CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, TBMM Genel Kurulu’nda zeytinliklerin, meraların ve tarım alanlarının madencilik faaliyetlerine açılmasını öngören torba yasanın 9. maddesi üzerine konuştu. Sarıbal, söz konusu düzenlemeyi “sömürgeciliğin yeni tipi” olarak nitelendirerek, “Saray’daki ‘Çok sert konuşuyorsun diyorlar. Ne yapayım? Ülkeme ihanet eden hainlere şiir mi yazayım?’ diyordu. E şimdi biz ne yapalım? Ülkenin dağını, taşını, deresini, ormanını emperyalist maden kartellerine peşkeş çekenlere serenat mı yapalım? Bu topraklara ihanet içindesiniz, sessiz kalan sizden beter olsun! Unutmayın. Toprağın hafızası güçlüdür. Unutur sanırsınız, toprağa düştüğünüz gün hatırlatır” dedi.

Milletvekili Sarıbal, konuşmasında doğal kaynakların tarih boyunca sömürgeciliğin aracı haline getirildiğini hatırlatarak, bugün benzer politikaların “sürdürülebilirlik, yeşil enerji, stratejik maden” gibi makyajlı kavramlarla sürdürüldüğünü söyledi. Ormanların, meraların, zeytinliklerin, doğal varlıkların uluslararası enerji tekellerine ve sermayeye peşkeş çekileceğini belirten Sarıbal, “Kazdağları’nda Çanakkale, Bergama’da İzmir, Cerrattepe’de Artvin kalkındı mı? Kalkınma adıyla ormanlar yok edildi, halk yerinden edildi. Gana’dan Kongo’ya altın, elmas uğruna köyler boşaltıldı. Bugün Kongo’da çocuklar batarya için kobalt çıkarıyor. Batı’ya enerji, Kongo’ya çocuk işçi düşüyor. Şimdi aynı düzen Türkiye’ye dayatılıyor. Tüm kurumların yetkisini alıp tek bir kişiye vermek ne demek? Anayasa’nın 56. maddesi, her yurttaş temiz ve sağlıklı bir çevrede yaşama hakkına sahiptir diyor. Sizin umurunuzda değil, umurunuzda olan size dayatılan ülkenin doğal kaynaklarını teslim etme anlayışıdır. Bu ülkeye kötülüğün bedelini mutlaka göreceksiniz. O yüzden sandığa gitmek istemiyorsunuz” dedi.

YENİ TİP SÖMÜRGECİLİK YASASI

Enerji ihtiyacının kamu çıkarları yerine özel şirketlerin karı için araç haline getirildiğini belirten Sarıbal, yasa ile birlikte “kamu hukukunu bypass eden bir enerji oligarşisi” yaratıldığını söyledi. Sarıbal, yasaya göre ÇED süreçlerinin aşılacağını, üretim yapılmasa da ormanların yok edileceğini, köylülerin topraklarından edileceğini belirterek, “Bir ağaca kazma vurursanız yalnızca doğayı değil, insanın geleceğini de öldürürsünüz. Bu düzenleme, kapitalizmin topyekun yaşamımıza, geleceğimize karşı yürüttüğü yeni tip sömürgeciliğin bir parçasıdır. En büyük vatan hainliğidir. Biz bu sömürgeciliğe, bu yağmaya, bu sahte enerji propagandasına karşıyız. Bu yasa kalkınma değil, talandır. Biz bu maskeli yağmanın karşısındayız” diye konuştu.

CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, TBMM’de düzenlediği basın toplantısında Türkiye’nin tütünde net ithalatçı olduğunu belirterek “IMF direktifleri doğrultusunda çıkarılan Tütün Yasası ve TEKEL’in tasfiyesiyle başlayan süreç, bugün yerli tütün üreticisini bitirme noktasına getirdi. 2024 yılında 365 milyon dolarlık tütün ihracatına karşılık, 714 milyon dolarlık ithalat yapılmış; yani yaprak tütün dış ticareti 349 milyon dolar net açık vermiştir. 2009 ve 2024 yıllarında Türkiye’de üretilen sigaralarda kullanılan yerli tütün miktarı 25 bin ton olarak sabit kalırken, 2009 yılında 80 bin ton olan ithal tütün miktarı 106 bin tona yükseldi. 2024 yılı itibariyle Türkiye’de üretilen sigaralarda kullanılan tütünün yüzde 81’i ithal, buna karşılık ancak yüzde 19’u yerli tütünlerden oluşuyor. Yerli tütün mezarda, ithal tütün sarayda” dedi.

9 Ocak 2002’de çıkarılan yasa ile devlet destekli alımların sona erdirildiğini, sözleşmeli üretim ve açık artırma esaslı satış sisteminin getirildiğini belirten Sarıbal, “TEKEL 2008 yılında British American Tobacco firmasına 1 milyar 720 milyon dolara satıldı. Böylece 1925’te Reji’den devralınan TEKEL, özelleştirme bahanesiyle tekrar yabancı sermayeye teslim edildi. 2009 yılında 182 bin üreticiden tütün alımı yapılmışken, 2024 yılında 43 bin üreticiden tütün alındı. Alım yapılan tütün miktarı 2009 yılında 93 bin tondu, 2024 yılında 74 bin tona düştü. Türkiye’de üretilerek alımı yapılan tütünlerin 2009 yılında sadece bin 714 tonu yabancı menşeliydi, 2024 yılında 20 bin 252 tona yükseldi. Tütün ihracatı 2009 yılında 97 bin tondu, 2024 yılında 50 bin tona geriledi. Tütün ithalatı 2009 yılında 77 bin tondu, 2024 yılında 116 bin tona yükseldi. 2009 yılında 480 milyon dolar olan tütün ihracatı 2024 yılında 365 milyon dolara düştü. Buna karşılık 2009 yılında 389 milyon dolar olan tütün ithalatı 714 milyon dolara yükseldi. Bu tablo, AKP iktidarının yerli tarımı tasfiye eden politikalarının bir sonucu” ifadelerini kullandı. Üreticilerin, çokuluslu firmalarla tek başına yaptığı sözleşmelerden doğan haklarını koruyamadığını dile getiren Sarıbal, sözleşmeli üretimde devletin bir garantör olarak devreye girmesi, tütün ve sigaranın üretimi, pazarlanması ve denetlenmesinden sorumlu olacak TEKEL benzeri bir örgütün yeniden hayata geçirilmesi gerektiğini söyledi.

“SURUÇ KATLİAMI’NDA YİTİRDİĞİMİZ 33 CANI UNUTMAYACAĞIZ”

CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, Suruç Katliamı’nın 10. yılında yaşamını yitirenleri de andı, yaptığı açıklamada, “O gençler, ellerinde kitaplarla, oyuncaklarla, umutla yola çıkmıştı. Barış için, kardeşlik için, yaralı bir coğrafyada çocuklara umut olmak istemişti. Ancak bu ülkenin kanlı politik hesapları o umut dolu yürekleri hedef aldı. 33 can, IŞİD eliyle, devletin göz yummasıyla, iktidarın çıkar hesaplarıyla paramparça edildi. 33 düş yolcusunu, barışa inanan o güzel yürekli gençleri unutmadık, unutturmayacağız. Barış ve demokrasi için hayatını kaybedenlerin anılarını mücadelemizde yaşatacağız” diye konuştu.

Mısır ithalatında 31 Temmuz’a kadar kullanılmak üzere 500 bin tonluk tarife kontenjanı uygulanması kararını eleştiren CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, verilen 15 günlük sürenin ithalatın yapılması için yeterli olmadığını belirterek, “Depolar dolu, hasat kapıdayken ithal mısıra sıfır vergi kıyağında asıl soru; 500 bin ton mısır ithalatını kimin yapacağıdır. Bu imtiyaz kimlere verildi?” dedi.

CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, Meclis’te düzenlediği basın toplantısında mısır ithalatında 31 Temmuz’a kadar kullanılmak üzere 500 bin tonluk tarife kontenjanı uygulanması kararını eleştirdi. Türkiye’nin çiftçiyi görmezden gelen, ürününü değersizleştiren, emeğini hiçe sayan bir ithalat cennetine dönüştürüldüğünü kaydeden Sarıbal, “Hasada 15 gün kala ithalat kapıları ardına kadar açılıyor. Üstelik sıfır gümrükle. Yerli üreticiye açıkça ‘ekme, satamazsın, bat’ deniyor. Türkiye, mısır üretimini her yıl artırmasına rağmen, 2003’ten 2025’e tam 41 milyon ton mısır ithal edildi, kasadan 10 milyar dolar çıktı. Kim kazanıyor? İthalatçı lobiler, yandaşlar, aracı şirketler, komisyoncular. Peki Adana’da, Konya’da, Karaman’da, Eskişehir’de, Şanlıurfa’da çiftçi ne olacak? Onun ürünü değersizleşecek, emeği heba olacak, borcunu ödeyemeyecek. Hasat öncesi 500 bin ton sıfır gümrüklü mısır ithalat kararı fiyatları baskılayarak, üreticiyi vuracak. Daha geçen hafta tonu 12 bin 300 TL olan mısır 500 TL birden düştü” diye konuştu.

Verilen 15 günlük sürenin bu ithalatın yapılması için yeterli olmadığını savunan Sarıbal, “Sıfır gümrükle 500 bin ton mısır ithalatını kim yapacak?” sorusunu yöneltti. Sarıbal, “Şeytana bile ters pabuç giydiren bir iktidar var ortada. Eski Maliye Bakanı Kemal Unakıtan’ın oğlunun sahibi olduğu şirketin 4 bin ton mısır ithalatında gümrük vergi artırımıyla karını nasıl yüzde 40 artırdığını hatırlayın. Gidenin arkasından iyi konuşulur derler ama… Bu memlekete çektirdiklerinden sonra, yatacak yerleri yok. Şimdi asıl soru şu: 500 bin ton mısır ithalatını kim yapacak? Bu imtiyazı kimlere verdiniz?” dedi.

ÜRETİCİ HASAT YAPMADAN ZARAR ETTİ

Mısırın Türkiye’de en çok yem sanayinde kullanıldığını vurgulayan Sarıbal, “Türkiye’de son 5 yılda mısır üretimi yaklaşık yüzde 35 oranında arttı. 2019 yılında 6 milyon ton olan üretim, 2024 yılında 8,1 milyon tona yükseldi. TÜİK, 2025 yılında üretimin yüzde 4,9 oranında artarak 8,5 milyon ton olacağını tahmin etti. Üretimin yaklaşık yüzde 58’i Konya, Adana, Şanlıurfa, Eskişehir ve Karaman illerinde yapılıyor. TÜİK, 2024 yılı itibariyle mısırda kendine yeterlilik oranını yüzde 96,5 olarak açıkladı” diye konuştu. Son 9 ayda Türkiye’nin toplam 3,5 milyon ton mısırı sıfır veya düşük gümrükle ithal ettiğini hatırlatan Sarıbal, “Hasada 15 gün kala ithalat kararı alınarak depolar ithal mısırla dolduruluyor. Yerli mısır hasadı Adana’dan başlayacak, yerli ürün piyasaya girmeden ithalatla arz fazlası yaratılıyor. Fiyatların düşmesi kaçınılmaz. Üretici hasat yapmadan zarar etti. Toprak Mahsulleri Ofisi 2022 yılında ton başına 5 bin 700 TL olan mısır alım fiyatını 2023 yılında yalnızca yüzde 5,3 artırarak 6 bin TL açıkladı. Fiyat üretim maliyetinin çok gerisinde kaldığı” ifadelerini kullandı. TMO’nun 2024 yılında ise henüz alım fiyatı açıklamadığını kaydeden Sarıbal, üreticinin mağduriyet yaşamaması için üretim giderleri ile enflasyon göz önünde bulundurularak fiyatın derhal açıklanması gerektiğini, bu gecikmenin üreticiyi daha da zor duruma bıraktığını ifade etti.

“EMEĞİ YOK SAY, ÜRETİCİYİ BORCA BATIR, ÜSTÜNE CEZA KES!”

CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, çiftçilerin yaşadığı derin krizle ilgili de açıklama yaptı, karpuz ve soğan üreticilerinin ürünlerini satamadığını, patates, domates, bezelye üreticisinin maliyeti karşılayamadığını dile getiren Sarıbal, “Tarlada karpuz var, alan yok. Soğan çuvallarda bekliyor, soran yok. Çünkü bu ülkede çiftçiye sahip çıkan bir tarım politikası yok. Sakarya’da toptancıların son anda alımdan vazgeçmesi üzerine karpuzlarını yere döken çiftçilere 1 milyon 400 bin TL ile 17 milyon 200 bin TL arasında ceza kesiliyor. Bu tam da AKP’nin çiftçiye reva gördüğü tarım politikasının özetidir. Tüccar ‘almıyorum’ deyince üretici yere döküyor, çünkü elinde kalmış karpuzun yarın bir değeri yok. Ürünü satamadığı için cezalandırılıyor. Peki devlet nerede? Ürün para etmiyor, alıcı çekiliyor, devlet yine yok. Planlama yok, alım garantisi yok, destek yok. Ama ceza var! Üretici satamadığı ürünü yere dökünce ‘piyasa düzenini bozdu’ diyorlar. Oysa bu düzen zaten çiftçiyi yok etmek için kuruldu. Önce üreticiyi, köylüyü koruyacaksınız. Önce üretime sahip çıkacaksınız. Üreticiyi borç batağına sürükleyip, malını satamadığı için cezalandırmak, tarım politikasının geldiği utanç verici noktayı gösteriyor” ifadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Tarım sektörümüz dimdik ayakta” sözlerine tepki gösteren CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, “Çiftçi çöküş yaşarken, ‘Dimdik ayaktayız’ diyen Saray, enkazın üzerini örtmeye çalışıyor” dedi.

CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, TBMM’de yaptığı basın toplantısında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “çiftçinin borç yükü” üzerinden yaptığı değerlendirmeleri Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin 7 yıllık tarım ve hayvancılık verileriyle eleştirdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Tarım sektörümüz dimdik ayakta” sözlerine tepki gösteren Sarıbal, “Çiftçi çöküş yaşarken, ‘Dimdik ayaktayız’ diyen Saray, enkazın üzerini örtmeye çalışıyor” dedi. Çiftçi kredilerinin artmasının bir “başarı göstergesi” olarak anlatıldığını belirten Sarıbal, “Çiftçi kredi alıyor çünkü destek yok, borçlanıyor çünkü maliyetler patladı. Çiftçinin hali perişan, tarlada emek var ama karşılığı yok. Karpuz tarlada 3 liraydı, 2 liraya düştü!  Domates tarlada 3 liraya kadar düştü. Soğan, karpuz… Fiyatlar tarlada dip yaptı ama markette hala uçurum var. Tarlada 2-3 lira olan ürün, markette 10 katına satılıyor. Üreten kazanamıyor, tüketen geçinemiyor” diye konuştu.

ÇİFTÇİ SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİNDEN ÇIKTI

Son yıllarda üretimden hızla kopan çiftçinin, destekten yoksun bırakıldığını, borç batağına sürüklendiğini kaydeden Sarıbal, tarımsal istihdam ve üretimdeki düşüşün, ithalata bağımlılığı artırdığını, bunun iktidarın “bilinçli tercihi” olduğunu söyledi. Tarımda sürdürülebilirliğin temel unsurlarından biri olan sosyal güvenlik sisteminden çiftçilerin kopuşunun hızlandığını vurgulayan Sarıbal, “2021 yılında Sosyal Güvenlik Kurumu’na kayıtlı çiftçi sayısı 1 milyonken, 2024 sonunda bu sayı 419 bine kadar düştü. Yani üç yılda yarıdan fazla çiftçi sosyal güvenceden çıktı. Tarımsal istihdam 2018-2024 döneminde 455 bin kişi azalarak 5,3 milyondan 4,8 milyona düştü. Tarımın toplam istihdamdaki payı yüzde 18,4’ten yüzde 14,8’e geriledi. AKP’li yıllarda yıllık ortalama reel büyüme hızı Gayrisafi Yurt İçi Hasılada yüzde 5,4 olurken tarımda yüzde 2,7’de kaldı. Başkanlık rejiminde GSYH büyüme trendini (yüzde 5,3) korurken tarımda büyüme oranı yüzde 1,4’e düştü. Başkanlık rejiminde Gayrisafi Yurt İçi Hasıla içerisindeki payı yüzde 6’dan yüzde 5,6’ya geriledi. Tarım Kanunu’na göre tarımsal desteklerin Gayrisafi Yurt İçi Hasıla içerisindeki payının en az yüzde 1 olması gerekmektedir. 2018 yılında bu binde 4 iken 2025 yılında binde 2’ye geriledi” ifadelerini kullandı.

ÇİFTÇİYE DESTEK YOK, İTHALATTA REKOR VAR!

Tarım desteklerinin yetersizliğinin, çiftçileri borçlanmaya mecbur ettiğini kaydeden Sarıbal, “Çiftçilerin bankalara olan borçları 2018 Haziran ayında 98,4 milyar TL iken 2025 nisan ayında 38,4 milyar lira artarak ilk kez 1 trilyon lira sınırını aştı ve 1 trilyon 9 milyar liraya çıktı. Tarım desteklerinin yetersizliği nedeniyle çiftçiler banka kredilerine yöneldiler. 2018 yılında hayvancılık desteklerinin toplam tarımsal destekleme ödemeleri içindeki yüzde 26,3 iken 2024 yılında bu pay yüzde 21’e düştü. AKP tarımda uyguladığı politikalarla, üretmeyi ithal etmekten daha pahalı hale getirdi. Bu nedenle stratejik ürünlerde üretim ya düştü ya da sabit kaldı. Üretim nüfus artışına paralel olarak artmadığı için üretimdeki açıklar ithalatla kapatıldı. Türkiye’nin en çok ithal ettiği tarım-gıda ürünleri buğday, soya, mısır ve pamuk ve ayçiçeği yağıdır. 2002-2024 yılları arasında toplam ithal edilen buğdayın yüzde 56,7’si, mısırın yüzde 57,1’i, ayçiçek yağının yüzde 52,5’i başkanlık sistemine geçildikten sonraki 7 yılda yapılmış. Bu, yalnızca 7 yılda, önceki 15 yıla kıyasla daha fazla ithalat yapıldığını gösteriyor. Örneğin soyada ithalatın neredeyse yarısı yüzde 48,2’si bu dönemde gerçekleşmiş. 2021 yılına oranla hayvan mevcudu 3,7 milyon baş azaldı. Başkanlık rejimi canlı hayvan ve kırmızı et ithalatını artırdı. 2010-2017 arasında 5,7 milyar dolarlık ithalat yapılmışken; 2018-2025 arasında 6,3 milyar dolarlık ithalat yapıldı” dedi.

TARSİM YETERSİZ: DEVLET BÜTÇESİ DEVREYE GİRMELİ

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Nisan 2025’te yaşanan ve 65 ilde etkili olan zirai don felaketi sonrasında TARSİM kapsamında ödemelerin yapıldığına, kasım ayına kadar zararın karşılanacağına yönelik açıklamalarına da değinen Sarıbal, “Türkiye, son yüzyılın en şiddetli zirai don olayıyla karşı karşıya kaldı. Aynı anda hem radyasyon tipi hem de rüzgarla gelen adveksiyon tipi donların etkili olduğu günlerde sıcaklıklar -15 derecenin altına indi. Özellikle üzüm, kayısı, fındık, şeftali ve nektarin üretimi büyük darbe aldı. TARSİM, ülke genelindeki toplam zararı 21,5 milyar TL olarak belirledi. Ancak aradan geçen süreye rağmen bu zararın sadece 1,3 milyar TL’si ödenmiş durumda. Bu çapta bir iklim afeti için sadece TARSİM’i adres göstermek gerçekçi değil. Ortada olağanüstü bir durum var. Don tipi bile klasik değil, atmosferik olarak farklı. Böyle bir afeti sigorta sistemi tek başına karşılayamaz. Bu kadar geniş alanı etkileyen bir iklim felaketinde, devletin doğrudan bütçe ayırdığı, kamu gücüyle finanse edilen bir sistem devreye girmelidir. Devlet bu yükü çiftçinin sırtına yıkmamalıdır” diye konuştu.

YANAN ORMAN ALANI 7 YILDA 8 BİN HEKTARDAN 34 BİNE ÇIKTI

Milletvekili Orhan Sarıbal, yalnızca son üç günde çıkan 300’e yakın orman yangınlarıyla ilgili olarak koordinasyon eksikliği, havadan destek yetersizliği ve yıllardır işlevsiz bırakılan yangın söndürme uçaklarına dikkat çekti, yaşananları “doğa değil, yönetim felaketi” olarak tanımladı. Her yıl aynı tablonun yaşanmasının bir tesadüf olmadığını belirten Sarıbal, “Bu tekrar eden tablo, bilerek ve isteyerek sürdürülen bir politik tercihin sonucudur. Ormanlarımız, bu iktidarın gözünde birer arsa potansiyelidir” dedi. Başkanlık sistemine geçilen 2018 yılından itibaren ormanların daha hızlı bir şekilde tahrip edildiğini vurgulayan Milletvekili Sarıbal, “2018 – 2024 yılları arasında Cumhurbaşkanı kararı ile 38 milyon metrekareden fazla orman alanı, orman sınırları dışına çıkarıldı. Son yıllardaki aşırı odun üretimi, sürdürülebilir ormancılığa darbe vurmaktadır. 2003-2017 yılları arasında endüstriyel odun üretimi yıllık ortalama 12,2 milyon metreküpken bu miktar başkanlık sistemi döneminde 23,6 metreküpe yükseldi. 2003-2017 yılları arasında yanan orman alanı yıllık ortalama 8 bin hektarken; 2018-2024 yılları arasında 34 bin hektara yükseldi. Yani iktidar bir yandan ‘Yeşil Vatan’ derken, diğer yandan ormanı yerleşime ve ranta açacak düzenlemelerle bu vatanı adım adım yok ediyor. 23 yıllık AKP iktidarı, ormanı bir doğa varlığı olarak değil; paraya, ranta, imtiyaza çevrilecek bir arazi olarak görmüş, bu anlayışı da tüm ormancılık politikalarına yansıtmıştır” diye konuştu.

CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, 2 Temmuz 1993’te Sivas’ta Madımak Oteli’nde şair, yazar, müzisyen ile otel görevlilerinin katledilmesinin 32. yıl dönümü nedeniyle Meclis’te basın açıklaması yaptı.

Katliam sorumlularının serbest bırakılma sürecinin, iktidar eliyle yürütülen bir cezasızlık politikası olduğunu kaydeden Sarıbal, “Bugün katillerle hesaplaşılmadıysa, o zihniyet yargılanmadıysa, devletin sorumluluğu açıkça ortaya konmadıysa; bu ülkede adalet yoktur. Yakanları da, aklayanları da, katilleri serbest bırakanları da affetmeyeceğiz. 33 canımız için 2 Temmuz’da Sivas’tayız. Alevi toplumunun yaşadığı bu büyük travmanın tanığı ve takipçisi olmaya, Meclis’te ve sokakta adalet mücadelesini yükseltmeye devam edeceğiz” ifadelerini kullandı. Milletvekili Sarıbal, Madımak Katliamı faillerinin yıllar içinde birer birer serbest bırakıldığını, ödüllendirildiğini, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın affıyla veya yargı kararlarıyla cezalarının hafifletildiğini belirtti. Anayasa Mahkemesi’nin 2023 yılındaki sanıkları terör suçlusu saymayan kararını da hatırlatan Sarıbal, “Bugün karşımızda adaletin, hukukun ve vicdanın yerle bir edildiği açık bir insanlık suçu ile iş birliği tablosu vardır. Madımak Katliamı organize bir insanlık suçudur. Bu suçun faillerine uygulanan cezasızlık politikası; hem Türkiye’nin demokrasi mücadelesine hem de hukukun üstünlüğü ilkesine büyük bir darbedir. Anayasa Mahkemesi’nin 2023 yılında verdiği kararla, sanıklar terör suçlusu sayılmamış ve infaz indirimiyle tahliye edilmelerinin yolu açılmıştır. Daha önce de iki sanık, Cumhurbaşkanı tarafından yaşlılık gerekçesiyle affedilmişti. Bu kararların hiçbiri ceza hukukuna, infaz ilkelerine ya da adalet duygusuna uygun değildir. Devletin cezasızlık zırhı, ne yazık ki katillere kalkan olmuştur. Bu bilinçli bir tercihtir! Maraş’ta, Çorum’da, Sivas’ta katledilen yurttaşlarımızın hesabı sorulmadan, bu ülkeye adalet gelmeyecek” diye konuştu.

GEÇMİŞLE YÜZLEŞMEDEN GELECEK KURULMAZ!

Toplantıda 28 Mayıs 1980’de Çorum’da başlatılan ve 4 Temmuz’a kadar süren katliamda hayatını kaybedenleri de anan Sarıbal, “Devletin gözetiminde, karanlık odakların planlamasıyla günlerce süren bir kıyım yaşandı. 57 canımız katledildi, yüzlercesi yaralandı, binlercesi göçe zorlandı. Bu bir provokasyondu, planlı bir kıyımdı. Ve ne yazık ki tıpkı Maraş’ta, Sivas’ta, Gazi Mahallesi’nde olduğu gibi, failler korunurken, mağdurlar yalnız bırakıldı. Adaletin ertelendiği her gün, karanlık cesaret buldu. Sanıklar korundu, deliller karartıldı, dosyalar kapatıldı. Ve bugün hala nefret söylemleriyle, ayrımcılıkla, ötekileştirmeyle karşılaşıyorsak, bunun sebebi geçmişle yüzleşilmemiş olmasıdır. Gerçek bir demokrasi; hakikatle yüzleşmekle, adaleti her yurttaş için eşit biçimde sağlamakla mümkün” diye konuştu.

CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, Meclis’te yaptığı basın açıklamasında, AKP’nin TBMM’ye sunduğu ve Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu’nda görüşülecek olan zeytinlikler başta olmak üzere tarım arazileri, orman alanları ve meralar üzerinde madencilik faaliyetlerine sınırsız yetki tanıyacak yasa teklifine tepki gösterdi.  “AKP torbayı açtı, içinden rant, yağma, acele gasp çıktı” diyen Milletvekili Sarıbal, “AKP’nin holding bakanları yetmedi, şimdi de holding vekilleri devreye girdi, binlerce zeytin üreticisini, köylüyü yerinden edecek ve doğal varlıkları, meraları, tarım alanlarını yağmalayacak yeni bir yasa teklifini Meclis’e getirdi. Teklif ile; zeytinliklerin üstüne maden sahası kurulabilecek. Kamulaştırma adı altında halkın malı şirketlere aktarılabilecek. Madencilik faaliyetlerinin tapuda zeytinlik olarak kayıtlı alana denk gelmesi durumunda zeytin ağaçları, başka bir alana taşınacak. ÇED süreçlerini ‘hızlandırma’ bahanesiyle çevre koruma yükümlülüklerini tamamen yok sayan, acele gasp olarak tanımlayabileceğimiz bir anlayış dayatılıyor. Tarım arazileri, ormanlar, meralar bir kalemde maden sahası ilan edilebilecek. Halk bölgeden çıkarılıp başka yerde kiracıya dönüştürülecek. Maden şirketi ruhsat için devlete başvurduğunda 4 ay içerisinde yanıt verilmezse ruhsat onaylanmış sayılacak. Ve bütün bunlar ‘kamu yararı’ yalanıyla yapılacak. Yararı olan varsa o da maden baronları, rant ağaları, ihale avcılarıdır. Teklifin yasalaşması durumunda madencilik faaliyetlerine yönelik ruhsatlandırma süreçleri değiştirilecek” ifadelerini kullandı.

DANIŞTAY YÖNETMELİĞİ DURDURDU, ŞİMDİ TORBA YASA İLE GELİYORLAR

Milletvekili Sarıbal, 1939’da kabul edilen Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunu’nun, iktidar tarafından yıllardır delik deşik edilmeye çalışıldığını belirterek, “Bu yasa, zeytinliklere 3 kilometre mesafe kuralı getirmişti. Kanun’un 20. Maddesiyle zeytinlik sahalarının daraltılması genel olarak yasaklanmıştır. Ancak, belediye sınırları içinde bulunan zeytinlik sahalarının imar hudutları kapsamına alınması durumunda, altyapı ve sosyal tesisler dahil toplam yapılaşma, zeytinlik alanının yüzde 10’unu geçemez. Bu sınırlama, zeytinliklerin korunmasını sağlamak amacıyla getirilmiştir. Ancak AKP, 2003’ten bu yana bu mesafeyi ortadan kaldırmak ve zeytinlikleri sanayi, enerji ve maden yatırımlarına açmak için 10’dan fazla girişimde bulundu” dedi. AKP’nin yönetmelikler aracılığıyla yasa koymaya çalıştığını vurgulayan Sarıbal, 1 Mart 2022’de çıkarılan maden yönetmeliğiyle zeytinliklerin madenciliğe açılmasının Danıştay kararıyla iptal edildiğini hatırlattı. Ancak şimdi, aynı niyetin yeniden Meclis’e taşındığını ve bu kez yasa değişikliği yoluyla geçirmeye çalışıldığını ifade etti.

TÜRKİYE’YE İTHAL BİR GELECEK BIRAKACAKLAR

Türkiye’nin 205 milyona yakın zeytin ağacıyla önemli bir üretici olduğunu belirten Sarıbal, “Bu ağaçların ürettiği zeytin ve zeytinyağının değeri binlerce yıla yayılır. Bir yanda köylünün bin yıllık emeği, diğer yanda birkaç patronun 5-10 yıllık karı. Bunu savunmak akıl değil, alenen ihanettir. Bugün halk, litresini 300-500 TL’ye zor alıyor zeytinyağını. Bu yasa geçerse, yarın o zeytinyağını da yurtdışından ithal edeceğiz. Bir gecede köylünün varına yoğuna el koyacaklar. Toprağından çıkarıp kiracı yapacaklar. Türkiye’ye ithal gelecek bırakacaklar” diye konuştu.

 “ZIMNİ ONAY FELAKETTİR”

Kanun teklifinde yer alan ve 4 ay içinde cevap verilmeyen başvuruların onaylanmış sayılması anlamına gelen “zımni onay” maddesinin çok ciddi bir risk taşıdığını vurgulayan Sarıbal, bu durumun kamu kurumlarını işlevsizleştireceğini belirtti. Sarıbal sözlerini şu çağrıyla tamamladı: “Bu anlayış, ülkemizin ormanlarını, tarım alanlarını ve tüm korunması gerekli önemli alanlarının hızlıca enerji ve maden projelerine açılması anlamına geliyor. Uygulamada, ilgili kurumların iş yükü veya personel yetersizliği gibi gerekçelerle tepki verememesi zımni onay olarak kabul edilecek. Zeytinliğe, ormana, tarlaya, meraya sahip çıkmak istiyorsak bu talan düzenine karşı topyekûn direnmeliyiz. ‘Zeytinime dokunma’ demek yetmez. Bu yasa, binlerce üreticinin toprağını, halkın yaşam alanlarını, geçimini, geleceğini gasp etme yasasıdır.”

Zeytinlik alanların yok olmasına yol açabileceği gerekçesiyle tepki çeken kanun teklifi, TBMM Komisyonu’nda görüşülürken tartışmalar büyüdü ve oturumda yumruklu kavga çıktı. AK Parti Bursa Milletvekili Mustafa Varank ile CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal arasında gerginlik yaşandı.

AK Parti Bursa Milletvekili Mustafa Varank ile CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal arasında da sert tartışmalar yaşandı.

TBMM Komisyonu’nda görüşülen ve zeytinlik alanların madencilik faaliyetlerine açılmasını öngören teklif, ciddi gerilime yol açtı. Tartışmalar, zeytinciler ve sivil toplum kuruluşlarının komisyona alınmaması nedeniyle alevlendi. Muhalefet milletvekilleri “Sivil toplum susturulamaz” diyerek söz konusu uygulamaya tepki gösterdi. Gerginlik kısa sürede fiziksel bir kavgaya dönüştü; milletvekilleri arasında yumruklu arbede yaşandı.

YUMRUKLAR HAVADA UÇUŞTU

Komisyondaki söz alma tartışmaları sırasında ortam gerildi, milletvekilleri arasında itişmeler başladı. Kısa süre içinde bazı isimler arasında fiziksel müdahaleler ve yumruklaşmalar yaşandı.

“ÇIK ŞURADAN, TERBİYESİZLİĞE BAK”

TBMM Sanayi Komisyonu Başkanı ve AK Parti Bursa Milletvekili Mustafa Varank ile CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal arasındaki gerilim, AK Parti Eskişehir Milletvekili Nebi Hatipoğlu’nun Sarıbal’ı itmesiyle büyüdü.

Varank’ın Sarıbal’a “Çık şuradan, terbiyesizliğe bak. Önümü kesemezsin” ifadelerini kullandığı, Sarıbal’ın ise “Sensin terbiyesiz” şeklinde karşılık verdiği görüldü.

Yaşanan arbedenin ardından, görüşmelere geçici olarak ara verildi.

ZEYTİNLİK YASASI NE GETİRİYOR?

Gündemdeki teklif, zeytinlik alanlarda “kamu yararı” gerekçesiyle maden faaliyetlerinin önü açılabilir düzenlemesini içeriyor. Çevre savunucuları bu düzenlemenin, zeytinliklerin yok olmasına ve doğal dengenin bozulmasına neden olacağını savunuyor.

Kaynak: bursadabugun.com

CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, TBMM’de yaptığı basın toplantısında 2025 yılı yaş çay alım fiyatlarına ilişkin açıklamalarda bulundu.

AKP iktidarının çay politikasını “tasfiye planı” olarak nitelendirirken, “Çay üreticisinin alın teri bir kez daha sermayeye kurban edildi. Üretici her kiloda 5 TL zarar ediyor, yaş çay alım fiyatı 35 TL’ye çekilmeli” dedi. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 2025 yılı için kilogram başına 25,44 TL olarak açıkladığı yaş çay alım fiyatını eleştiren Sarıbal, bu rakamın 29 TL’yi bulan üretim maliyetinin altında kaldığını, ayrıca önceki yıllarda verilen prim desteğinin de bu yıl kaldırıldığını hatırlattı. Bu durumun, üreticiye açıkça “zararına üret, tarlayı terk et” mesajı verdiğini belirten Sarıbal, yaş çay alım fiyatlarına dair son üç yılı hatırlatarak, AKP iktidarının her yıl üretici beklentisinin altında kaldığını söyledi. 2023 yılında 18 TL beklentiye karşılık 11 TL fiyat verildiğini, 2024’te maliyetin 17 TL olduğu ortamda fiyatın 19 TL’de kaldığını, bu yıl ise 29 TL’lik maliyete rağmen 25,44 TL fiyat açıklandığını belirten Sarıbal, enflasyonun %48,7, tarımsal girdi artışının ise %37,9 olduğu bir ortamda üreticiye %33,9’luk artışla yetin denmesinin açıkça siyasi bir tercih olduğunu ifade etti.

AKP’NİN SINIFSAL TERCİHİ: KÜÇÜK ÜRETİCİYE TASFİYE, SERMAYEYE TEŞVİK

Milletvekili Sarıbal, yaşanan süreci tarımda neoliberal dönüşümün bir parçası olarak değerlendirdi. Özel sektör fabrikalarının belirlediği fiyatlarla üreticinin zarar ettiğini, buna karşılık şirketlerin karlarını artırdığını ifade eden Sarıbal, “Bu model AKP’nin tarımdaki sınıfsal tercihidir: Küçük üretici tasfiye, büyük şirketlere teşvik” dedi. Sözleşmeli üretim modeline de dikkati çeken Sarıbal, bu sistemle çiftçilerin kendi toprağında işçileştirilmek istendiğini vurguladı. “Bu modelde üretim kararını şirket verir, riski üretici üstlenir. Yani çiftçi kazanmaz, taşeronlaşır” uyarısında bulundu.

ÇAYKUR VARLIK FONU’NDA, ÜRETİCİ BORÇ BATAĞINDA

Türkiye’de çay üretiminin yüzde 70’inin Rize’de, geri kalanının Trabzon, Artvin ve Giresun’da yapıldığını hatırlatan Sarıbal, 2024 verilerine göre 118 bin çiftçinin toplam 791 bin dekar alanda 1 milyon 430 bin ton yaş çay ürettiğini kaydetti. Türkiye’de çay üretiminin büyük ölçüde küçük aile işletmeleri eliyle sürdürüldüğünü belirten Sarıbal, “Rekoltenin yüzde 55’i ÇAYKUR tarafından işlenmiştir. Üreticilerinin yaklaşık yüzde 74’ü 5 dekar altında araziye sahipken, sadece yüzde 0,4’ü 20 dekar ve üzerinde araziye sahiptir. Türkiye’de her yıl ortalama 290 – 320 bin ton arasında kuru çay tüketilmektedir. Bu miktarın yaklaşık 133 bin tonu ÇAYKUR tarafından, 135-145 bin tonu özel sektör firmaları tarafından, 35-45 bin tonu ise yabancı kökenli çaylardan oluşmaktadır. Yabancı kökenli çayların, toplam çay tüketimi içindeki oranı yüzde 10-15 civarındadır. Türkiye’ye ithalat yoluyla ya da gayri resmi yollarla giriş yapan bu çaylar, yerli üreticiyi olumsuz etkilemektedir. Varlık Fonu’na devredildikten sonra her yıl zarar açıklayan ÇAYKUR’u 2022’de 60 milyon TL, 2023’te 69 milyon TL, 2024 yılında ise 73 milyon TL olan dönem karları bile kurtaramadı. ‘AKP’nin arka çiftliği’ olarak nitelenen ÇAYKUR’un 2023 yılı itibariyle bankalara olan 5,8 milyar TL borcu bulunmaktaydı” dedi.

FİYAT REVİZE EDİLSİN, ÇAYKUR KAMULAŞTIRILSIN

Milletvekili Orhan Sarıbal, üreticilerin acil taleplerini şöyle sıraladı: “Alım fiyatı maliyetler ve enflasyon dikkate alınarak revize edilmeli, özel sektörün ÇAYKUR’un altında alım yapması yasaklanmalı, fiyatlar tüm paydaşların görüşleriyle belirlenmeli, kota ve kontenjan uygulamaları son bulmalı, ÇAYKUR Varlık Fonu’ndan çıkarılmalı ve özerk bir yapıya kavuşturulmalı.”

İKTİDARIN “PROGRAMA UYGUN” EKONOMİSİ: FAİZE SERVET, HALKA YOKSULLUK!

CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, Erdoğan-Şimşek ortak yapımı ekonomi programını da sert sözlerle eleştirdi. “Programa uygun” adı altında yürütülen ekonomik politikaların, halkı sefalete, sermayeyi zenginliğe boğduğunu belirten Sarıbal,  “2025’in ilk dört ayında 2 trilyon 810 milyar TL vergi toplandı. Buna rağmen 885,5 milyar TL bütçe açığı verildi. Yalnızca dört ayda 724,6 milyar TL faiz ödemesi yapıldı. Toplanan her 100 liralık verginin 26 lirası doğrudan faize gitti. Bu program halk için değil, faiz baronları için yazılmış bir ekonomi programıdır. Hazinenin topladığı gelir vergisinin 469 milyar TL’si işçilerin sırtından kesildi. Aynı dönemde şirketlerden alınan kurumlar vergisi sadece 23,7 milyar TL oldu. Bu ne demektir? İşçi, patronun 20 katı vergi ödüyor. Şimşek 2025 için %15 enflasyon hedefi koydu. Yılın ilk dört ayında %13,36 enflasyon gerçekleşti. Şubat ayında tahmin %24’e yükseltildi. Yani daha yılın yarısına varmadan hedefler çöktü. Ama ‘programa uygun’ gidiyoruz, diyorlar. Bugün Türkiye’de çalışabilir durumda olan 66 milyon insanın sadece 22,3 milyonu kayıtlı ve tam zamanlı istihdamda. 11,5 milyon kişi geniş tanımlı işsiz. Emeklilerin %68’i çalışıyor ya da iş arıyor. Çocukların %24,9’u işçileşmiş durumda. 7 milyon çocuk yoksullukla boğuşuyor. Her iki gençten biri mutsuz. AKP ile birlikte büyüyen gençler, umutla değil, kaygıyla yaşıyor. Eğitimden koparılan 613 bin çocuk var. Gençlik; bir yandan işsizlikle, bir yandan borçla, bir yandan geleceksizlikle mücadele ediyor. Ama iktidar hala faizi kutsuyor. Erdoğan ve Şimşek’in programı; emekçinin geleceğinden, çocuğun eğitiminden, yaşlının emekliliğinden tasarruf etme programıdır” ifadelerini kullandı.

CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, TBMM’de düzenlediği basın toplantısında, AKP’li TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un Alevileri hedef alan açıklamalarına tepki gösterdi.

Sarıbal, Kurtulmuş’un Yavuz Sultan Selim ve İdris-i Bitlisi’nin Şah İsmail’e karşı ittifakını öven sözlerinin “tekçi ve otoriter” bir zihniyeti ortaya koyduğunu ifade etti, “Numan Kurtulmuş’un açıklamaları, temsil ettiği siyasi zihniyetin tarihsel kodlarını, Alevilere yönelik yıllardır süregelen dışlayıcı, yok sayıcı ve baskıcı anlayışı açıkça gözler önüne sermektedir” dedi. Kurtulmuş’un açıklamalarının “barış yerine düşmanlık, eşit yurttaşlık yerine tahakküm, çoğulculuk yerine tekçilik” anlamına geldiğini söyleyen Sarıbal, “Ömer Çelik’in ‘Mezhep zehirdir’ sözleri, Suriye’deki katliamları meşrulaştırma çabasının ve mezhepçi nefret siyasetinin açık bir özetiydi. Numan Kurtulmuş’un açıklamaları ise, temsil ettiği siyasi zihniyetin tarihsel kodlarını ifşa etmiştir. Yavuz Sultan Selim’in Anadolu’daki Alevi topluluklara yönelik katliamlarını meşrulaştırmak; yüz binlerce canın döküldüğü o karanlık süreci övmek, ne tarih bilincine, ne vicdana, ne de demokratik bir toplum tahayyülüne sığar. Bir halkın acısını yok sayarak, tarihsel travmalar üzerinden ‘birlik’ kurulamaz. Barış, ancak halkların eşit temsiliyetiyle, geçmişle yüzleşen ve yaraları saran bir anlayışla mümkündür. Tarihsel suçları sahiplenerek değil! Kurtulmuş’un sözlerinin vardığı yer; barış yerine düşmanlık, eşit yurttaşlık yerine tahakküm, çoğulculuk yerine tekçiliktir. Alevileri hedef alan bu ayrımcı ve nefret dili asla kabul edilemez! Halkı kin ve düşmanlığa tahrik eden, toplumu inançlar üzerinden ayrıştıran bir anlayışın Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’nda yeri olamaz. Kurtulmuş’un yeri sadece AKP’de, o zihniyetin hizasında bir yerdedir. Derhal istifa etmelidir” ifadelerini kullandı.

CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, Meclis’te düzenlediği basın toplantısında kuru soğandaki üretici ve market fiyatları arasındaki uçurumu gündeme taşıdı. Sarıbal, tarlada çuvallanmış halde 6-8 liraya satılan soğanın market raflarında 25 liraya kadar yükseldiğini belirterek, “Kuru soğan halde 16 liraya, pazarda 23 liraya, markette ise 25 liraya satılırken; üretici ve market fiyatları arasındaki fark yüzde 220’yi buldu. Üretici zarar ediyor, vatandaş ise soğan alamıyor” dedi. Yüksek enflasyonun emekçilerin cebini boşaltırken, sermayeye kaynak aktardığını ifade eden Sarıbal, “Türkiye’de yıllardır bir kaynak transferi yaşanıyor: Yoksuldan zengine, emekçiden saraylıya… Bu sistem halkı kuru simide, bir bardak çaya muhtaç bırakıyor” diyerek mevcut ekonomi politikalarını eleştirdi.

“PLANLI ÜRETİM VAR AMA ÜRETİCİ HALA YALNIZ”

Kuru soğanın planlı üretim kapsamına alındığını hatırlatan Sarıbal, buna rağmen üretim-tüketim dengesinin sağlanamadığını söyledi. Üreticilerin hala pazarlama zorlukları yaşadığını belirten Sarıbal, üretim kararlarının bir önceki yılın fiyatlarına göre alındığını, bu nedenle yıllar arasında büyük dalgalanmalar yaşandığını aktardı.

İHRACAT YOK DENECEK KADAR AZ!

Kuru soğan üretiminin 2024’te 2 milyon 632 bin ton olarak gerçekleştiğini kaydeden Sarıbal, “Ankara, yaklaşık 990 bin tonla üretimde ilk sırada yer aldı. Türkiye kuru soğan üretiminin yüzde 31’ini karşılayan Ankara’yı Amasya ve Çorum izledi. Kuru soğan üretiminin yarısını Ankara ve Amasya illeri karşıladı. Ankara ve Amasya illerinde kışlık soğan üretimi yapılırken, Adana ve Hatay illerinde ise daha çok yazlık soğan üretiliyor. Yazlık turfanda soğanlar kurutma yapılmadan pazara sunuluyor. 2024’te ihracat yüzde 27 azalarak sadece 95 bin ton olarak gerçekleşti. 2025’in ilk üç ayında ise ihracat yok denecek kadar az, sadece 2 bin ton. Bu düşüşün temel nedenlerinden biri Mısır’ın Avrupa pazarına yaptığı ucuz ihracat ve Türkiye’ye yapılan ithalat” dedi, Mısır ve Özbekistan’dan yapılan yaklaşık 8 bin tonluk ithalatın, Çukurova Bölgesi’nde maliyeti 15 lira olan soğanın tarlada 6-7 liraya düşmesine neden olduğunu vurguladı. Milletvekili Orhan Sarıbal, üreticilerin pazarlık güçlerinin zayıf olduğunu ve ürünleri üzerinde söz sahibi olamadıklarını belirtti. Üretici birliklerine finansal destek verilmesini, bu birliklerin bir müdahale kurumu gibi çalıştırılması gerektiğini vurgulayan Sarıbal, Tarım Kredi Kooperatifleri ve belediyelerin üreticiden soğan alarak sosyal yardım kapsamında halka dağıtmasını önerdi.

ÇİFTÇİNİN 1 YILI ŞİMDİDEN KAYIP

AKP iktidarının ithalata dayalı politikalarının üreticiyi toprağından ettiğini vurgulayan Sarıbal, 2021 yılından bu yana hayvan varlığında 6,6 milyon başlık bir azalma yaşandığını, ithalata aktarılan milyarlarca dolara rağmen kırmızı et fiyatlarındaki artışın durdurulamadığını söyledi. AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Et ve Süt Kurumu’na damızlık hayvan ithalatı yetkisi vererek ithalatın kapsamını genişletmesine de tepki gösteren Sarıbal, “2024 yılında 423 bin baş canlı hayvan ve 81 bin ton kırmızı et ithal edildi. Bu ithalat için devlet kasasından toplamda 1 milyar 235 milyon dolar (yaklaşık 39 milyar TL) harcandı. Ancak yurttaşın sofrasına ne ucuz et girdi, ne de fiyatlar durdu. 2010’dan bu yana toplamda 10,3 milyon baş canlı hayvan ve 419 bin ton kırmızı et ithal edilerek 12 milyar dolar ödendi. Üreticiye bir darbe de mısırdan geldi. Çiftçi, hasat hazırlığındayken, Erdoğan’ın imzasıyla 1 milyon ton mısır sıfır gümrükle ithal edilecek. Çiftçi ekerken yalnızdı, sulamada yalnızdı, mazotta ve gübrede yalnızdı. Şimdi de karşısına ithalatla çıkarılan bu karar, üreticiyi doğrudan hedef alıyor. Bu adım, üreticiyi tarımdan koparmaya, ithalat lobisinin çıkarlarını öncelemeye yönelik bilinçli bir tercih. İthalata bağımlı hale getirilen tarım sektörünün bankacılık sektörüne olan borcu da her geçen gün büyüyor. Mart 2025 itibariyle tarım sektörünün bankalara olan borcu 34,2 milyar lira artarak 970,1 milyar liraya ulaştı. Çiftçi, bir yandan artan maliyetlerle, diğer yandan don ve kuraklığın yarattığı kayıplarla boğuşuyor. Önümüzdeki bir yıl için umut yerine borç ve belirsizlik var” diye konuştu.