Girit ten gelen insanların hakikaten çok değişik lafları var.yunancanın hatta adalardaki yunancanın kulanmadıkları tabirleri kullanıyorlar.

Giritliler patriarkal yapı,ırk zaten değişik… burada binlerce yılın yetiştirdiği bir ırk var,insanların boyları posları değişik,birbirilerini etkiliyor.

Girit akdeniz’in üç büyük adasından biriridr.çok zengin plorası var endemlik bitkileri var bu endemlik bitkiler dediğimiz şimdiki yenen otlardır(şevketi bostan-marasa-ebe gümeci-vuruves-turp otu)gibi

Giritten sadece 1924 de gelenler değildir.muhtelif zamanlarda gelmişlerdir.bunda birirnci etken bu nüfusun Balkanların içinde tıpkı bosna ve bulgaristan dan gelen gibi çok çalışkan  olması bir şekilde işini düzene yola koyması ikincisi  yaşamını kolaylaştırmasıdır.onun için Giritliler burada kolay kabul görüyorlar.

Mubadele  ile gelen insanların ilk anda memnun olmasını bekleyemezsiniz 1800 lerde gelenlerin daha geniş arazi alabilme imkanları olmuştur.daha geniş çalışabilmişlerdir.1924 te gelenlere gidenlerin bıraktığı birkaç ağaçlık bir dönüm toprak bir de ev veriyorlar

hüseyin türker

2.000 bin resmi rakanlara yaklaşık 5.000 bin insanın mübadele kapsamına dahil edildiği bilinmektedir.o dönem

türkiye nüfusu göz önüne alındığında ne kadar çok insanın bu durumdan etkilendiği ortadadır.

türkiye de bulunan gerekse yunanistan   girit adasında bulunan (kandiye-resmo-hanya-ayos nikolos) sivil

toplum kuruluşları ile  irtibata geçilerek bağlı bulunan giritfed federasyonu ile paylaşılarak  daha verimli ve kapsamlı bir ağ oluşumu sağlanacaktır.

türkiye de bulunan 10 sivil toplum kuruluşlarının başkanları  ve yönetim kurulu üyeleri ile küçük asyalılar derneği kandiye-kroustas  kültür derneği ayor nikolos-küçük asyalılar derneği hanya-institute for mediterranean studies resmo da bulunan sivil toplum kuruluşları ile birlikte ortak hareket edilerek günümüze kadar yaşanan hak sorunları  ile ilgili

mübadillerin bakış açısıyla anlatılarak hak temelli insan hakları vatandaşlık hakları soosyal ve kültürel haklar konusunda ortak bir ağ  da buluşmak amaçlanmaktadır.

mudanya daki sivil toplum kuruluşu olan mudanya giritliler derneği önculuğunde kuşadası-giritliler kültür.dostluk ve yardımlaşma derneği.gemlik-girit ve rumeli türkleri kültür ve dayanışma derneği-bornova-girit mübadilelri derneği.mersin-ihsaniye-melemez girit  kültürünü yaşatma ve dayanışma derneği- başkanları ve yönetim kurulu üyeleri nin katılacağı çalışmalar 6 gun sürecek 14.07.2017 tarih ve 20.07.2017 tarihleri arasında  mali boyutunu  sivil düsun ab programı nin destekledi HAREKETLİLİK VE AĞ OLUŞTURMA DESTEĞİ  ile proje kapsamında gerçekleşecektir.

hüseyin türker

5988 no lu proje

koordinatörü

Yunanistan’ın kendi ülkelerinin yurttaşlarını din esası üzerine zorunlu göçe tabi tutmasına verilen addır.Göçe tabi tutulan kişilere ise mübadil denir.

Mübadele ile 1.200.000 Ortodoks Hristiyan Rum Anadolu’dan Yunanistan’a 500.000 Müslüman Türk de YUNANİSTAN’DAN Türkiye’ye  göç etmek

zorunda kalmıştır.Mübadele kapsamına giren kişiler ile mübadele kapsamına girmeyen kişiler arasındaki ayrımın ana kıstası ırk ya da dil değil din olduğu

için Rum denilenlerin arasında,Türkçe’den başka dil bilmeyen ve konuşmayan  ORTODOKS hristiyan Gagavuzlar ile Karamanlı Ortodokslar

Yunanistan’dan gelen Müslümanların arasında da Türklerin yanında  Drama,Kavala.Kesriye.Selanik.Yanya,Parga gelen Bulgarca ve Makedonca

konuşan pomaklar,Rumence konuşan Ulahlar,Yunanca konuşan PATRİYOTLAR ve kendi dilleriyle konuşan Arnavutlar da bulunmuşlardır.

Hal böyle olunca mübadele adı altında gerçekte Yunan veya Türk olmayan yüz binlerce birey.insan hakları ve vatandaşlık haklarına aykırı bir biçmde göçe

zorlanmıştır.Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesi kapsamında Türkiye’de sadece İSTANBUL kenti  rumları ile Batı TRAKYA  Türkleri mübadeleden muaf tutulmuşlardır.Bu durum her iki ülkede yaşayan vatandaşları hak ihlalleri konusunda sorunlar yaşamalarına neden olmuştur.

HÜSEYİN TÜRKER

MLMD BAŞKANI

Evliya Çelebi Girit fetih edildikten sonra Girit te çok kalmıştır. Evliya Çelebi ki sadece bir seyyah değil aynı zamanda çok zeki bir kişidir.

Eski Giritliler için şöyle güzel bir benzetme yapmıştır. Girit kültürü kolonileri itibarı ile çok değişik bir kültür ve eski Anadolu telkinleri içinde en büyük problematiklerden birisidir.

Girit adası tarih boyunca çok zengin Akdeniz ticaretinin üst makarı dedikleri merkezi konumundadır.dolayısıyla tarih boyunca çeşitli devletler burada yerleşmiştir. Bir dönem Bizans’tan Araplar tarafından fetih edilmiştir. Fakat bir daha Makedonya sülalesi devrildi geri alındı.

girit te insanlar toprak sahibi idi ve çalışırdı.adanın vatandan kopukluğu dolayısıyla uzun asırlar içinde uzun asır dediğimiz dört asır o zamanki dört asır içerinde ne doğru dürüst bir iletişim vardı

1924 mübadelesi Rumca konuşan Müslüman nüfusun buraya Türkçe konuşan bir Hristiyan nüfusun Yunanistan Agitmesi demektir.giden karamanlıların karaman bölgesinde yaşayan karamanlıların yani Nevşehir  Niğde Konya Isparta bölgesinde yaşayan Hristiyan Oğuz’larını görecekleri bir bölge değildir.eğer bugün Türkiye deki karamanlılar ile Giritliler bir arada olsaydı bizim  yapımız Türklük ve kültürel yapımız çok daha farklı olacaktı. En önemli şey Giritlilerin Türkiye’ye intibakıdır.

Giritliler 1924 yılında gelenler değildir. Bosna ve Bulgaristan’dan gelenler gibi çok çalışkan olmasıdır ve işini yola koymasıdır.

Bu amaçla önce çeşitli dernekler kurma çalışmaları sosyal medyanın hızla devreye girmesiyle sanal ortamda buluşmalara kadar uzadı,

Girit göçmenlerinin ve mübadillerinin ortak noktalarından biri ada’da bıraktıkları akrabalarıdır. Özellikle ihtidalar iki toplum arasında farklı dinlere mensup ailelerin ve akrabaların varlığına yol açmıştı. Bu akrabalar gerek 19,yüzyıldaki göç sürecinde gerekse Mübadele uygulaması sırasında ayrılmak zorunda kaldılar. Yine bu gün Türkiye’de yaşayan bazı GİRİTLİ ailelerin aile adlarının Girit’te yerli

Rumlar arasında bu gün de yaygın olarak bilinen soyadları olması bu akrabalık bağlarını güçlendirmektedir. Son dönemlerde Ada’da kalan akrabalarını bulmaya, onlarla buluşmaya ve görüşmeye başlamışlardır.

Hüseyin Türker

Göçmenlerin Osmanlı vilayetlerine kaçışlarının ardından bu ailelerin yerleştirilmesi (İSKANI) ve  yaşamlarını idame ettirecek üretim araçlarının sağlanması. Osmanlı otoritelerinin 19.yüzyılın sonunda en çok karşı karşıya kaldıkları ekonomik sorunlardandır. Özellikle Akdeniz, Ege ve Marmara kıyılarında Mersin’den Mudanya’ya yerleştirilen Girit göçmenleri için zaman zaman köyler ve mahalleler inşa edilmiştir. Bu gün dahi varlığın sürdüren bu yerleşimlere Osmanlı Devleti’nin göçmenlere ihsanının nişanesi olarak Osmaniye,Hamidiye, İhsaniye, Selimiye, Kadiriye gibi isimler verilmiştir.

Girit göçmenlerinden bir kısmı gerek aile bağlarına ulaşmak, gerekse ailelerinin Girit’teki mal varlığını tespit etmek amacıyla faaliyetlerine yoğun ilgi göstermekte, arşiv araştırmaları yapmakta, sosyal medyadaki paylaşımları yakından takip etmektedirler. Ne yazık ki bu durum kimi fırsatçılara da gün doğmasını sağlamış, Giritlilerin bu manevi beklentilerini maddi kazanca dönüştürme peşinde olan kimi sözüm ona ‘Araştırmacılar’ türemiş ve kitap basarak satışlarından büyük bir gelir elde etmişlerdir.

saygılarımla

HÜSEYİN TÜRKER

HÜSEYİN TÜRKER

Otlar.Girit Türklerinin yedikleri otların başlıcaları.radika.turpotu.şevketibostan.arapsaçı.sarmaşık.labada.hardal.ebegümeci.istifno.gelincik.kabak dolması

 ve sirken otudur.Otlar taze haşkanmış salata olarak veya zeytinyağlı yemeği yapılarak.Çiponta denilen bahçe

otu Girit Türklerinin en ünlü ot yemeklerinden biridir.Mevsiminde çeşitli taze otlardan hazırlanır.zeytinyağlı pişirilir.Bu

yemekte doğanın tadı ve kokusu vardır.Haşlanmış olanların üzerine zeytinyağı ve limon ilave edilir.Roka.Maydenoz.

Tere ve Taze Soğan ya tek başlarına salata olarak veya başka salatalara tat katarak ya da bütün yapraklar

halinde üzerinde su damlacıkları ile bir tabağa uzanmış olarak yemek masasında bulunur.Yenilebilen otlar insan

beslenmesi yçnünden çok yararlı olupşprotein ve karbonhidrat bakımından fakiridr.Pek az yağ içermektedir.Su oranları yüksek olup  vitamin ve madensel tuzlar yönünden zengindirler.Ayrıca aroma maddeleri bakımından

iydirler.Otlar insanları beslemekteşsağlıklı tutmakta aynı zamanda onları doğayla bütünleşmektedir.Yenen otlar

pazarlarda belirli yerlerde kişilerce satılır.Satılan yere ‘ot pazarı’satanlara da ‘otçu’denir.Otçular otları tanıyabilen

ihtisas sahibi kişilerdir.Çoğu.otları  kendilerine toplar ve satarlar.Eskiden  pazar yerlerinden ayrı olarak hayvan sırtlarında küfe içinde mahalle aralarında dolaşarak sokaklarda ‘Otçu Otçu’ diye bağırarak.bazen de sattıkları otların isimlerini ayrı ayrı sayarak ot satanlar olurdu.

Otların en bol olduğu mevsim ilkbahardır.Eskiden Giritliler geldi tarlada ot kalmadı’denilirdi.

Girit Türklerinin ota düşkünlükleri ile ilgili olarak çeşitli kıssaslar anlatılmaktadır.

saygılarımla

HÜSEYİN TÜRKER

MLMD BAŞKANI

Girit kebabı denilen yemek enginar ve kuzu eti ve zeytinyağı ile pişirilir. Yeşil Girit kabağı haşlanıp salata olarak yendiği gibi zeytinyağlı, peynırli kabak olarak da pişirilir. Ispanaklı gelincikli peynirli kıymalı börek yaparlar. Kabak börekleri, çullama böreği lezzetli olur. Kabak köftesi (mücver) ve bakla favası çok yapılır. Fava baklava diliminde ,kesilerek üzerine bolca zeytinyağı gezdilir. Tuzlama sardalya ve çobana salatasıyla servis yapılır. Tatlılardan süt tatlılarını tercih ederler. Un şeker sütün kaymağından yapılan ıstakaları vardır. Hamur tatlılarından kalbura basma lorlu pide ile kabak tatlıları çok güzel olur.  Hanımlar günlerinde çeşitli şerbetler kurabiyeler yaparlar misafirlerini zengin bir şekilde ağarlarlardı. Gümüş macun  takımları içinde çeşitli macunlar ve reçeller ikram ederlerdi.

Ayva peltesi, sakız turunç ve incir reçelleri çok ünlüdür.

800 Ayar gümüşten imal edilmiş üzerinde padişahın tuğrası olan macun takımları İstanbul’dan Girit’e gönderilmiştir.

Meyveleri çok severler özellikle incir ve üzüme düşkünlükleri çok fazladır. Sabah aç olarak kahvaltından önce buzdolabından soğuk soğuk bardacık yerler.

Girit  Türkleri misafirperverdirler.misafirlerini en iyişekilde ağırlamak isterler.bonkördürler fakat ısrafı hiç

sevmezler,milli duyguları çok yüksektir.doğayı çok severler.bu yüzden evleri,içinde çeşitli çicekler bulunan

bir çicek bahçesi gibidir.

Girit Türklerinin mutfağı tek cümle ile ifade edilirse tabii beslenmeye dayanır.bu mutfağın  temelini otlar ve

zeytinyağı oluşturur.Giritlilerin çoğu sağlıklı ve uzun ömürlüdür.bunu da ot yemekleri ve  zeytinyağı

kullanmaya bağlarlar.Girit sofrasını ‘ yeşil sofra ‘olarak nitelendirmek mümkündür.çünkü daima yeşillik

vardır.Giritliler’ sofrada yeşillik yoksa sofraya oturmayız ‘ demektedirler.

Sofraları tertipli,düzenli ve zengindir.yemekli misafir ağırlamayı çok severler.kadın ve erkek aile büyüğü

‘buyurun’ demeden yemeğe başlamazlar.hiçbir zaman boğazlarından kesmezler.her şeyin en iyisini alırlar

‘az yiyin,öz yiyin,’ derler.yemekleri taze olarak yemeyi severler,bunun için günlük yemek yaparlar.Hiçbir

zaman da  yemek dökülmez.hatta bayat ekmeği bile peksimet yaparak tüketirler.

Giritlilerin ,etsiz zeytinyağlı yemekleri karşısında yerliler ‘Etsiz Yemek mi olur?’derlerdi.Giritliler dana etini

bilmezler.Et olarak kuzu etini tercih ederler’Elbasan Tava’meşhur yemeklerindendir.Balığı çok severler ve

çeşitli şekillerde tüketirler.buğulamayı tercih ederler.lakerda,çiroz ve tuzlama sardalya düşkünleri vardır.

Pilavi zeytinyağlı ile yaparlar.Dometesli zeytinyağlı pilavları çok lezzetli olur.

HÜSEYİN TÜRKER

MLMD BAŞKANI