Vizyon, tam olarak nedir bilir misiniz?

Vizyon, birtakım olayları görme organının yardımı olmadan görme ya da algılama fenomenine ve bu fenomendeki imajlar bütününe verilen addır. Vizyon tarzındaki algılamalara daha çok medyumlarda, mistiklerde, gerçek devlet adamlarında, peygamberlerde ve psişik (ruhla ilgili olan, ruhsal) bakımdan “hassas” kabul edilen kişilerde rastlanmıştır.

Vizyon sahibi olmak ise; gelecekle ilgili net bir resme sahip olmak anlamında kullanıyoruz. Gelecek resmi dendiğinde beraberinde hayal kurma çağrışır. Ancak bir vizyon ile hayal arasında fark, vizyonun değerler, kaynaklar, yapabilirlik, yeterlilik ve yetkinlikleri temel almasıdır.

Liyakatsiz devlet adamları, belediye başkanları ne kadar vizyona sahip bilinmez..

Ama ders alınması gereken tarihimizde, çok yaşanmışlar vardır.

**

‘Çalıkuşu’ romanı her zaman örnek alınması gereken bir eserdir.

Tam bir asır(yüzyıl) önce İstanbul’da, hali vakti yerinde köklü bir ailenin, bir subayın kızı olan Feride… Küçük yaşta annesini kaybeder, yatılı olarak Fransız okuluna yazdırılır. Hayat dolu, muzip, maskaralık yapan, etrafına neşe saçan, adeta daldan dala kanat çırparcasına ele avuca sığmaz, arkadaşları bu yüzden ona “Çalıkuşu” adını takarlar.

Teyzesinin yakışıklı oğlu Kamran’la aşık olurlar, nişanlanırlar, Kamran hariciyede görevlidir, üç yıllığına Avrupa’ya gider, Feride o arada okulunu bitirir.

Kamran yurda dönünce heyecanla düğün hazırlıkları yaparlar, tam nikah masasına oturacakları gün, hiç tanımadığı bir kadın Feride’ye mektup getirir, meğer, İsviçre elçiliğinde görevliyken Kamran’ın bir kızla gönül ilişkisi olmuştur, ona da evlilik sözü vermiştir… Feride’nin dünyası başına yıkılır, nikahı düğünü yüzüstü bırakır, gelinliğini fırlatır ve İstanbul’dan kaçar.

Anadolu’da öğretmenlik yapmaya başlar.

Yüreğinin acısını, yoksul köy çocuklarına aydınlık meşalesi uzatarak dindirmeye çalışır, hayatını köy çocuklarına adar.

İlk görev yeri, Bursa’nın Zeyniler köyüdür, kuş uçmaz kervan geçmez yerdedir, kimsenin gitmek istemediği bu köye idealist duygularla koşa koşa gider, kimsesiz bir küçük kız çocuğunu evlat edinir.

Hem güzelliği, hem de erkeklerden daha eğitimli olması, başına işler açar, hakkında türlü dedikodular çıkar, cehaletle, bağnazlıkla uğraşır.

Kuşadası’na tayin olur, birinci dünya savaşı patlar, okulu hastaneye çevrilir, Feride yaralı askerlere hastabakıcılık yapmaya başlar.

…

★

Tam yüz yıl önce Mustafa Kemal, Reşat Nuri Güntekin’in ölümsüz eseri Çalıkuşunu, henüz kitap haline getirilmemiş bu eseri, Vakit gazetesinden okur. Feride’nin azminden etkilenir.

Okurken farklı konuları düşünebilen, okuduklarına ve zihninin arkasında düşündüklerine odaklanabilen bir kişiliğe sahipti..

Aslına bakarsanız, roman okumak, zihnini berraklaştırma aracıydı.

En gergin anlarda, ruhunu dinginleştirme aracıydı..

Çalıkuşu’nu bitirir, yaverine seslenir.

Paşalara haber ver, hava kararınca gelsinler der.

Tam yüz yıl önce, komutaları toplar.

Üzerine harita yayılmış masanın etrafında, ayaktaydılar.

Ulusun kader anıydı.

Paşalar adeta nefes bile almıyordu.

Başkomutanın iki dudağının arasından çıkacak emri bekliyorlardı.

Mustafa Kemal sözlerine Feride’yle başlar:

“Biliyor musunuz, dün gece Çalıkuşu’nu okudum, çok beğendim, Reşat Nuri bey ihmal edilmiş Anadolu’yu ve genç bir hanım öğretmenin yaşadığı zorlukları ne güzel anlatmış, sizlerin de mutlaka okumasını isterim” dedi.

Ve sonra… Haritaya eğilir.

Parmağıyla nokta nokta göstererek, büyük taarruzun nasıl yapılacağını savaş oyunu şeklinde açıkladı; stratejiyi ve taktik baskınları, düşmanı yanıltıcı hamleleri tek tek izah eder..

“Savaşı idare edeceğimiz çadırlı ordugah Kocatepe’de olsun, 26 Ağustos sabahı saat 5’te topçu ateşimizle başlıyoruz” der.

Gaz lambasının cılız ışığıyla hayal meyal aydınlanan ve dünya tarihinin akışını değiştirecek olan o penceresiz küçücük odada, teslim olmayan özgür ruhuyla, idealist karakteriyle, yurt sevgisiyle, Türk ulusunun kaderine etki eden altı kişi vardır.

Efsane milli eğitim bakanımız Hasan Ali Yücel, o altı kişi arasındaki Feride’yi şöyle tarif edecektir:

“Çalıkuşu sadece gelinliğini fırlatıp atıp Anadolu’ya koşan kolejli kız Feride değildi, Çalıkuşu bizdik, Çalıkuşu memleketti, aydın eğitimci Feride’nin ıstıraplarında halkına muhabbetini duyduk, biz Çalıkuşu’nda vatanımızı sevdik.”

Teslim olmayan özgür ruhu, idealist karakteri, yurt sevgisini düşünmek için, vatanın kıymetini hissetmek için,  Afyon Kocatepe’yi hatırlayın!..

Gallup şirketi bir araştırma yapmış.

Tüm dünyada ki insanların gülümsemesi; pandemi  ve ekonomik sorunların ağırlaştığı bu dönemde yüzde 70 iken, Türkiye’de bir günde hiç gülümsemeyen bireyler çoğalmış ve yüzde 40’lara düşmüş. Nedenlerine girmeyeceğim.

O benim konum değil.

Ülkemizde, yüzde kırk insanımız gülümseyebiliyorsa bizde ne  yapabiliriz?..

Ve nasıl?

Hafta sonu çok sevdiğim  eski aile dostu bir büyüğümle, Bursa’ya 3 km. olan Zeyniler köyüne gittik. Çok mutlu ve umutlu , ‘Gülümseyen ‘ insanlarla karşılaştık.

Bursa’da yaşayan,  Yıldırım ilçesine bağlı, Ulu dağın eteklerinde; paraşüt ve tracking sporlarının yapıldığı, suyu, kestanesi, balı, organik ürünleriyle ve 40 kişilik kadınlar kurulu bir kooperatife bağlı, sabah kahvaltısı veren çok meşhur  Zeyniler Köyü’nü tanımayan yoktur.

1800’lü yıllarda Rusya’dan önce Kars’ın Posof ilçesine daha sonrada Bursa’ya göç eden Ahıska Türkleri’nin kurduğu bir köy Zeyniler.

Burası Zeyniyye dergahı dervişlerinin ibadet, tefekkür için çıktıkları dinlenme yeri.

Zeyniyye tarikatı 17.yy da misyonunu kaybedince burası terk ediliyor.

Hamam, evler yıkılıyor ve sadece kalıntıları kalıyor.

Daha sonra Zeyniler köyü, 1855 yılında Dağıstan’dan Bursa’ya göç eden 3 kardeş tarafından oluşturulmuş.

**

Kitap okumayı , eski aşk filmlerini izlemeyi çok sevenler  iyi bilir.

Ben ilkin ortaokul yıllarımda okuduğum Çalıkuşu romanından tanımıştım Zeyniler’i..

Türk edebiyatının usta kalemlerinden Reşat Nuri Güntekin’in 1922 yılında yazdığı “Çalıkuşu” romanının baş karakteri Feride Halanın çocukluk yıllarının geçtiği köydür Zeyniler.

Reşat Nuri, Bursa Erkek Lisesinde öğretmenlik görevi yaptığı dönemde bu köyü sıkça ziyaret edermiş.

Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu romanını (1922) Milli Uyanış’ın canlı olduğu bir dönemde yazmıştır. Modernleşmeye doğru giden bir ulusun yaşam tarzlarından eğitime kadar tüm nüvelerini bize iletir bu roman.

Ama filmi orada çekilmedi.

Çalıkuşu, geçmişi barındırdığı gibi ideal cumhuriyet kadını figürüyle de geleceği inşa eder.

Güntekin, roman kahramanı Feride’ye Batılılaşma ve modernleşmenin taşıyıcı rolünü vermiştir ama bu rolün sınırları yine erkekler tarafından çizilir.

Köyde romanın ve Güntekin’in anısını yaşatmak amacıyla ‘Çalıkuşu Evi’ yaptırılmış.

Reşat Nuri’nin eserleri ve fotoğrafları bulunuyor.

Zeyniler köyü içi ve ulaşım  yolu taş parke ile kaplı.

Bursa’ya kuş bakışı seyir alanları var.

Köydeki tarihi cami ve Feride’nin dünyaya geldiği, yaşadığı ev müze ..

Bu zor yaşam koşullarında;

Gülümsemeyi unutmayanlar var…