Osmangazi Düşünce Atölyesi tarafından düzenlenen ‘Cumhuriyet Dönemi Sosyo-Kültürel Değişim Üzerinde Türk Aydınının Etkisi’ konulu söyleşide, Köy Enstitülerinin kurucularından İsmail Hakkı Tonguç örneği ele alındı.

Hasan Ali Yücel Dünya Klasikleri Kütüphanesi’nde gerçekleşen ‘Cumhuriyet Dönemi Sosyo-Kültürel Değişim Üzerinde Türk Aydınının Etkisi’ konulu söyleşide, Bursa Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hacer Karabağ Arslan, Köy Enstitülerinin kurucularından İsmail Hakkı Tonguç örneğini işledi. İsmail Hakkı Tonguç’un önemli bir Türk aydını olduğunu söyleyen Doç. Dr. Hacer Karabağ Arslan, “Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte Türkiye, modernleşme ve kalkınma hedefleri doğrultusunda kapsamlı bir dönüşüm sürecine girdi. Bu süreçte, eğitimin rolü hayati bir önem taşıyordu. Cumhuriyet, yalnızca siyasi bağımsızlığı değil, aynı zamanda toplumsal yapının eğitim, kültür ve ekonomi gibi alanlarda modernleştirilmesini de hedeflemiştir. Bu bağlamda Türk aydınları, özellikle halkın bilinçlendirilmesi ve kırsal kalkınmanın sağlanması noktasında önemli bir sorumluluk üstlenmiştir. İsmail Hakkı Tonguç, bu aydınlar arasında hem düşünceleri hem de uygulamalarıyla öne çıkan isimlerden biridir” dedi.

“Köy Enstitüleri, Cumhuriyet’in en özgün eğitim projelerinden biri”

Tonguç’un liderliğinde tasarlanan Köy Enstitüleri’nden mezun olan toplam 8 bin öğretmenin o dönemde Türk devrimi ve Cumhuriyet’in inşasında önemli rol oynadığını belirten Arslan, “Köy Enstitüleri, Cumhuriyet’in en özgün eğitim projelerinden biri olarak hayata geçirildi. Eğitimi, günlük yaşamın bir parçası haline getirerek ‘iş içinde öğrenme’ yaklaşımıyla uygulanabilir ve sürdürülebilir bir model sundu. Bu sistemde yetişen öğretmenler, sadece bilgi aktaran değil, aynı zamanda köylerinde değişimin öncüleri olan bireyler olarak planlandı. Bu model, sadece bireysel aydınlanmayı değil, aynı zamanda toplumsal kalkınmayı hedefliyordu.1950’lerde Köy Enstitüleri’nin kapanması, Cumhuriyet’in eğitim ve kalkınma hedefleri açısından büyük bir kayıp olarak değerlendirilse de Tonguç’un bu alandaki fikirleri ve uygulamaları, Türkiye’nin modernleşme tarihinde derin bir iz bırakmıştır. Tonguç, halktan kopuk bir aydın modelini reddederek, halkın içinden çıkan ve onların ihtiyaçlarına çözüm üreten bir aydınlanma anlayışını benimsemiştir. Bu nedenle, Türk aydınlarının Cumhuriyet dönemi sosyo-kültürel değişimindeki etkisini anlamak için İsmail Hakkı Tonguç ve onun eğitim vizyonu önemli bir örnek teşkil etmektedir” diye konuştu.

Özgürlük, insanların önünde hiçbir kısıtlama olmadan istediğini yapma hakkına sahip olması.

Mesela her insanımız, özgürce yaşayabiliyor mu?

Şu anda maalesef demek zorunda kalacağımı ifade etmek isterim.

Çünkü; özgürlüğün askıya alındığı, unutulduğu ya da hiç olmadığı ortamlarda insanlık, dostluk, arkadaşlık, vefa olmuyor, olamıyor…

İrili ufaklı insancıkların birbirini sırtından hançerlediği, gammazladığı, linç ettiği, asla hak etmemiş küçücük yaratıkların egemen olduğu bir “güruh ortamı” hızla büyüyor ve toplumu esir alıyor.

İnsanın olmadığı yerde ise haysiyet yok oluyor, vicdan denilen en kutsal duygu ise sözlüklerden dahi siliniyor…

Hatırlayın; eskiden Köy Enstitüleri vardı.

Derslere gerçek sanatçı, prof, ekonomist, sağlıkçı, tarımcı ve zanaatkar girerdi.

Harika, özgürce düşünen, milli duygularla beslenmiş tam donanımlı çocuklar yetişirdi.

Mesela, bir mezuniyet töreninde:

İstiklal Marşı, bağlama konseri, türküler, mandolin konseri, şiirler, keman konseri, piyano konseri, koro, evrensel bir tiyatro oyunu ve diploma takdimi ve topluca oynanan zeybek oyunuyla gençlere özgürce yaşanan bir hayat öğretilirdi.(alıntı)

Son zamanlarda; Toplumun en üst katmanından taa dibine dek insancıklar, gözlerinin önünde olup bitene bakıyor ama görmüyorlar…

Hırsızlıklar, yolsuzluklar, çocuklarının geleceğinin yok olması, baskılar, sansür, dayak, biber gazı, cop, savaş, talan hiç mi hiç etkilemiyor bu insancıkları…

Bu insanlar ancak, başlarına geldiğinde ağlaşıyorlar, o kadar!..

Büyük bir kesim ise; “elinden bir şey gelememe” duygusuyla, siniyor, korkuyor ve öfke içinde kurtarıcı bekliyor…

Elini taşın altına koyan bir avuç insana gelince:

Birlik olmaya, ayağa kalkmaya, hakkını aramaya geldiğinde; ‘Onları da hep baskı, işsizlik, sansür, sorgu, hapishane bekliyor…

Özgürlük; insanlığın, vicdanın ve haysiyetin iflas ettiği her ülkede, her toplumda aynı şeyler biteviye yaşanıyor ne yazık ki…

Azınlık ise:

Özgürlüğü; güç, hırs, para olarak görüyor..

MAHALLİ  HATIRLATMA!

Her bölgenin ortak noktası:

-Yağmur kuvvetli yağınca, dere yatakları üstüne bina yapılınca, her taraf beton olunca, dere yatağını bulamıyor, yağmur toprakla buluşamıyor..

-Üstüne üstlük; bazı belediyelerde, yağmur mazgallarını temiz tutmayınca, hepimizin gördüğü manzaralar ortaya çıkıyor..

Zemin katlar su ile doluyor, canlar gidiyor, mallar telef oluyor.