık İşleri Müdürlüğü’müze getirilen numuneler üretici ve tarla-bahçe bilgileri alınarak analiz yaptırılmak üzere laboratuvara gönderilecektir. Her üretici istediği kadar numune getirebilir. Bir sınırlama veya kısıtlama yok. Üreticilerimizin gelirken numunenin ait olduğu tarla-bahçeye ait tapu bilgilerini getirmesi yeterli olacaktır. Analizler İnegöllü üreticilerimiz için ücretsiz olarak belediyemiz tarafından yaptırılacaktır” dedi.

NUMUNE NE KADAR ALINMALI

Başkan Taban, getirilen numunelerle ilgili de çiftçilere uyarılarda bulunarak; “Çok az gelen numuneler maalesef işleme alınamıyor. Ya da çok fazla gelen numuneler de bizim için bir anlam ifade etmiyor. Üreticilerimizin 1-2 kg kadar numune getirmesi yeterlidir” diye konuştu.

ANALİZ YAPILMADAN ATILAN GÜBRE EKONOMİYE VE TOPRAĞA ZARAR VERİR

İnegöl Belediyesi Muhtarlık İşleri Müdürlüğü tarafından toprak analizinin önemi ve numune toprağın nasıl alınacağı gibi konularda da bilgiler paylaşıldı. Yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi: “Bizim için hava ve su ne ise bitkiler için toprak da odur. Doğru bir yetiştiriciliğin ilk adımı doğru bir toprağa sahip olmaktır. Doğru toprak deyimi doğal yollarla özellikleri farklılaşmış topraklarla ya da insanoğlunun eliyle yapılan eksik veya yanlış uygulamalar sonucu ortaya çıkmıştır. Yanlış zamanda, dozda ve şekilde yapılan tarımsal gübrelemeler, fazla sulama, erozyon, kuraklık, su kirliliği gibi sebepler toprağın zaman içerisinde besleyiciliğini ve verimliliğini kaybetmesine yol açar. Bu sebeple toprağımızı korumak için toprak analizi oldukça önemlidir. Toprak analizi belirli tarla/bahçedeki toprağın bitki besin elementleri yönünden mevcut durumunu, ihtiyaçlarını ve yetiştirilen ürüne uygun olup olmadığını gösteren bir metottur. Doğru ürünü seçmek, seçilen ürünü doğru toprakta yetiştirmek, doğru zamanda ve dozda doğru gübre ile gübreleme yapmak, kaliteli ve verimli bir yetiştiricilik yapmak gibi hedefler için analiz yapılır. Analiz yapılmadan atılan gübre hem ekonomiye hem üreticinin cebine hem de topraklarımız ve içme sularımıza zarar verdiğinden her yönüyle olumsuz sonuçlar doğuracaktır. Analizler ile toprakta bulunan organik madde, toprağın tuzluluğu, pH’ı, kireç oranı ve toprak tekstürü gibi özelliklerin yanı sıra fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum, demir, bakır, çinko, mangan gibi besin elementlerinin bitkiye yarayışlı formlarının topraktaki içerikleri belirlenir. Buna göre eksik ya da fazla olanlar tespit edilerek, ürüne uygun gübreleme yöntemi ve dozu tavsiye edilir.”

TOPRAK ÖRNEĞİ NASIL ALINIR?

“Tarlada önemli değişiklikler gösteren yerler ayrı birer kısım olarak kabul edilir. Bu kısımların her birinden ayrı ayrı birer karışık örnek alınmalıdır. Tarlanın her tarafı aynı özelliğe sahip olsa bile bir numune en fazla 40-50 dekar (dönüm) alanı temsil eder. Örnek almak için birçok alet kullanılabilir, bunlar içerisinde en kullanılışlı olanı ve özellikle daha derinlerden numune almamız gerekiyorsa, toprak burgusu ve toprak sondasıdır. Bu aletlerin bulunmadığı hallerde toprak örneği bahçe küreği veya bel ile alınabilir. Toprak örneği tarla ve bahçelerde farklı alınır. Tarla bitkileri ve sebzeler için toprak yüzeyindeki bitki artıkları el veya kürekle hafifçe temizlenir ve şekildeki gibi V şeklinde çukur açılır, çukurun düzgün tarafından yaklaşık 3-4 cm kalınlığında 30 cm’lik toprak dilimi, üst toprak atılmadan alınır. Numunelerin toplanmasında ve karıştırılmasında metal ya da galvenize kova yerine plastik kovalar kullanılmalıdır. Tarlanın büyüklüğüne göre 10-15 yerden araziyi temsil edecek şekilde alınan toprakların tamamı temiz bir bez, naylon veya beton üzerine serilir, iyice karıştırılır, kesekleri ezilir, bitki ve taş parçaları ayıklanır. Daha sonra bu karışımdan 1-2 kg kadar toprak temiz bir torbaya konulur, üzerine gerekli bilgileri yazılan 2 etiketten biri torbanın içine diğeri torbanın ağzına bağlanarak tahlil için laboratuvara gönderilir. Ancak numunenin poşete konulması halinde fazla nemin uçması ve etiketin zarar görmemesi için birkaç yerinden delik açmaya ve ayrıca etiket bilgilerinin silinme riskine karşı kurşun kalemle yazılmasına dikkat edilir. Bağ ve meyve bahçeleri için de meyve bahçelerinde numune, ağaç taç izdüşümünden, bağ alanında ise kök aksamına yakın sıra aralarından bahçe veya bağı temsil edecek sayıda alınmalı ve kök seviyesine inilmelidir. Bağ ve meyve bahçelerinden numune almak için ilk tesis yılında 0-30 cm, 30-60 cm, 60-90 cm, hatta mümkünse daha derinlerden (100-150 cm) alınmalıdır. Bunun için toprak burgu aleti ile numune almak işimizi kolaylaştıracaktır. Aynı derinlikten alınan numuneler karıştırılarak her bir derinlikten elde edilen karışımdan 1’er kg kadar toprak, bez ya da naylon torbalara konulup tek yıllık bitkilerde olduğu gibi etiketlenerek tahlile gönderilir. Verim çağındaki meyve bahçelerinde gübreleme için 0-30 cm derinlikten numune almak yeterlidir.”

NERELERDEN TOPRAK ÖRNEĞİ ALINMAZ!

“Toprak örneğinin alınmaması gereken bazı yerler ise şöyledir; önceden gübre veya kireç atılmış yerlerden, hayvan gübresi yığılan yerlerden, harman yeri ve hayvan yatmış yerlerden, sap, kök ve yabani otların yakıldığı kısımlardan, tarlanın çukur ve tümsek yerlerinden, tarla sınırları ve yakınlarından, ağaç altlarından, dere, orman, su arkı ve yollara yakın kısımlardan, sıraya ekimi yapılan bitkilerde sıra üstlerinden toprak örnekleri alınmaz.”

6 Şubat’ta merkez üssü Kahramanmaraş meydana gelen 7.7 ve 7.6 büyüklüklerindeki depremlerde Hatay’da çok sayıda bina çökerken birçok binada ağır hasar alıp kullanılmaz hale geldi. Bölgede incelenen 500 binada yapılan 8 kritik hata bilirkişi raporuna yansıdı.

Depremin yaşandığı Hatay’da 500 dolayında binayı inceleyen inşaat mühendislerinden Suat Torun, yıkıma sebep olan hataların “zayıf kolon”, “düz demir kullanımı”, “taşıyıcı elemanlara verilen zararlar”, “kesit yetersizliği”, “uygunsuz etriye aralıkları”, “yumuşak kat etkisi”, “zemin sıvılaşması” ve “çerçeve süreksizliği” gibi başlıklarda toplandığını belirtti.

“SAHADAKİ NUMUNELERİ YETKİLİLERE TESLİM ETTİK”

Depremin yaşandığı Hatay’da 500 dolayında binayı inceleyen inşaat mühendislerinden Suat Torun, Hatay’da depremin hemen ardından hasar tespit çalışmalarına katkı vermek ve İnşaat Mühendisleri Odası üyesi olarak gönüllü bilirkişilik yapmak üzere sahaya gittiğini ve 10 gün bölgede kaldığını anlattı. Meslek odası olarak hasar tespiti yaparken ayrıca bilirkişi olarak savcılık adına gerekli verileri topladığını dile getiren Torun, mimarlar, jeoloji mühendisleri ve inşaat mühendisleri olarak birlikte hareket ettiklerini, araziyi, yapıyı ve tasarımı incelediklerini aktardı.

Mühendis Torun, bölgede savcılık adına 200’e yakın, İnşaat Mühendisleri Odası adına ise 300 olmak üzere toplam 500 binayı incelediğini söyledi. Bu çalışmaları yaparken bir inşaat mühendisi olarak yaptığı çalışmaları paylaşan Torun, delillerin karartılmaması için binaların fotoğraflarını ve videolarını çektiklerini, binanın ne sebeple yıkıldığını tespit etmek için çeşitli çalışmalar yürüttüklerini kaydetti. Torun, “Binaların kolon ve kirişlerinden örnekler aldık. Yapının bütünlüğü bozulmuşsa bile her bir donatının ölçümlerini yaptık. Sahadaki numuneleri de yetkililere teslim ettik.” dedi.

Hatay’da yapıların çok büyük hasar gördüğünü vurgulayan Torun, sahada gördükleri binaların büyük çoğunluğunun eski yapılar olduğunu ifade etti.

“ÖNCELİKLİ SEBEP YAPIM HATALARI”

Torun, depremde yıkıma neden olan hatalar konusunda şu değerlendirmelerde bulundu:

“Sahada en çok rastladığımız sorun beton kalitesizliği yani istenen dayanıma sahip olmayışıydı. Bunun dışında demir gibi donatıların istenen çapta ve yapıda olmadıklarını tespit ettik. Proje ve uygulama hatalarını da gördük. Bir de zemin etütlerinin iyi yapılmaması ve zemin sıvılaşmasından kaynaklı büyük problemlerle karşılaştık. Genelde öncelikli sebep yapım hataları kaynaklı olarak ortaya çıkıyor. Genel başlıkları ise zayıf kolon, düz demir kullanımı, taşıyıcı elemanlara verilen zararlar, kesit yetersizliği, uygunsuz etriye aralıkları, yumuşak kat etkisi ve çerçeve süreksizliği olarak sıralayabiliriz. Proje hataları da gördük. Tasarım yapılırken binanın x ve y düzleminde deprem kuvvetlerini alması için perdeler tasarlanır. Bunların tüm kolonlarının kirişlerle bağlanması gerekir. Yapılmaması halinde yapı hasarları oluşur.”

“BETONDA BÜYÜK TANELİ ÇAKILLAR TESPİT EDİLDİ”

İncelediği 500’e yakın binada rastladığı sorunları çektiği fotoğraflarla belgeleyen Torun, yıkımların en çok kontrolsüz yapım hataları nedeniyle oluştuğunu tespit ettiklerini ifade etti. Hatay’da yıkılan bir binanın fotoğrafı üzerinden örnek veren Torun, beton içindeki agrega denilen çakıl, kum gibi malzemenin istenen boyutta olmadığını gözlemlediklerinin altını çizdi.

Betondaki bu çakılların boyutunun 8-10 santimetreye varan büyük çaplarda olduğunu tespit ettiklerini aktaran Torun, “Bu çakılların büyük oluşu deprem açısından büyük risk yaratır ve binanın mukavemetini zayıflatır. Burada kırma taş kullanılması gerekirdi. Bunları maalesef incelediğimiz binalarda göremedik.” diye konuştu.

“DENİZ KUMU BETONUN YAPISINI BOZMUŞ”

Hatay’da binalarda deniz kumu kullanıldığını da tespit ettiklerini belirten ve kumun içinde deniz kabuğunu belgeleyen bir fotoğrafı gösteren Torun, “Deniz kumunun en büyük tehlikesi, tuz oranının yüksek olmasından dolayı betonun yapısını bozar. Bu nedenle beton istenen dayanıma sahip olamaz. Deniz kumunun, binalarda beton içinde bulunan demirin korozyona uğramasına yani çapının küçülmesine, ayrıca paslanıp çürümesine de neden olduğunu gördük. Korozyon nedeniyle 16 milimetre çapında olması gereken demirin 10 milimetreye kadar düştüğünü gördük.” ifadelerini kullandı.

Torun, demirlerin açıkta olması ve havayla temas etmesinin de korozyona uğrayarak çap kaybetmelerinin bir diğer nedeni olduğuna dikkati çekti.

“KOLONLAR DAHA İNCE, DEMİR KALİTESİ YETERSİZ”

Torun, eski yönetmeliklere göre inşa edilen yapıların kolon kesitlerinin yetersiz olduğuna işaret ederek, “Hatay’da eski binalarda genelde 18-20 santimetre dolayında kolonlar, 15-20 santimetre arasında da kirişler tespit ettik. Bu boyuttaki elemanlar kesit yetersizlikleri sebebiyle yapıların hasara uğramasına sebep olmuş. Şimdiki yönetmeliklerde kolon boyutunun minimum 30, kiriş genişliğinin de 25 santimetre olması gerekiyor.” şeklinde konuştu.

Betonarme binalarda betonla daha iyi birliktelik sağlayan nervürlü demirlerin de önemine değinen Torun, “Nervürsüz demir beton içinde sıyrılması kolay olduğu için görevini yerine getirememiş. Bu sebepten yapılar çok hızlı hasar almış ve çökmüş. Nervürlü yapılarda yapı hasar alsa da donatı sıyrılmamış, yıkılma olmamıştır. Şimdiki yönetmeliklerde nervürlü demir kullanmak mecburi.” ifadelerini kullandı.

Gaziantep bölgesinde hasar tespit çalışmalarına katılan inşaat mühendislerinin de kolonlarla ilgili gözlemlerini aktaran Torun, “Meslektaşlarımız, bu şehirde bazı yapılarda bulunulan mekanı genişletmek amacıyla kolon kesimlerine rastladı. Bu binayı yıkıma götüren, ana taşıyıcı sisteminin tamamen çökertilmesi anlamını taşıyor.” değerlendirmesinde bulundu.

“DEMİR BÜKÜLÜRKEN YAPILAN ‘KÜÇÜK’ TEKNİK DETAY YIKIMA SEBEP OLMUŞ”

İnşaat çeliğinin bükülmesiyle elde edilen bir sargı donatısı olan etriyelerin birleştirilme yönteminin ve aralıklarının çok önemli olduğunu görsellerle anlatan Torun, şöyle konuştu:

“Bu donatının istenen düzeyde yapılmaması nedeniyle binaların mukavemetinde ciddi sorunlar ortaya çıkmış görünüyor. Çapları 6 milimetre olan ve gönyesi 135 derece bükülmeyen etriyeleri tespit ettik. Hem çap yetersizliği hem de 135 derece bükülmemeleri, görevlerini yerine getirmesine engel olmuş. Deprem olduğunda bu bükümlerin binayı koruyucu bir özelliği vardır. Bu küçük bir teknik detay gibi görünse de yapılmadığında binayı yıkıma kadar götüren büyük bir hatadır.”

TAŞIYICI ELEMANLARA VERİLEN ZARARLAR

Torun, Hatay’da özellikle yıkılan ve ağır hasar alan binalarda tesisat gibi yapı tamir işlerinin taşıyıcı elemanlara zarar verdiğini de gördüklerini belirterek, “Bazı binalarda tesisatın kesilen kolonların aralarına yerleştirilmiş olduğunu da gördük. Tamiratlar sırasında binalara ek yükler de yüklenmiş. Ustaların bilinçsizce yaptığı bu tür yanlışlar, yapılara ağır hasarlar vermiş ve yıkıma sebep olmuş.” diye konuştu.

YUMUŞAK KAT ETKİSİ, YAPI YAKLAŞMA MESAFESİ VE ZEMİN SIVILAŞMASI

Özellikle zemin katlarda betonarme binaların deprem esnasında yıkılmasına neden olan en önemli mimari tasarım hatalarından birinin yumuşak kat meydana gelmesi olduğunu aktaran Torun, bu nedenle yıkılmış bir binanın görselini de paylaştı.

Yapı yaklaşma mesafesini de çok yetersiz bulduklarını dile getiren Torun, “Neredeyse yan yana yapılan binalar gördük. Bu nedenle hasarlı bir bina yanındaki binayı da yıkmış. İki bina arasındaki darlıktan dolayı ağır hasarlı bir binanın yandaki binaya zarar vererek ölümlü bir hasar oluşturduğunu gördük.” dedi.

Torun, özellikle yan yatan bazı binalarda yapı hasarlarının yanı sıra zemin sıvılaşmasına bağlı sorunlar ile alt katlardaki çıkmalar nedeniyle çerçeve süreksizliğinin oluşmasına neden olan sorunları tespit ettiklerini söyledi.

“TAŞERONLAR VE USTALAR EĞİTİLMELİ”

Bilirkişi Suat Torun, inşaat yapım işlerinin meslekten gelen kişilerce yapılması ve bu kişilerin altında çalışan taşeronların ve ustaların eğitilmesi gerektiğini vurguladı.

İnşaat mühendisliği lisans derslerinde bu tür problemlerin tekrarlanmaması için müfredata yeni derslerin eklenmesi gerektiğini belirten Torun, “Şu anda bu tür dersler yüksek lisans derecesinde okutuyor. Staj süreleri uygulama deneyimi için uzatılmalı. Tabii toplum bilincinin de oluşması gerekiyor. Mümkün olduğunca dayanıklı olması için çaba gösterilmesi, ev sahibi olmak isteyenlerin evin içinden çok yapının taşıyıcı özelliklerini öğrenip sorgulaması gerektiğini düşünüyorum.” dedi.

Kahramanmaraş merkezli depremlerden etkilenen Diyarbakır’da yürütülen soruşturma kapsamında, çöken binalardan numune alınmaya başlandı. Depremde çöken Yoldaş Apartmanı’ndan alınan numunelerle ilgili konuşan Fırat Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Sedat Savaş, “Çamurlu malzeme elenmeden dere yatağından getirilmiş. Çimento miktarı çok düşük, burada doğru dürüst kolon-kiriş kalmamış. 2-3 tane sağlam olanı zorla bulduk.” dedi.

Kahramanmaraş’ın Pazarcık ve Elbistan ilçelerinde meydana gelen 7.7 ve 7.6 büyüklüğündeki depremlerin ardından, arama-kurtarma çalışmaları sona eren enkazlardan numune alınmasına başlandı. Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı’nın, depremlerde yıkılan binalardaki kusurların tespitine ilişkin soruşturması kapsamında, Bağlar ilçesindeki Yoldaş Apartmanı enkazından numune alındı.

“BASINÇ MUKAVEMETİ ÇOK DÜŞÜK”

Fırat Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Sedat Savaş ve ekibi tarafından alınan numunede ilk belirlemelere göre basınç mukavemetinin çok düşük olduğu, çimento oranlarının düşük ve kalitesiz malzemeden yapıldığı tespit edildi. Savaş ve ekibi, binadaki yapılacak kapsamlı incelemenin ardından deney sonuçlarını rapor halinde düzenleyerek, adli birimlere iletecek.

“DENEY SONUCUNDA ANALİZ EDECEĞİZ”

Öğretim Üyesi Dr. Sedat Savaş, depremin ardından rektörlük tarafından hasar tespiti için görevlendirildiklerini belirterek, “Biz 8 ekip olarak her ekipte bir öğretim üyesi ve asistanlar ile birlikte deprem olan yerlere gidiyoruz. Ben de Diyarbakır’a gittim, orada 6 bina vardı. Oradaki delilleri toplayıp burada laboratuvarda gerekli deneyleri yaptıktan sonra, projesi olan yapıları bulduğumuz deney sonucuyla analiz edeceğiz. Projesi olmayan yapılarda ise malzeme sonuçlarına göre yorumlarımızı yapıp deney sonuçlarını adli birimlere rapor olarak düzenleyip veriyoruz.” dedi.

“ÇİMENTO MİKTARI ÇOK DÜŞÜK”

Savaş, “Yoldaş Apartmanı’nın projesi yok, 10 katlı bina. Buradan numune alırken 4-5 kere zorla aldık. İçerisinde çamur var. Tahminimce 90’larda yapılmış bir bina ama yüksek katlı yapılmış. Deprem bölgesinde bu kadarına müsaade edilmez, hem de çamurlu malzeme elenmeden dere yatağından getirilmiş. Çimento miktarı çok düşük. Çevre Şehircilikten arkadaşa deneylerin bir tanesini yaptırdık, basınç mukavemeti 3-4 Megapascal (MPa) çıktı. Şu anki deprem yönetmeliğinde 35 Megapascal istiyor. Çok kötü şartlarda dökülmüş betonlar ama bunlar projesiz yapılar. Bağlar’da bu tip bina çok fazladır. Çoğu insan da bu binalarda yaşıyor. Bunlara önlem alınması lazım, burada doğru dürüst kolon-kiriş kalmamış. 2-3 tane sağlam olanı zorla bulduk. Deprem bölgesindeyiz bunu kabullenmişiz. Ona göre vatandaşlar aldığı, alacağı ve oturduğu evin raporunu alsın.” ifadelerini kullandı.