Basın İlan Kurumu’nun, gazete ve dergilere yönelik hükümler içeren Resmi İlan ve Reklam Yönetmeliği’nde değişiklikleri öngören yasa Resmi Gazete’de yayımlandı. Yönetmelik’teki değişiklik ile birlikte internet Haber siteleri, 1 Nisan 2023’ten itibaren BİK’e ait resmi ilan ve reklamları yayınlayabilecek.

Olağanüstü toplanan Basın İlan Kurumu Genel Kurulu, 1 Nisan’dan itibaren resmi ilan ve reklam yayımlayacak internet haber sitelerine ilişkin usul ve esasları düzenleyen yönetmeliği kabul etti.

Basın İlan Kurumu (BİK) Genel Kurulu 31. Dönem Olağanüstü Toplantısı 31 üyenin katılımı ile Genel Müdürlük binasında gerçekleştirildi.

Genel Müdür Cavit Erkılınç, toplantı açılışında yaptığı konuşmada, 7418 Sayılı Kanunla süreli yayın sayılan internet haber sitelerine, resmi ilan ve reklam verilmesine ilişkin tüm süreci yürütme görevinin Basın İlan Kurumu’na verildiğini söyledi.

Eylül 2021’den itibaren titizlikle sürdürülen çalışmalarda, yasanın çıkarılması kadar bir diğer önemli aşamanın da ilgili mevzuatın hazırlanması olduğunu vurgulayan Erkılınç, Resmi İlan ve Reklam Yönetmeliği’nin geniş katılımlı müzakereler sonrasında hazırlandığını kaydetti. Erkılınç, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bu Yönetmelik Hepimizin Yönetmeliği”

“Anadolu’yu karış karış gezdik. 820’nin üzerinde gazetenin temsilcisiyle bir araya geldik. Onlara çok açık bir şekilde haklarını koruyacağımızın sözünü verdik. Ardından TBMM’nin yolunu tutarak bizi doğrudan ilgilendiren maddelerin çıkması için yoğun girişimlerde bulunduk. Aynı zamanda Kurumumuz bünyesinde çalışma grubu ve mevzuat hazırlama gurubu oluşturduk. 20’ye yakın arkadaşımız iki ayı aşkın bir süre geceli gündüzlü çalıştı. Bu arada 756 gazetenin internet sitesi temsilcilerini dinledik. Sonra 20 yaygın gazetenin internet sitesi yöneticilerini Kurumumuzda ağırladık. Yoğun ziyaretçi trafiği alan internet haber sitelerinden yaklaşık 30 temsilci burada görüşlerini ifade etti. Sahanın nabzını tutan il müdürlerimizin üç ayrı toplantıda görüşlerini aldık; yazılı raporlarını değerlendirdik. Medyaya ilişkin çalışma yürüten iletişimci ve hukukçu akademisyenler ile meslek profesyoneli çalışanlarla toplantılar yaptık. Bunların arasında Genel Kurul üyelerimiz de var. Yetinmedik, 16 büyük ilimizdeki 32 internet sitesinden ziyaretçi sayıları, asgari kadro gibi temel kriterlere dair görüşlerini aldık. İstanbul merkezli büyük internet haber sitelerini, dijital reklam ajanslarını, medya planlama şirketlerini, dijital ölçümleme firmalarını ziyaret ettik. Meslek örgütleri başta olmak üzere birebir görüşmelerimiz oldu. Ulaşabildiğimiz herkese anket formu dağıttık, görüşlerini aldık. Gelen her yazılı çalışmayı komisyona havale ettik, sözlü olanları not ettik. Üzerimize düşeni yaptığımıza yürekten inanıyorum. Bu yönetmelik hepimizin yönetmeliği olsun istiyoruz.”

“Sınırsız İlan Pastası Diye Bir Şey Yok”

Sürecin başında yola çıkarken ne söylendiyse bugün de aynı şeyleri söylediklerinin altını çizen Erkılınç, dün “gazeteme dokunma” diyenlerin, bugün “internetime dokunma” dediğini aktardı.

“Düne kadar resmi olarak gazeteci sayılmayanlar veya mecraları haber platformu olarak görülmeyenler, bugün yönetmelik üzerinden bizleri itham yarışına girişiyor” diyen Erkılınç, gerçekten hak eden, kurumsallaşmış, istihdam sağlayan ve dolayısıyla gerçekten kamu görevi yapacak olan süreli yayınlara resmi ilan vermek niyetinde olduklarını ifade etti.

Erkılınç, “Dün satmayan gazetelere ilan vermekle suçlayanların yanına bugün tıklanmayan internet haber sitelerine ilan verme suçlaması eklensin istiyorlar. Üstelik sınırsız ilan pastası olmadığının bile farkında değiller” değerlendirmesinde bulundu.

Resmi İlan ve Reklam Yönetmeliği’nin birçok kez tadil edildiğini anımsatan Erkılınç, mükemmel bir yönetmelik hazırladığını iddia etmediklerini, ihtiyaç duyulması halinde bu yönetmelik için de değişikliklerin söz konusu olabileceğini sözlerine ekledi.

Başkanlık Divanının oluşturulmasının ardından sırasıyla Resmi İlan ve Reklam Yönetmeliği, Basın İlan Kurumu Yönetmeliği, Basın İlan Kurumu İlan Portalı Yönetmeliği, Resmi İlan ve Reklamların Elektronik Ortamda Alınıp Dağıtılmasına İlişkin Yönetmelik ile İnternet Haber Sitelerine İlişkin Resmi İlan Fiyat Tarifesinde değişiklik yapılmasını öngören Yönetim Kurulu tekliflerinin yer aldığı gündem onaya sunularak kabul edildi.

Daha sonra İlan İşleri, Hukuk İşleri ve Mali İşler Komisyonları, kabul edilen gündem maddeleri doğrultusunda çalışmalarına başladı.

Komisyonların çalışmalarını tamamlamasının ardından Genel Kurulun ikinci oturumuna geçildi. Komisyonların görüşleri alındıktan sonra oylanan Yönetim Kurulu teklifleri kabul edildi.

Kaynak: bik.gov.tr

Dezenformasyon Yasasının uzantısı olarak hazırlanan yönetmelikle ilgili iki yazı yazdım. Her iki yazıda çığlık niteliğindeydi, okuduysanız biliyorsunuzdur. Çünkü gerçek şu ki; sadece gazetecilik yaparak yaşamını sürdüren, uzun yıllardır internet haber sitesiyle halka gerçek bilgiyi ulaştırmaya ve bunu kıt kaynaklarla yaparak ayakta durmaya çalışan bizim gibi gazeteciler için bu taslak yönetmelik idam sehpası gibi…

13 Ocak’ta Basın İlan Kurumu Genel Kurulu olağanüstü toplantı yapacak ve bu yönetmelik görünen o ki mevcut haliyle onaylanacak.

3. kategori içinde bulunan Bursa’da 8 kişilik kadro, 20 bin günlük tekil tıklama, 60 bin görüntülenme ve 24 ay bekleme süresi şartı var. Bu şartlara haiz olarak süreklilik gösterebiliyorsanız 2 yıl sonra Basın İlan Kurumundan ilan hakkı kazanacaksınız.

Şartları Bursa’da sağlayabilecek kurum sayısı 5’i geçmez. İsimleri lazım değil, hepsi de patronları sermayedar olan, inşaat gibi, hastane gibi başka sektörlerde faaliyet gösteren yayınlar.

Hem İletişim Başkanlığının, hem Basın İlan Kurumunun hem de hükumetin çığlığımızı duyacağına, demokrasinin sacayaklarından en önemlisi gazetecilik mesleğini sermayeye teslim etmeyeceğine inanmak istiyoruz.

Bu minvalde aşağıda sıralayacağım sakınca ve önerilerin dikkate alınacağını umuyorum:

• 8 kadro sınırlaması gazetecilerin değil, sermaye ve güç odaklarının yerine getirebileceği bir şarttır. Aynı zamanda gazetecilerin kötü şartlara (düşük maaş, uygunsuz fiziki ortamlar, dayatmalar, sansür ve engellemeler vb.) zorunlu kılar.
• Gazeteci fikir işçisi gibi değil sermayenin, güç odağının sözcüsü gibi davranmak zorunda kalır. Örneğin; iş bulmak zorunda olan bir gazetecinin fonlarla desteklenen şer grupları veya illegal oluşumların yayınlarında görev almak zorunda kalmaları gibi…
• Gücün, gazeteciler yerine sermaye odaklarına geçmesi, siyaseti, kamu yönetimini ve yaşamı derinden etkileyecek sonuçlara neden olabilecek yapıların oluşmasına neden olur.

Bunun örneklerinden biri;

Aydın Doğan’ın ‘Türkiye’de başbakanı biz belirleriz’ sözleri.

Bir diğeri;

Uzan Grubu’nun sahip olduğu yayınlarda devleti ve hükümeti esir alma girişimleri.

Bir diğeri de;

Yakın zamanda darbe girişimine kadar varan FETÖ’nün yayın organlarıyla  siyasetin, ticaretin ve halkın üzerinde kurmaya çalıştığı baskı.

Bir diğer mahsuru ise;

• Hür girişim ve kişinin anayasal hakkı olan ticaret haklarının sınırlandırılıyor ve dahi elinden alınıyor olmasıdır.
• Ayrıca kademe yerine alt kadro sınırının gerçekçiliğin ötesinde belirlenmesi, sektörde tekelin yeniden geri dönmesini sağlayacak, istihdamı olumsuz yönde etkileyecektir.
• Günlük 20 bin tekil tıklama 60 bin görüntülenme şartı ise yine hayatın doğal akışına uzak, gerçekçi olmayan ve günümüz şartlarında yapay zekâ kullanımının her geçen gün daha da geliştiği günümüzde istismara ve manipülasyona çok açık, ölçümü ve hakkaniyetin oluşturulması zor olan bir şarttır.
• Gazetecilik mesleğinde çok okunurluk bir kıstas olsa da asıl kıstas etkidir. Dijital mecralarda çok okunurluğu sağlamak da çok okunurluğun önüne geçmek de mümkündür.

Yüksek miktarlarda sponsorlu paylaşımlarla okunurluk elde edilebileceği gibi, internet sitelerindeki yazı ve haberler kurulacak geniş çaplı WhatsApp gruplarında metin görseli kopyalarının paylaşımlarıyla okunurluğu düşürmek de mümkündür.

Bu ve benzeri birçok mahsur ne yazık ki taslak metinde göz önüne alınmamıştır. Bu şekliyle çıkacak yönetmelik mesleğe ve gazeteciliğe fayda değil, sonuçları tedavi edilemez zararlar verecektir.

Oysa; yönetmeliğin gazeteciler ve fikir işçilerinin daha fazla haklarının korunması ve özgür hareket etmesinin sağlanması gerekir.

Önerilerimiz;

• Öncelikle basın kanununda gazetelere sağlanan şartların biraz daha esnetilerek internet alanında uygulanmasıdır. Şu anda günlük basılı yayın olan gazeteleree de sayfa sayısına, personel sayısına göre basın ilan girdisi yapılmaktadır. Aynı kademe değerlemesi (3 Personel, 5 personel, 8 personel gibi) internet gazeteciliğine uygulanabilir.
• Bugün yeni kurulan birçok site ile 5 yıldan fazla süredir internet haber sitesi olan girişimler aynı kefeye koyulmamalıdır.

İnternet haberciliğinin en büyük zorluklarını çekmiş, öncü olmuş, yasası, yönetmeliği, kuralı, kaidesi olmayan sektörde basın meslek etiği kurallarına uygun davranmış, kurulduğu günden beri künyesi olan, haber ve yazılarının arkasında duran gazeteciler merdiven altı değildir, öyle de görülmemelidir.

• Karşılanamaz şartları uygulamaya koymak yerine, alanın sağlıklı işlemesini sağlayacak kolaylıklar getirilmesi, ancak çok sıkı denetlenmesi
• Sadece sayıyı sağlamak için sigorta, kadro kullanıp fiili çalıştırma yapmayan kurumların tespiti için sistematik bir şekilde denetlenmesi; kademeli denetleme sistemleriyle fikir işçilerinin haklarının korunması şarttır. Basın ilan hakkı kullanan basın yayın kuruluşlarının fikir işçileri için uygulayacakları alt maaş sınırlarının ayrıca belirlenmesi sağlıklı bir sistem için gereklidir.
• Sosyal hak ve özlük haklarının güvence altına alınması, atılacak en sağlıklı adımlar olacaktır.

Mevcut haliyle yönetmelik çıkarsa gazetecileri ötekileştiren, ancak rant ve kartelcileri haksız güç sahibi yapan çağın gerçeklerinden, haktan ve hakkaniyetten uzak bir yapı devlet eliyle oluşturulmuş olur.

Yönetmelik; bir kez daha gözden geçirilip, değerlendirilip, gazetecileri ve gazetecilik mesleğini öne çıkaran, öncelik sayan, hür ve bağımsız aynı zamanda şeffaf ve denetlenebilir hale getirilmelidir.

Basın İlan Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan, internet haber sitelerinin resmi ilan alma hakkındaki yönetmelik taslağını eleştiren İnternet Gazetecileri Federasyonu (İGF) Genel Başkan Vekili ve YENİMEDYADER Başkanı Serkan Urgancı, “Bu taslak açıkça bizleri oyun dışı bırakma, halkın doğru haber alma hakkını gasp etme girişimidir. Yönetmelik bu şekliyle çıkarsa hakkımızı yargı önünde arayacağız” dedi.

İnternet haber siteleri tarafından uzun süredir beklenen, Basın İlan Genel Müdürlüğü (BİK) Resmi İlan Yayımıyla Alakalı İnternet Haber Sitelerine Dair Hükümler yönetmeliğinin taslak yönetmeliğe göre; haber siteleri bulundukları illere göre 5 kategoriye ayrılıyor. Denizli’nin içinde bulunduğu 3. kategoride, asgari kadro sayısı 8, günlük asgari haber sayısı 50, tekil ziyaretçi sayısı 20 bin, sayfa görüntülenme sayısı 60 bin, resmi ilan için bekleme süresi ise 24 ay olarak belirlendi.

“MASADA KAYBETMEK ÜZEREYİZ”

Taslak yönetmelik hakkında açıklama yapan İnternet Gazetecileri Federasyonu (İGF) Genel Başkan Vekili ve Denizli Yeni Medya Yayıncıları Derneği (YENİMEDYADER) Başkanı Serkan Urgancı şunları şöyledi;

“Taslak yönetmelik bizlere, resmi ilan gelirini paylaşmak istemeyen gazete kartelinin açık müdahalesi olduğunu gösteriyor. Özlük haklarımızı kazanmak ve hakkıyla gazetecilik yapmak için yıllarca mücadele veren biz internet haber sitesi yayıncıları, maalesef masada kaybetmek üzereyiz. Ülkenin içinde bulunduğu ekonomik şartlarda bizlerden 2 yıl boyunca neredeyse sıfır gelirle 8 kişiyi istihdam etmemizi beklemek, gerçeklikten uzaktır. Bu açıkça internet haber sitelerini oyun dışı bırakma girişimidir.

“BİZİ BULVAR HABERCİLİĞİNE SÜRÜKLER”

Taslak yönetmelik bizlerin günde 50 haber yapmasını, yüzde 15’i doğrudan giriş olmak üzere 20 bin tekil ziyaretçiye ulaşmamızı ve her haberde en az 1 dakika kalınmasını istiyor. Bu şartları yakalamaya çalışmak bizleri açıkça bulvar haberciliğine sürükler. Vatandaş doğru haber yerine merak uyandıran, gerçekliği şüpheli, iddialarla dolu, kaba tabirle “gel gel” haberlerine maruz kalır. Asıl dezenformasyon bu yönetmelik geçerse başlayacaktır.

“YARGIYA GİDERİZ”

YENİMEDYADER olarak bu haksız girişim karşısında asla sessiz kalmayacağız. Yönetmeliğin bu şekliyle onaylanması halinde hakkımızı idari mahkeme kanalıyla yargı önünde arayacağımızdan kimsenin şüphesi olmasın.”

Başkan Serkan Urgancı, internet haber sitelerinin resmi ilan alma hakkındaki yönetmelik kriterleri ile ilgili İGF tarafından hazırlanan metni de şöyle paylaştı;

RESMİ İLAN VERİLECEK İNTERNET HABER SİTELERİNDE KRİTERLER NE OLMALI?

1.İnternet haber siteleri, vergi levhası, işyeri ruhsatlı firma adresi, künye ve iletişim bilgileri, server sağlayıcı firma bilgileri olmalıdır. Resmi ilan alabilmek için Basın İlan Kurumu’na başvuracak olan haber siteleri, Basın Savcılığı Mevkute Beyannamesi alındı belgesi, vergi levhası, SGK onaylı sigorta dökümleri, işyeri ruhsatlı kira sözleşmesi, server sağlayıcı şirket sözleşmesi, haber ajansı sözleşmesi, Google Analytics aylık raporu belgelerini temin etme zorunluluğu getirilmelidir.

2.Resmi ilan alacak internet haber sitelerinde asgari basın iş koluna göre sigortalı çalışan sayısı, nüfusa oranla belirlenmelidir.

Buna göre,

Nüfusu 2 bin ile 100 bin arası olan il ve ilçelerde en az 1 basın iş koluna göre sigortalı çalışan,

Nüfusu 100 bin ile 500 bin arası olan il ve ilçelerde en az 2 basın iş koluna göre sigortalı çalışan,

Nüfusu 500 bin ile 1,5 milyon arası olan il ve ilçelerde en az 3 basın iş koluna göre sigortalı çalışan,

Nüfusu 1,5 milyon ile 3,5 milyon arası olan il ve ilçelerde en az 4 basın iş koluna göre sigortalı çalışan,

Nüfusu 3,5 milyondan fazla olan il ve ilçelerde en az 5 basın iş koluna göre sigortalı çalışan olmalıdır.

3.İnternet haber sitelerinde yerel ve ulusal kavramı ortadan kaldırılmalıdır. Çünkü, haber sitelerinde yayınlanan bir haber, sadece yayın merkezi olan il ya da ilçede değil, dünyanın bir ucundaki ülkeden dahi okunabilmektedir.

4.Resmi ilan alacak haber siteleri, günde en az 5 özel haber yayınlamalıdır. Bu kriter, aynı zamanda haber sitesinin muhabir çalıştırma zorunluluğunu da beraberinde getirecektir.

5.İnternet haber siteleri, Basın İlan Kurumu’nun resmi ilanlarından faydalanması için geçmişe dönük en az 1 yıllık yayın süresi şartı istenmelidir. Bu şartı taşımayan haber siteleri için bekleme süresi 24 ay olarak belirlenmelidir.

6. Resmi ilan alacak haber siteleri, en az bir haber ajansına üye olması kriterlerden biri olmalıdır. Bir haber sitesi, günde en az 100 haber yayınlama zorunluluğu getirilmeli, sitenin gün içerisinde güncelliğini de koruması şartı yer almalıdır.
7. Basın İlan Kurumu’nun ilan bütçesi arttırılmalıdır. Buna göre, kamu kurum ve kuruluşlarının duyuru, ilan ve reklamları BİK aracılığıyla internet medyalarında yayınlanmalıdır. Belediyelerin internet haber sitelerine verdikleri banner reklamlar, belediye şirketleri ya da tanıtım bütçesinden Basın İlan Kurumu aracılığıyla verilmelidir. Kamu kurum ve kuruluşları, ilan, duyuru ve banner reklamlarını, akredite olmayan haber sitelerine vermemelidir.

8.Basın İlan Kurumu tarafından internet haber sitelerine verilecek olan ilanların reklam görüntülenme rakamları, bağlı bulunduğu il ya da ilçenin nüfusuna oranla kriter olarak belirlenmelidir. Örneğin;

Nüfusu 2 bin ile 100 bin arası olan il ve ilçelerde sayfa görüntülenme rakamı en az 3.000,

Nüfusu 100 bin ile 500 bin arası olan il ve ilçelerde sayfa görüntülenme rakamı en az 10.000,

Nüfusu 500 bin ile 1,5 milyon arası olan il ve ilçelerde sayfa görüntülenme rakamı en az 30.000,

Nüfusu 1,5 milyon ile 3,5 milyon arası olan il ve ilçelerde sayfa görüntülenme rakamı en az 50.000,

Nüfusu 3,5 milyondan fazla olan il ve ilçelerde sayfa görüntülenme rakamı en az 100.000 olmalıdır.

Kaynak: igfhaber.com