Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından sıtma hastalığının kontrol altına alınması için oluşturulan küresel bir çerçeve program kapsamında 2007 yılında bu yana her sene 25 Nisan “Dünya Sıtma Günü” olarak kabul edilmiş durumda.

Sıtma Hastalığı ile ilgili açıklama yapan Doruk Hastaneleri bünyesindeki Doruk Nilüfer Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Meltem Öner Karaçay, “Sıtma, insandan insana dişi anofel sineklerinin ısırmasıyla bulaşan paraziter bir enfeksiyondur. Hayatı tehdit eden sıtma, önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır” dedi.

KİMLER RİSK ALTINDADIR VE BULAŞ YOLLARI

DSÖ’nün 2019 Dünya Sıtma Raporu’na göre, halen dünya nüfusunun yarısının sıtma riski altında olduğunu, sıtma vakalarının ülkemizin de içinde bulunduğu Doğu Akdeniz’de görüldüğünü belirten Doruk Hastaneleri Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Meltem Öner Karaçay, “Herkes sıtmaya yakalanabilir ancak bazı gruplar, sıtmaya daha sık yakalanma ve daha ağır hastalık geliştirme riski altındadır. Bunlar arasında bebekler, beş yaşın altındaki çocuklar, hamile kadınlar, AIDS’li hastalar ve turistler sayılabilir. Bulaşma, sivrisineklerin sayısını ve hayatta kalmasını etkileyebilecek iklim koşullarına da bağlıdır” şeklinde konuştu.

SITMA BELİRTİLERİ

Sıtma hastalığını akut ateşli bir hastalık olduğunu söyleyen Dr. Meltem Öner Karaçay açıklamalarına şöyle devam etti: “Semptomlar genellikle enfektif sivrisineğin ısırmasından 10-15 gün sonra ortaya çıkar. İlk belirtiler ateş, baş ağrısı ve titremedir. P. falciparum sıtması 24 saat içinde tedavi edilmezse, ciddi hastalığa ilerleyebilir ve sıklıkla ölüme yol açabilir. Çocuklarda şiddetli anemi, metabolik asidoz ile ilişkili solunum sıkıntısı veya serebral sıtma bulgularından bir veya daha fazlası görülebilir. Yetişkinlerde, çoklu organ yetmezliği sık görülür. Sıtmanın endemik olduğu bölgelerde ise, insanlarda kısmi bağışıklık gelişebilir ve asemptomatik enfeksiyonlar izlenebilir.”

TANI, TEDAVİ VE KORUNMA

Sıtma hastalığı ile ilgili açıklamasında hastalığın tanısı, tedavisi ve korunma yöntemleri hakkında da bilgiler veren Doruk Hastaneleri bünyesindeki Doruk Hastaneleri Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Meltem Öner Karaçay, “Sıtmanın erken tanı ve tedavisi hastalığı azaltır ve ölümleri önler. DSÖ, tüm sıtma şüpheli vakaların tedaviyi uygulamadan önce mikroskopi veya hızlı tanı testi kullanılarak doğrulanmasını önermektedir. İlaç tedavisi düzenlenir. Sıtmanın sıklıkla görüldüğü bölgelere seyahat ederken hastalığı kapmamak için kullanmanız gereken ilaç için de en az iki hafta önce doktorunuza danışınız. Hasta bireylerin tedavi edilmesi ve vektör kontrolü sıtma iletimini önlemenin ve azaltmanın ana yoludur. Hasta olan herkes özenle tedavi edildiğinde bulaş zinciri kırılacağı için enfeksiyon sayıları azalacaktır. Vektör kontrolünde ise böcek ilacı uygulanmış cibinliklerin kullanılması ve iç mekanların ilaçlanması etkilidir. Riskli bölgelere yolculuk yapanlarda kemoprofilaksi ile sıtma önlenebilir” şeklinde konuştu.

Doruk hastaneleri doktorları ile sağlık görevlileri üç okulda HIV virüsü ve AIDS hakkında bilgilendirmelerde bulundu.

Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji uzmanı Dr.Meltem Öner Karaçay ile eğitim Hemşiresi Nebahat Yayla, 3 Mart Okulları, Halil Güleç Fen Lisesi ve Ulviye Ziya Gökalp Özel Anadolu Lisesi’nde HIV virüsü ve AIDS’ten korunma ile tedavi yöntemlerini anlattılar.

Bilgilendirmelere konuşan Doruk Nilüfer hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji uzmanı Dr. Meltem Öner Karaçay, “HIV, İnsan Bağışıklık Yetmezliği Virüsü’nün kısaltmasıdır. İnsan vücudunun enfeksiyonlarla savaşmasına yardımcı olan bağışıklık sistemini zayıflatan bir virüstür. HIV, AIDS’e yol açabilir” dedi.

Açıklamalarında, Birleşmiş Milletler HIV/AIDS Ortak Programı UNAIDS raporuna göre dünyada 38.4 milyon HIV taşıyıcısı olduğunu ifade eden Doruk Nilüfer hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji uzmanı Dr.  Meltem Öner Karaçay, erken teşhisin önemine dikkat çekti.

Uzman Dr.  Meltem Öner Karaçay şunları söyledi: “HIV enfeksiyonunun erken belirtileri arasında ateş, yorgunluk, lenf bezlerinde şişme ve boğaz ağrısı bulunur. Bu belirtiler, diğer birçok hastalıkta da görülebileceği için HIV enfeksiyonunu teşhis etmek zor olabilir. HIV enfeksiyonu tedavi edilmezse, AIDS’e ilerleyebilir. AIDS, bağışıklık sisteminin ciddi şekilde hasar görmüş olduğu bir durumdur. AIDS’li kişiler, enfeksiyonlara, kanserlere ve diğer hastalıklara karşı daha savunmasızdır. HIV enfeksiyonu, ciddi bir hastalıktır, ancak tedavi edilebilir. HIV enfeksiyonunu önlemek için alınabilecek önlemleri alarak HIV’e yakalanma riskinizi azaltabilirsiniz.”

Özel Doruk Nilüfer Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Meltem Öner Karaçay, servilkal ve anal kanserin en önemli sebeplerinden olan Human Papilloma Virüse (HPV) karşı geliştirilen aşının anti-kanser aşılardan biri olması açısından çok önemli olduğunu söyledi.

Henüz ülkemizde rutin aşı uygulamaları içerisinde yer almayan ve ücrete tabi olan bu aşının, uygulanmasındaki öncelikli hedefin henüz cinsel teması olmadan her iki cinsiyetteki adolesanlar için koruma sağladığını dile getirdi.

Özel Doruk Nilüfer Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Meltem Öner Karaçay, “rutin aşı takviminde olan ülkelerde aşı uygulamaları genellikle 9 ila 15 yaş arasında belirlenen takvimlerde yapılır. Bununla birlikte bu aşının yakın geçmişte üretilen bir aşı olması nedeniyle erişkin bireylere de uygulanma önerisi bulunmaktadır. Aşı uygulanmasındaki temel amacın HPV enfeksiyonunu gelişmeden önlemek olması nedeniyle genç yaşta aşılanma önerilse de erişkin yaş ( 18 yaş ve üzeri ) uygulamalarının bir zararı yoktur ve bireyler daha önceden enfekte olmadıysa yine yüksek koruyuculuk sağlamaktadır.

2022 yılı ekim ayı itibariyle ülkemizde de temin edilebilen aşının Rekombinant teknolojisiyle üretildiğini, geçmişten günümüze kadar 2, 4 ve çok yakın bir zamanda da 9 valan türünün piyasaya sunulduğunu belirten Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Meltem Öner Karaçay, söz konusu aşının ikiyüze yakın alt tipi olan HPV’nin kanser ve genital siğil gelişimi ile en çok ilişkili tiplerini içinde barındıracak şekilde hazırlandığını ifade etti.

9-15 yaş aralığındaki gruplar için 4 veya 9 valan aşının iki dozluk takvim doğrultusunda uygulanabildiğini söyleyen Özel Doruk Nilüfer Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Meltem Öner Karaçay, açıklamasını şöyle sürdürdü:

“İlk enjeksiyon belirlenen bir tarihte gerçekleştirildikten sonra ikinci enjeksiyon ilk enjeksiyon sonrası 5-13 ay arasındaki bir zamanda verilir ve böylece şema tamamlanmış olur. Eğer ikinci doz, ilk dozdan sonraki 5 aydan önce uygulanırsa, üçüncü doz mutlaka uygulanmalıdır. Aşılar arası mimimum süreye uyulmalıdır, şemaya ara verildiğinde kalındığı yerden devam edilebilir fakat öncelikli öneri olarak üç dozun hepsinin bir yıl içerisinde verilmesi sağlanmalıdır.”