Cumhuriyet Halk Partisi Bursa Milletvekili ve Halk Sağlığı Profesörü Dr. Kayıhan Pala halk sağlığını doğrudan etkileyen başta hava kirliliği olmak üzere çevre sorunları hakkında bilgi almak için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına farklı başlıklarda soru önergeleri veriyor. CHP’li Pala’nın hava kirliliği ile vermiş olduğu soru önergesine 15 günde cevap vermesi gereken Bakanlık, 40 gündür cevap vermiyor!

Hava kirliliğinin sağlık açısından başta çocuklar, yaşlılar ve yoksullar olmak üzere herkesi etkileyen en önemli çevresel risklerden birini oluşturduğunu belirten CHP’li Pala, “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hava kalitesinin ülkemiz genelinde izlenmesi amacıyla 81 ilde toplam 360 hava kalitesi ölçüm istasyonu kuruldu. Bu istasyonlardan 340 adedinde Partikül Madde (PM₁₀), 305 adedinde Kükürt dioksit (SO₂), 302 adedinde Azot oksitler (NO_x), 206 adetinde Ozon (O₃), 190 adedinde Karbonmonoksit (CO) ve 173 adedinde Partikül Madde (PM_2.5) parametreleri ölçülüyor. Dioksin ve furan gibi sağlığı tehdit eden birçok hava kirleticisi ise maalesef rutin olarak ölçülmüyor ve raporlanmıyor.” dedi.

Bakanlığa hava kirliliği hakkında 40 gün önce 17 soru yönelttiğini belirten Pala, “Dünya Sağlık Örgütü 2013 yılında partikül maddeyi (PM) kanserojen ilan etmiş ve sağlığın korunması açısından havadaki PM2.5 düzeyi için sınır değer önermiştir. PM2.5 düzeyinin izlenmesi ve sağlığı etkileyecek düzeyde artış göstermemesi için önlem alınması halkın sağlığının korunması açısından bir zorunluluk olduğu halde, ülkemizde halen PM2.5 için ulusal sınır değer belirlenmemiştir. Neden bugüne kadar PM2.5 için ulusal sınır değer belirlenilmesinden kaçınılıyor, bu soru dahil toplam 17 soruyu Bakan Özhaseki’ye yönelttim. Hava kirliliğiyle baş edebilmek için atılması gereken ilk adım, hava kirleticilerinin bilimsel yöntemlerle ve süreklilik gösterecek biçimde ölçülmesi olmalı. Bakana yöneltmiş olduğum sorular tamamen bilimsel bir raporlamayla verilecek yanıtlar, Bakanlığın cevap vermemiş olması hava kalitesinin izlenmesi ve önlem alınmasıyla ilgili işlerin gerektiği gibi yapılmadığına dair kaygılarımızı arttırıyor” dedi.

Pala yaptıkları bir araştırmada Türkiye’de 2018 yılında yüksek düzeyde PM2.5’e uzun süreli maruz kalmanın 44 bin 617kişinin erken ölümüne neden olduğunu ortaya çıkardığını, bu nedenle Dünya Sağlık Örgütü tarafından belirlenen PM2.5 sınır değerine uymanın halkın sağlığı açısından yaşamsal olduğunu vurguladı.

Kestel’deki  sanayi bölgeleri ve fabrikalar sebebiyle oluşan hava kirliliği ile mücadelesini sürdüren Kestel Belediyesi, denetimlerine hız kesmeden devam ediyor.

Kestel’de sanayi bölgelerindeki fabrikalardan kaynaklı oluşan hava kirliliği ile mücadele devam ediyor. Kestel Belediyesi, Çevre, Şehircilik İl Müdürlüğü ve Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından kurulan komisyon ile Kestel’deki sanayi bölgelerindeki fabrikalarda 7 gün 24 saat filtre denetimi gerçekleşiyor. Ayrıca drone ile duman salınımını takip eden ekipler, havadan tespit ettikleri fabrikalara tutanak tutuyor. Şuana kadar 115 fabrikada denetim yapılırken bacalarındaki filtreleri çalıştırmayan veya filtre bulunmayan işletmelere cezai işlem uygulanıyor.

‘’Kestel hak ettiği hava kalitesine ulaşmalı’’

Konuya ilişkin konuşan Kestel Belediye Başkanı Önder Tanır, ‘’Kestel’de uzun süredir en büyük hassasiyetimiz olan hava kirliliği ve temiz havaya ilişkin Bursa Büyükşehir Belediyemiz ve Çevre Şehircilik İl Müdürlüğümüz ile ortak bir komisyon kurduk. 3 kurumun yetkileri, hava kalitesi ölçüm istasyonlarından alınan sonuçlar, drone ile havadan takip ve fabrikalara gidilerek denetim yapmak suretiyle 7 gün 24 saat görevdeler. Günün her saatinde ilçemizdeki fabrikalara ani denetimler gerçekleşiyor. Bazı fabrikaların bacalarında filtre sisteminin bulunmadığını bazı fabrikalarda ise mevcut olan filtrelerin çalıştırılmadığını görüyoruz. Bu işletmelere yüklü miktarda para cezaları uygulanıyor. Bu uygulamaları devam ettirmeleri takdirde çok daha ağır yaptırımlar uygulanacaktır.  Gerek sosyal medya hesaplarımıza gelen mesajlar, belediyemize bu konuya ilişkin gelen şikayetler, gerekse görevli arkadaşlarımızın takip ve denetimleri ile her bir koldan hava kirliliği ile mücadelemiz devam ediyor ve Kestel’imizde temiz havaya ulaşana kadar da devam edecektir. Çocuklarımızın daha temiz hava solumaları için hava kirliliği ile hep birlikte mücadele etmeliyiz. Kestel, hak ettiği hava kalitesine ulaşmalı’’ diye konuştu.

Bursa’nın daha temiz hava, su ve çevreye sahip olması adına büyük ölçekli yatırım projelerini hayata geçiren Büyükşehir Belediyesi, hava kirliliğinin önüne geçmek amacıyla katı yakıt kullanımından doğalgaza geçiş için destek paketini devreye aldı. Yapılan ölçümlerde hava kalitesinin düşük olduğu Yıldırım ilçesi Çelebi Mehmet ve Vakıf Mahallelerinde 150 haneye doğalgaza geçiş için destek verilecek.

Türkiye’de hava kalitesinin iyileştirmesine yönelik olarak yayınlanan ‘Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi (HKDY) Yönetmeliği’ mevcut hava kalitesi sınır değerlerinin 01 Ocak 2024 tarihine kadar kademeli olarak azaltılmasını ve o tarihten sonra AB limit değerlerine uyum sağlanmasını hedefliyor. Bu kapsamda; yaşanabilir bir Bursa için Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü koordinasyonunda Büyükşehir Belediyesi’nin de katkılarıyla 2020-2024 yıllarını kapsayan Temiz Hava Eylem Planı hazırlandı. Bu kapsamda katı yakıt kullanan konutların doğalgaz kullanımına geçişinin sağlanması için çalışmalarını sürdüren Büyükşehir Belediyesi’ne bakanlıktan da destek geldi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Türkiye genelinde ısınmadan kaynaklı hava kirliliğinin azaltılması amacıyla katı yakıttan doğalgaza geçiş süreciyle ilgili hibe desteğinden Bursa Büyükşehir Belediyesi de yararlandı. Bakanlıktan yaklaşık 10 milyon TL hibe alan Büyükşehir Belediyesi, bu kaynağın konutlarda katı yakıttan doğalgaza geçiş için kullanılması için düğmeye bastı.

İlk etapta 150 konut

Hibe desteğinden yararlanacak konutların belirlenmesi için Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı öncülüğünde, Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı, Akıllı Şehircilik ve İnovasyon Dairesi Başkanlığı, İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı ve BURSAGAZ A.Ş.’nin katılımıyla toplantılar yapıldı. Yapılan inceleme ve tespitlerde hava kalitesi açısından daha düşük seviyede olan Ankara yolu altındaki 11 mahallenin bulunduğu bölge proje alanı olarak belirlendi. Gelir seviyesinin düşük olduğu bu bölgede, doğalgaz hattı geçmesine rağmen abonelik oranlarının da düşük olduğu tespit edildi. Bu 11 mahallede 3269 adet bağımsız bölümün halen doğalgaz geçişiyle ilgili süreci başlatmadıkları saptandı. Sosyal Yardımlaşma Vakfı, Büyükşehir ve Yıldırım belediyelerinin sosyal hizmetler birimleri tarafından gerekli incelemeler yapılarak, projeden faydalanabilecek haneler belirlendi. İlk etapta proje alanı içerisinde Yıldırım ilçesi Çelebi Mehmet ve Vakıf mahallelerinde belirlenen 773 konut incelendi ve 150 asil, 50 yedek olmak üzere hem teknik olarak uygulanabilir hem de ihtiyaç sahibi haneler belirlendi. Hane tespitlerinin ardından söz konusu hanelere katı yakıttan doğalgaza geçiş için destek verilmeye başlandı.

Destek sürecek

Hava kirliliğinin en önemli çevre sorunlarından biri olduğunu hatırlatan Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş, “Hava kirliliği ile mücadelede katı yakıt yerine doğalgaz kullanımı oldukça önemli bir adım. Bunun için tüm vatandaşlarımızı bu mücadelede yerlerini almaları için doğalgaza geçişe davet ediyorum. Bizler de Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’mızdan sağlayacağımız desteklerle bu sürece katkı sağlıyoruz. Süreci ilk etapta 150 konutla başlattık. Ancak bakanlığımızdan gelecek desteklerle, etap etap bu halka genişleyecek. Gelecek nesillere daha yaşanılabilir bir Bursa bırakmak için havamızı temiz tutmak hepimiz için büyük bir görev” dedi.

Nilüfer Belediyesi’nin, 2022 yılı hava ve su kirliliği izleme çalışmalarına ilişkin raporları Nilüfer Belediyesi Halk Sağlığı Danışmanı Prof. Dr. Kayıhan Pala tarafından açıklandı. Hava kirliliğinin hayatı tehdit eden ciddi bir halk sağlığı sorunu haline geldiğini söyleyen Pala, su yoksulu bir kente dönüşen Bursa’da su kaynaklarının nasıl kullanılacağı konusunda da çalışma yapılması gerektiğini vurguladı.

Nilüfer Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürlüğü tarafından yürütülen “2022 Yılı Hava ve Su Kirliliği İzleme Çalışmaları”na ilişkin rapor, Nilüfer Barış Meclisi’nde düzenlenen basın toplantısında kamuoyuyla paylaşıldı. Nilüfer Belediye Başkanı Turgay Erdem, Başkan Yardımcısı Zafer Yıldız ile Nilüfer Belediyesi Halk Sağlığı Danışmanı Prof. Dr. Kayıhan Pala’nın yer aldığı basın toplantısı geniş katılımla gerçekleşti.
Toplantıda analiz sonuçlarını açıklayan Prof. Dr. Kayıhan Pala, dış ortam ve iç ortam hava kirliliğinin, çeşitli hastalıklara ve ölümlere yol açtığına vurgu yaparak; “Temel olarak endüstri ve kötü kentleşmeden kaynaklanan dış ortam hava kirliliği, kanser ölümlerinin önde gelen çevresel nedenidir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılan araştırmada, Türkiye’de 2018 yılında 72 ilde 44.617 kişinin Partiküller madde 2,5  (PM2.5)  kirliliği nedeniyle erken öldüğü tahmin edilmiştir. Aynı araştırmanın bulgularına göre Bursa’da 2 bin 822 kişi uzun süreli PM2.5 kirliliğine bağlı olarak 2018 yılında hayatını erken kaybetmiştir” dedi.

Bursa’nın, Türkiye genelinde havası en kirli illerden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Pala, Türkiye’deki sınır değerlerin Dünya Sağlık Örgütü değerlerinin çok üstünde olduğuna da dikkat çekti. Türkiye’de SO2 (µg/m3) sınır değerinin 125 olduğunu, bu sınır değerin Dünya Sağlık Örgütü’nde ise 40 olarak belirlendiğini söyleyen Prof. Dr. Kayıhan Pala, “En önemli sağlık sorunlarına yol açan hava kirleticilerinden biri olmasına karşın, ülkemizde halen PM2.5 için belirlenmiş herhangi bir ulusal sınır değer yoktur. Partikül maddelerden yalnızca PM10 için ulusal sınır değer belirlenmiştir” dedi.

Nilüfer’in hava kalitesini de değerlendiren Pala, “12 ay boyunca PM10 derişimleri hem Dünya Sağlık Örgütü rehber değerinin hem de ulusal sınır değerin üzerindedir. PM2.5 derişimleri ise Dünya Sağlık Örgütü rehber değerlerinin üzerindedir. SO2 derişimleri ise ulusal sınır değerin ve Dünya Sağlık Örgütü rehber değerinin altındadır. NO2 derişimleri 9 ay boyunca ulusal sınır değerin, 12 ay boyunca da Dünya Sağlık Örgütü rehber değerlerinin üzerindedir, 12 ay boyunca O3 derişimleri ulusal sınır değerin ve Dünya Sağlık Örgütü rehber değerinin altındadır. Bu bulgular Nilüfer’deki partikül maddelerden ve azot oksitlerinden kaynaklanan hava kirliliğini açık olarak göstermektedir” şeklinde konuştu.

Bursa’da ‘Marmara Temiz Hava Merkezi Hava Kalitesi İzleme Ağı’ kapsamında 2022 yılında dokuz hava kalitesi ölçüm istasyonu bulunduğunu belirten Pala, “Ancak ölçümü yapılan kirleticilerin bulundukları istasyonların coğrafi dağılımı Bursa’nın tümü için bilgi vermekten uzaktır. Özellikle kent merkezindeki organize sanayi bölgeleri gibi kirletici kaynakların kirliliğini izlemek üzere istasyonlar kurulmamış olması önemli bir eksikliktir” dedi.

Bursa’nın doğusundan batısına kadar kentin tamamının çok ciddi bir kirlilikle karşı karşıya olduğunu vurgulayan Pala, “Bursa’da partiküller madde açısından çok ciddi kirlilik var. Ancak bu konuda ciddi bir adım atılmış değil. Bursa’da hava kirliliği özellikle son yıllarda çok ciddi bir sorun olarak karşımızda durmaktadır. Örneğin yasal düzenlemelere göre 24 saatlik ortalama PM10 ulusal sınır değeri yılda en çok 35 gün aşılabilir olmasına karşın, Bursa’da yüzlerce kez aşılmaktadır. Bu konu bilim insanları ve meslek odaları tarafından birçok kez gündeme getirilmiş olmasına karşın, halen etkin bir önlem alınmadığı anlaşılmaktadır” dedi. Pala hava kirliliği ile mücadele için yapılması gerekenleri de şöyle açıkladı: “Bursa’da hava kirliliğine yol açan kirlilik kaynakları bilimsel yöntemlerle ortaya konulmalı ve kirliliği kaynakta yok etmek üzere bilimsel eylem planları hazırlanmalı, uygulamaya konulmalı, izlenmeli ve denetlenmelidir.”

Su raporunu da açıklayan ve Bursa’nın şu an içme suyu sıkıntısı ile karşı karşıya olduğuna dikkat çeken Pala, “Bursa’da kentsel alanda suyu en fazla sanayi tüketiyor. Siz, sanayinin tüketimine sınır getirmeden, her gün çok fazla miktarda su tüketecek sanayi tesislerine izin verirken, evde musluğu damlatmayın diyerek bu sorunu çözemezsiniz. Hem iklim krizini dikkate alacaksınız hem su kaynaklarını kimin tükettiğini dikkate alacaksınız ki bu kentte yaşayanlar doğru düzgün suya erişebilsin. Burada ciddi bir sıkıntı var.  2022’de çok ciddi bir kuraklık ve su eksikliği var. Gelecek 3-5 yıl içinde barajların doluluk oranları bugünleri aratacak şekilde eksilebilir. Su kaynaklarını nasıl kullanacağımıza çok dikkat etmemiz gerekir. Evliya Çelebi’nin yıllar önce söylediği gibi Bursa, sudan ibaret bir kent değil, Bursa maalesef su yoksulu bir kent. Kentsel alanda birinci sırada su tüketimini endüstri yapıyor. Bursa ve Türkiye genelinde birinci sırada tarım ve bahçe sulama var. Bahçe sulamadan vazgeçsek, endüstriyi kontrol altına alabilsek Türkiye’de su sorununu büyük ölçüde çözme ihtimalimiz var” diye konuştu

Pala, yeterli ve güvenli suya erişememenin önemli bir halk sağlığı sorunu olduğuna vurgu yaparak, kentlerde güvenli içme suyu sağlamanın en önemli yolunun tüm adımları içeren “Su Güvenlik Planı” oluşturulması olduğunu da kaydetti. Bursa’da kişi başına düşen içme suyu tüketiminin Türkiye ortalamasının altında olduğuna da dikkat çeken Pala, “Türkiye’de 2020 yılında belediyeler tarafından içme ve kullanma suyu şebekesine kişi başına günde ortalama 228 litre su çekilirken, Bursa’da Türkiye ortalamasının altında, 199 litre su çekilebilmiştir. İlçelere göre dağlımda da kişi başı 185 litre ile Nilüfer ilk sırada yer alırken, 106 litre ile Gürsu ilçesi en alt sırada yer alıyor. Bu rakamlar su kullanımının sosyo ekonomik duruma göre çeşitlilik gösterdiğini ortaya koyuyor” dedi.

Nilüfer Belediyesi’nin 2002 yılından bu yana su analizleri yaptığını belirten Pala, Nilüfer Belediyesi sınırları içerisinde belirlenen noktalardan kentsel alandaki 42 mahalleden ayda bir ve kırsal alandaki 22 mahalleden iki ayda bir olmak üzere periyodik olarak su örneği alındığını ve suda klor düzeyine bakıldığını belirtti. Pala, “Nilüfer’de kentsel alanda alınan su örneklerinin tamamı bakteriyolojik açıdan temiz bulunmuştur. Kentsel alanda şebeke suyunda klor düzeyi düşük bulunan su örneği oranı yüzde 2’dir” dedi. Pala, kırsal mahallelerde bulunan hayrat çeşmelerinden alınan su numunelerinin ise yüzde 84,9’unun bakteriyolojik açıdan kirli bulunduğunu belirterek vatandaşları uyardı. Üretilen suyun bir bağımsız gözetim grubu tarafından denetleniyor olması gerektiğine dikkat çeken Pala, “Bunu, yıllardır öneriyoruz. BUSKİ, üniversiteler ve yerel yönetimlerin iş birliğiyle bağımsız bir grup kursun. O bağımsız grup, akredite bir laboratuar aracılığıyla sürekli izlesin ve sürekli topluma bilgi versin. Böyle olunca toplumun güveni yüksek düzeye erişecektir” dedi.

Prof. Dr. Kayıhan Pala, “Bursa’da arıtma tesisinden çıkan su yüzde 100 güvenli. Yıllardır hiçbir problem yok. Ama o su, Görükle’nin en uç sokağındaki bir eve gelene kadar bu süreçte hangi depodan geçiyor, hangi dağıtım ağı bunu sağlıyor, bütün bunların açıklıkla izlenebileceği bir mekanizmanın kurulmasına ihtiyaç var. Burada Bursa Büyükşehir Belediyesi’ne ve yerel yönetimlere önemli bir işlev düşüyor” ifadelerini kullandı.

Kestel Belediye Başkanı Önder Tanır’ın, ilçede oluşan hava kirliliği sebebiyle Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile yapmış olduğu görüşmeler  çözüme kavuşuyor. Bakanlığın talimatıyla Ankara’dan gelen heyet, ilçede bulunan fabrikalarda filtre denetimleri yaparken, hava kalitesinin yükseltilmesi adına izlenecek yol haritası masaya yatırıldı.

Kestel Belediye Başkanı Önder Tanır‘ın Ankara’da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile hava kirliliği konusunda gerçekleştirdiği görüşmeler, çözüme kavuşuyor. Görüşmelerin ardından Bakanlık tarafından görevlendirilen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Hava Yönetimi Daire Başkanı İrde Çetintürk, İzleme Daire Başkanı Soner Olgun, Bursa İl Müdürü Mehmet Ersan Aytaç ve beraberindeki heyet, Kestel ilçesinde gelerek fabrikaların bacalarında filtre denetimi gerçekleştirdi. Denetimlerin ardından Belediye Başkanı Önder Tanır ve beraberindeki heyet Çevre, Şehircilik Bursa İl Müdürlüğü’nde toplantı gerçekleştirdi. Toplantıda, Kestel’in hava kalitesini yükseltmek adına izlenecek olan yol haritası masaya yatırıldı. Toplantıda yapılan görüşmeler,  Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’a raporlanmasının ardından Kestel’in daha temiz ve kaliteli havaya ulaşması için çalışmalar başlayacak.

‘’Kestel Hak Ettiği Hava Kalitesine Ulaşacak’’

Kestel Belediyesi ve ilgili kurumların çabalarıyla hava kirliliği ile yoğun bir mücadele içerisinde olduklarını belirten Kestel Belediye Başkanı Önder Tanır, ‘’Bizim ve bir çok hemşehrimizin ortak hassasiyeti olan hava kirliliği konusunu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanımız Sayın Murat Kurum’a iletmiştik. Bu konunun detaylarını içeren dosyayı ise bakanlık yetkililerimize teslim ederek önlemlerin alınmasını talep ettik. Bakanlığımız bu konuya hassasiyetle yaklaşarak, ilçemizde incelemelerde bulunmak üzere ilgili daire başkanları ve yetkilileri ilçemize geldi.  Gelen heyet ile birlikte ilçemizde bir takım incelemeler gerçekleştirdik. Ardından sanayi bölgelerimizde bulunan fabrikaların bacalarında filtre denetimleri gerçekleştirdik. Daha sonra Bursa Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü’nde geniş katılımlı bir toplantıya katıldık. Burada ilçemizdeki hava kirliliğinin sebepleri, filtre kullanımının önemi, alabileceğimiz önlemleri konuştuk. Bu izleyeceğimiz yol haritasına ilişkin gerekli raporlar Bakanımız Murat Kurum’a aktarılacak. Son olarak Kestel’in hak ettiği hava kalitesine ulaşması için çalışmalar başlayacak. Konuya hassasiyetleri adına kıymetli Bakanımıza ve buraya gelen heyete teşekkürlerimi sunuyorum’’ diye konuştu.