Bursa Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Metin Özdemir’in katkılarıyla gerçekleştirilen çalışmada katılımcılar, gelecek 6 ayda mevcut görünümlerinde iyileşme beklentisindeler. Ocak 2026 (2025 IV.Çeyrek)  Busiad İktisadi Yönelim Anketine verilen yanıtların; ekonomide gözlenen büyüme eğilimini teyit  eden ve TCMB’nin para politikasında gevşeme eğilimini ve enflasyondaki düşüşü yansıtan bir görünüm sunduğu gözleniyor.

BÜYÜME BEKLENTİSİ…

2025 yılı dördüncü çeyreğine ait eldeki veriler, iktisadi faaliyette önceki çeyreğe benzer bir eğilimin şekillendiğine işaret ederken yıllık büyümenin Orta Vadeli Program tahmini olan %3,3’ü aşacağı anlaşılıyor. Yıl genelinde büyümenin 2024 yılına göre ivme kazandığı ve iç ve dış talep arasındaki dengenin bozulduğu izlendi. İç talebin direncini koruması karşısında enflasyon yılın son çeyreğinde düşüş eğilimine girdi.

Ankete katılan tüm firmaların mevcut ekonomik koşullardaki görünümü itibariyle, önceki çeyrekte başlayan toparlanmanın sürdüğü, imalat sanayinde ise sınırlı bir gerileme olduğu gözlenmektedir. Toparlanma eğilimini, gelecek altı aylık süre içinde mevcut görünümlerinin bir önceki çeyreğe göre önemli ölçüde iyileşeceğine yönelik yanıtlar da desteklemektedir. Bu beklenti, önümüzdeki üç ay içinde bir önceki çeyreğe göre üretim hacimlerinin artacağını yansıtmaları ile de uyumludur.

İSTİHDAMDA DÜŞÜŞ BEKLENİYOR…

Öte yandan ankete katılan tüm firmalar, önümüzdeki üç ayda istihdam düzeyinde bir önceki çeyreğe göre azalış beklentisi içindedir. Yanı sıra, önümüzdeki 6 ay boyunca ücretlere ilişkin maliyetlerin artması beklenirken söz konusu beklenti bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak azalış eğilimindedir. Tüm firmalar açısından gelecek 12 ayda geçmiş 12 aya kıyasla makine-teçhizat yatırımlarının bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak azalış göstermesi beklenmektedir. Ayrıca, gelecek 12 ayda geçmiş 12 aya kıyasla bina-tesis yatırım harcamalarının bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak sınırlı iyileşmesi  beklenmektedir.

İHRACATTA OLUMLU HAVA…

İhracat yapan firmalar, gelecek üç aya ait ihracat siparişlerinin bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak iyileşmesini beklerken, söz konusu beklenti imalat sanayinde bir önceki çeyreğe oldukça güçlüdür.  Firmaların faiz riskinde imalat sanayi için daha sınırlı olmakla birlikte bir önceki çeyreğe göre artış gözlenmektedir. Bununla birlikte tüm firmaların, geçmiş 3 aya kıyasla finansman ihtiyacının bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak önemli ölçüde azalacağı yönündeki beklentisi, işletme sermayesi ihtiyacını risk olarak sinyalledikleri yönünde değerlendirilmektedir. Tüm firmaların bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak kur risklerinde belirgin bir azalış görülürken kur riski imalat sanayi için sınırlı düzeyde artmıştır. Ayrıca, firmaların gelecek üç aylık dönemde TL cinsi kredi faiz oranına ilişkin beklentisinin bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak önemli ölçüde aşağı yönlü olduğu görülmektedir.

Ankete katılan firmalar gelecek 3 ayda ortalama birim maliyetlerinin artmasını beklerken, artış yönündeki değişim beklentisinin bir önceki çeyreğe göre sınırlı ölçüde azaldığı gözlenmektedir. Ankete katılan firmalar, gelecek 3 aya ilişkin satış fiyatlarının bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak yukarı yönlü değişmesini beklemektedir. Bununla birlikte, firmaların yıl sonu üretici fiyatları enflasyonu beklentisi, bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak önemli ölçüde azalış yönünde değişim göstermiştir.

“KOLAYLAŞTIRICI ÇALIŞMALAR BEKLİYORUZ…”

Anket sonuçlarını değerlendiren BUSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Tuncer Hatunoğlu, BUSİAD İktisadi Yönelim Anketi’nin iş dünyasının mevcut durumu doğru okuması ve geleceğe ilişkin beklentileri ortaya koyması açısından önemli bir işlev gördüğünü belirterek, şunları söyledi:

“Anketimiz, BUSİAD üyeleri ve Bursa kamuoyu açısından her çeyrek dönemde ekonominin nabzını tutmamıza olanak sağlıyor. Ocak 2026 anketimiz; önümüzdeki dönemde istihdam ve yatırımlarda bazı temkinli beklentiler içermekle birlikte, ihracat, enflasyon görünümü ve firmaların genel beklentileri açısından umut verici bir tabloya işaret ediyor. Küresel ölçekte belirsizliklerin ve jeopolitik risklerin arttığı bir dönemde, ülkemizin ihracatla büyüme potansiyeline sadık kalması büyük önem taşıyor.”

Hatunoğlu, üretimle büyüyen ve rekabet gücünü koruyan bir ekonomi için mal ve hizmet üreten firmaların önündeki yapısal engellerin azaltılması gerektiğine dikkat çekerek, şu değerlendirmede bulundu:

“Üretim ve ihracat yapan firmalarımızın faaliyetlerini kolaylaştıracak; finansmana erişimin öngörülebilir ve sürdürülebilir hale getirilmesi, yatırım süreçlerinde izin ve ruhsat prosedürlerinin sadeleştirilmesi, enerji ve iş gücü maliyetlerini dengeleyici adımların atılması, yeşil ve dijital dönüşüm yatırımlarını destekleyici teşvik mekanizmalarının güçlendirilmesi büyük önem taşıyor. Ayrıca, ihracatçı firmalarımız için kur riskini yönetmeye yönelik araçların çeşitlendirilmesi ve KOBİ’lerin nitelikli iş gücüne erişimini destekleyecek politikaların hayata geçirilmesi, üretim ekosisteminin sağlıklı şekilde devamı açısından kritik görülmektedir.”

Hatunoğlu, BUSİAD olarak iş dünyasının sesi olmaya, sahadan gelen bu beklentileri karar alıcılarla paylaşmaya devam edeceklerini ifade ederek, ankete katkı sunan BUSİAD üyesi firmalara teşekkür etti.

Bursa Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Metin Özdemir’in katkılarıyla gerçekleştirilen çalışmada, katılımcıların düşüş eğilimindeki enflasyon ve faiz indirimleriyle gelecekten kısmen daha umutlu olduklarını gösteriyor.

Ankete katılanların verdiği yanıtlardan, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın (TCMB) Temmuz ayında beklentilerin üzerindeki faiz indiriminin, enflasyon görünümüne bağlı olarak sürebileceği anlaşılıyor.

Eldeki veriler, Mart-Nisan döneminde bozulan görünümün kısmen iyileştiğine işaret ediyor. Temmuz 2025 (2025 II. Çeyrek) BUSİAD İktisadi Yönelim Anketine verilen yanıtların; ekonomide gözlenen yavaşlama eğilimini teyit eden fakat özellikle sanayide zayıf eğilim sürse de önceki çeyreğe göre görece toparlanmayı yansıtan bir görünüm sunduğu gözleniyor. Bu çerçevede ankete verilen yanıtların bir önceki çeyreğe göre değişimi, toplulaştırılmış halde aşağıda sunulmaktadır:

YAVAŞLAMA VAR AMA…

Ankete katılan tüm firmaların mevcut ekonomik koşullardaki görünümünün, bir önceki çeyreğe göre önemli ölçüde zayıfladığı gözlenmektedir. Bununla birlikte firmalar, gelecek altı aylık süre içinde mevcut görünümlerinin kısmen toparlanacağını değerlendirmektedir. Firmalar, önümüzdeki üç ay içinde bir önceki çeyreğe göre üretim hacimlerinde kısmi bir iyileşme olmasını beklemektedir.

Ankete katılan tüm firmalar, önümüzdeki üç ayda istihdam düzeyinde bir önceki çeyreğe göre yatay bir seyir beklemektedir. Ayrıca, önümüzdeki 6 ay boyunca ücretlere ilişkin maliyetlerde yukarı yönlü bir değişim beklenirken söz konusu beklenti bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak belirgin bir artış eğilimindedir. Ankete katılan tüm firmalar açısından gerek gelecek 12 ayda geçmiş 12 aya kıyasla makine-teçhizat yatırımlarının gerekse aynı dönem için bina-tesis yatırım harcamalarının bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak toparlanacağını değerlendirmektedir.

İHRACAT BEKLENTİSİ VE FAİZ…

İhracat yapan firmalar, gelecek üç aya ait ihracat siparişlerinin bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak artış yönünde bir değişim göstermesini beklerken, söz konusu beklenti imalat sanayinde oldukça güçlüdür. Ankete katılan tüm firmaların faiz riskinde aşağı yönlü bir eğilim gözlenmektedir.

Firmaların, faiz indirim sürecinin devam edeceği beklentisi içinde oldukları anlaşılmaktadır. Yanı sıra firmalar, finansman ihtiyacının da bir önceki çeyreğe göre azalacağını beklemektedir. İmalat sanayinin ise bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak kur riskinde belirgin bir azalış söz konusudur. Ankete katılan tüm firmaların gelecek üç aylık dönemde TL cinsi kredi faiz oranına ilişkin beklentisinin bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak önemli ölçüde aşağı yönlü olması, firmaların finansal koşullarda gevşeme beklentisini yansıtmaktadır.

MALİYETLER VE ENFLASYON…

Ankete katılan tüm firmalar itibariyle, döviz kurundaki değişimlerin satış fiyatlarını etkileme hızı ağırlıklı olarak 0-3 ay arasında gerçekleşirken, tüm firmalar için bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak hızın önemli ölçüde azaldığı gözlenmektedir. Ankete katılan firmalar gelecek 3 ayda ortalama birim maliyetlerinin artmasını beklerken, söz konusu beklenti bir önceki çeyreğe göre güçlenmiştir. Firmalar gelecek 3 aya ilişkin satış fiyatlarının bir önceki çeyreğe göre aşağı yönlü değişmesini beklerken söz konusu beklenti imalat sanayinde daha zayıftır. Ankete katılan tüm firmalar itibariyle, yıl sonu yıllık üretici fiyatları enflasyonu beklentisinin, bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak önemli ölçüde azalış yönünde değişim gösterdiği görülmektedir.

“SİNYALLER BİLE YETTİ…”

Anket sonuçlarını değerlendiren BUSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Buğra Küçükkayalar, enflasyon ve faizdeki düşüş eğiliminin ekonominin gerçeklerinin anlaşılması açısından kıymetli olduğunu ifade ederken, “Yüksek enflasyon ve yüksek faiz üreten için de tüketen için de katlanılmaz bir durumdur. Bunun değişmeye başladığının sinyalleri bile üreticilerin umutla dolmasına yetmiştir. İhtiyatlı bir iyimserlik dönemindeyiz. Umalım ki ekonominin kendi faktörleri dışındaki etkenler bu iyimser havayı bozmasın. Kaybedilen 2025 yılını baştan kabullenmiştik. 2026 yılının toparlanma yılı olmasını diliyoruz” diye konuştu.

Küçükkayalar, ankete katılımın giderek arttığını da ifade ederek, ankete yanıt veren BUSİAD üyesi firmalara da teşekkür etti.

Bursa Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Metin Özdemir’in katkılarıyla gerçekleştirilen çalışmada, katılımcıların yanıtları, yatırımların durduğu yönünde.

Anketin değerlendirme bölümünde, Aralık 2024 toplantısının ardından 2025 yılı ilk iki toplantısında da faiz indirimine giden TCMB, para politikasında gevşeme seyrine rağmen finansal koşulların görece sıkılığının korunacağı beklentisine sahipti denildi.

Değerlendirmede; “Bununla birlikte; Mart ayında yaşanan kur şoku yıl sonu enflasyon hedefine ulaşmayı riskli kılarken artan faizler büyüme açısından aşağı yönlü etkileri beraberinde getirme potansiyeli taşıyor. Reel sektöre ilişkin mevcut göstergelerin ise olumsuz seyrettiği izleniyor. Nisan 2025 (2025 I. Çeyrek) BUSİAD İktisadi Yönelim Anketine verilen yanıtların; özellikle sanayi sektörünün mevcut görünümünün süreceğini teyit eden ve kur şokunun etkilerini yansıtan bir görünüm sunduğu gözleniyor. Ayrıca firmaların, yatırım eğilimlerinin önemli ölçüde zayıflayacağı beklentisinde oldukları izleniyor” denildi.

ZAYIFLAMA BEKLENTİSİ…

Ankete katılan tüm firmaların mevcut ekonomik koşullardaki görünümünün, bir önceki çeyreğe göre önemli ölçüde farklılaşmadığı gözlenmektedir. Firmalar gelecek altı aylık süre içinde mevcut görünümlerinin zayıflayacağını değerlendirmektedir. Firmalar, önümüzdeki üç ay içinde bir önceki çeyreğe göre üretim hacimlerinde değişim olmayacağını beklemektedir. Ankete katılan tüm firmalar, önümüzdeki üç ayda istihdam düzeyinde bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak sınırlı bir iyileşme beklemektedir. Ayrıca, önümüzdeki 6 ay boyunca ücretlere ilişkin maliyetlerde yukarı yönlü bir değişim beklenirken söz konusu beklenti bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak azalış eğilimindedir. Ankete katılan tüm firmalar açısından gerek gelecek 12 ayda geçmiş 12 aya kıyasla makine-teçhizat yatırımlarının gerekse aynı dönem için bina-tesis yatırım harcamalarının bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak önemli ölçüde zayıflayacağı görülmektedir.

İHRACAT…

İhracat yapan firmalar, gelecek üç aya ait ihracat siparişlerinin bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak azalış yönünde bir değişim göstermesini beklemektedir. Ankete katılan firmaların faiz riskinde sınırlı bir azalış gözlenirken söz konusu risk, bir önceki çeyreğe göre imalat sanayi için yukarı yönlü bir eğilim göstermektedir. Yanı sıra firmaların finansman ihtiyacının da bir önceki çeyreğe göre artacağı izlenmektedir. İmalat sanayinin kur riskinde ise bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak belirgin bir artış söz konusudur. Ankete katılan tüm firmaların gelecek üç aylık dönemde TL cinsi kredi faiz oranına ilişkin beklentisinin bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak önemli ölçüde yukarı yönlü olduğu görülmektedir.

MALİYETLER…

Ankete katılan tüm firmalar itibariyle, döviz kurundaki değişimlerin satış fiyatlarını etkileme hızı ağırlıklı olarak 0-3 ay arasında gerçekleşirken, tüm firmalar için bir önceki çeyreğe göre ortalama olarak hızın sınırlı düzeyde yükseldiği, imalat sanayinde ise söz konusu hızın aşağı yönlü değiştiği gözlenmektedir. Ankete katılan firmalar gelecek 3 ayda ortalama birim maliyetlerinin artmasını beklerken, söz konusu beklenti bir önceki çeyreğe göre zayıflamıştır. Firmalar gelecek 3 aya ilişkin satış fiyatlarının bir önceki çeyreğe göre aşağı yönlü değişmesini beklerken söz konusu beklenti imalat sanayinde daha güçlüdür.

“KAYBEDECEK ENERJİMİZ KALMADI…”

Anket sonuçlarını değerlendiren BUSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Buğra Küçükkayalar, bir önceki anket döneminde ateşin düşmeye başladığını ifade ederken, Mart 2025’te yaşanan siyasi gelişmelerin ekonomiyi olumsuz etkilediğinin görüldüğünü söyledi. Küçükkayalar, “Gördük ki bizim gibi ülkeler ekonomi dışı etkenlerden de çok fazla etkilenmekte. Düze çıkıyoruz derken yaşanan gelişmeler zaten kırılgan olan ekonomimizi gerçekten olumsuz etkilemiştir. Heder olan hepimizin emekleri, ülkemizin gelirleridir. Bunları yerine koymak da kolay olmamaktadır. Temennimiz, dünyada giderek belirginleşen ticaret savaşlarının toz duman ortamına bu kadar kırılgan bir yapıyla dalmayalım. Umudumuz, yaklaşan fırtınayı ve doğabilecek fırsatları görüp tedbirleri gecikmeden almamız yönündedir. Kaybedecek enerjimiz kalmamıştır” dedi.

Küçükkayalar ankete yanıt veren BUSİAD üyesi firmalara da teşekkür etti.